De Noordkaap blijft een magnetische bestemming voor fietsers die de grens van Europa willen opzoeken. Het is het noordelijkste punt van het vasteland, een plek waar de parkeerplaats vol staat met campers en auto’s, de souvenirshop net gepasseerd wordt en de beroemde globe in zicht komt. Het uitzicht loopt tot aan de noordpool, recht tegen de zon in, terwijl de zee niet zichtbaar is omdat je je boven de wolken bevindt. De zon gaat net niet onder en klimt meteen hoger aan de hemel. Het is een fantastisch gevoel om hier te staan met de fiets.
De terugkerende verhalen laten zien dat de Noordkaap zowel een eenmalig avontuur als een levenslange aantrekkingskracht kan zijn. Rijders keren terug, rijden solo of met een partner, en kiezen voor heel verschillende routes om er te komen.
Solo terugkeren naar de Noordkaap
Een Santos rijder begon ooit op een fiets met drie versnellingen en een veel te zware tent. Tussen twee banen in 2017 besloot zij om haar gezin thuis te laten en met een nieuwe Santos solo naar de Noordkaap te fietsen. Het afscheid was even lastig maar tijdens de reis werd het fietsen steeds fijner, ondanks kou en regen. Na 52 dagen werd het doel bereikt. Het was zó goed bevallen dat zij in 2023 wéér solo naar de Noordkaap fietste.
Het zal ergens halverwege de jaren ’80 zijn geweest als zij bedenkt dat zij wel eens op de fiets naar de Noordkaap zou kunnen gaan. Zij is 17 jaar en fietst graag, maar nooit zo ver. Grenzen maken veel indruk op haar. In het paspoort van haar oma staan veel stempels van reizen en haar vader ging met zijn broers op de fiets naar Luxemburg. Toen zij 14 was, mocht zij dat ook proberen. Drie dagen op de 3-versnellingsfiets van haar moeder, een zware katoenen tent kilo of 12 minstens, drie blikken soep en een echte degelijke primus van haar opa mee. Zij haalden een stempel in haar paspoort bij de douane. Zij was apetrots. Eindelijk had zij ook een echte douanestempel. Onbetaalbaar.
Er is veel wind maar zij fietst rechtstreeks een ansichtkaart in. De Noordkaap blijft haar aandacht trekken maar het komt er nooit van. Uiteindelijk kan zij in 2017 tussen twee banen in op de fiets ernaartoe. Het thuisfront is bezorgd, wat als…? Zij wil alleen maar fietsen. Zij doet het. Zij gaat. Fietsen. Alleen. Fiets en zij.
In de zomer van 2023 is het weer zover voor haar. Zij start in Stockholm. Goed ingepakt, goed voorbereid, ook op minder mooi weer. Nu fietst zij met navigatie. In Komoot heeft zij een globale route gemaakt. Langs de Zweedse kust noordwaarts. De stad uit duurt even, dan wordt het rustiger. Minder auto’s, meer bossen. Zij wordt er blij van. Zij komt door kleine dorpjes, soms met een winkel waar zij wat eten kan kopen. Iedere dag controleert zij de route voor de komende dag. Soms moet er toch iets aangepast worden.
Het is heerlijk fietsen. Soms asfalt, vaak gravelwegen. Dat rijdt prima, erg rustig ook. Af en toe een auto, hier en daar een dorpje of een paar huizen. Zij vindt het geen moment saai. Het is heerlijk fietsweer, een graad of 22. Zon en stapelwolken wisselen elkaar af. Dan weer bossen, dan weer open terrein met weilanden, boerderijen en dorpjes. Een regenbui duurt niet erg lang. Na Lulea wordt het nog rustiger.
Zij kampeert wild onder de middernachtzon. Op de hele parkeerplaats staat alles vol campers en auto’s, de zon schijnt nog steeds. Zij fietst achter de souvenirshop langs naar de beroemde globe. Zij is er. Het uitzicht tot aan de noordpool is voor haar recht tegen de zon in kijken. De zee ziet zij niet, zij bevindt zich boven de wolken. De zon gaat net niet onder en klimt meteen hoger aan de hemel. Het is een fantastisch gevoel om hier te staan met de fiets.
Ik weet dan al dat ik heel graag nog een keer naar de Noordkaap wil. Op de fiets. Solo. Waarom? Ik voel mij er fijn, ik kan niet verder meer.
Klassieke kustroute door Noorwegen
Een andere beschrijving van de route langs de kust naar de Noordkaap komt van Paul & Marry Zandveld. Noorwegen heeft ruige kusten, diepe fjorden en besneeuwde bergtoppen. Een fietstocht langs de kust is als het rijden in een panoramisch sprookjesboek. Onderweg steek je per pont vele inhammen over, zie je vissersdorpjes en lege hoogvlakten. En als bekroning: middernachtzon en het noordelijkste puntje van Europa.
Zuid Noorwegen wordt beheerst door de grote fjorden waartussen er flink wordt geklommen. De gevolgde wegen zijn goed, en vrij rustig. Noordelijker, na Trondheim, zijn er veel inhammen waar de toeristische kustweg omheen kronkelt, en is de kust nooit veraf. Boven de poolcirkel volg je de Lofoten, ook hier vooral langs de kust. Weer op het vasteland na Tromsø wordt het steeds leger en arctischer. Zelfs de enige doorgaande hoofdweg is erg rustig, soms zijn er meer rendieren dan auto’s te zien. Voor de echte avonturier is vrij kamperen volgens Noorse regels toegestaan.
De route is in principe het noordelijkste deel van de in ontwikkeling zijnde EuroVelo 1, in Noorwegen de R1. Daarvan is het grootste deel niet bewegwijzerd. En omdat een langeafstandsfietser geen behoefte heeft aan al te veel omwegen, is er bij de routekeuze hier en daar afgeweken van het geplande traject van deze R1.
Praktisch is Noorwegen een berglandschap, ook aan de kust. Vrijwel dagelijks moet je klimmen, met 10 klimmeters/km over het hele traject is deze route pittig te noemen.
| Kenmerk | Kustroute Noorwegen |
|---|---|
| Startgebied | Zuid Noorwegen, fjorden |
| Oversteek | Ponten over inhammen |
| Noordelijker | Inhammen na Trondheim, kustweg kronkelt |
| Boven poolcirkel | Lofoten langs de kust |
| Na Tromsø | Leger, arctisch, weinig verkeer |
| Kamperen | Vrij kamperen volgens Noorse regels mogelijk |
| Markering | EuroVelo 1 R1, groot deel niet bewegwijzerd |
| Moeilijkheid | 10 klimmeters/km, dagelijks klimmen |
Een zomer van 2017 langs handelsroutes en pelgrims
Vroeger, 30 jaar geleden, had een fietser het idee om per fiets naar de Noordkaap te vertrekken. Zomer 2017 had hij de mogelijkheid hiervoor. Na eerdere lange fietsreizen in Europa, is hij begin juni vertrokken met een volgepakte fiets en wat landkaarten. Fietsen – eten – slapen, een fantastisch ritme. Niet alleen de mooie en vaak regenachtige natuur had zijn aandacht, maar ook de oude handelsroutes door Noord Duitsland en Denemarken waren bijzonder om over te fietsen. Soms onverhard en dan midden in het bos een Vikinggraf en oude bruggen tegenkomen.
In Zweden komt hij per toeval op een pelgrimsroute richting Trondheim, over rustige wegen en regelmatig zeker 1 keer per dag langs een buurtwinkel voor de bevoorrading. Kleine winkeltjes, waar naast motorolie en schroevendraaiers ook brood en andere levensmiddelen verkocht worden. De keuze is beperkt, het leven is hier overzichtelijk. En vooral sociaal, deze winkels zijn tevens lokaal trefpunt/café, bibliotheek en postkantoor.
Het fietsen gaat prima, al is het wel redelijk klimmen en dalen, het is geen moment saai. Ondanks dat hij alleen onderweg is, hoeft hij zich niet te vervelen. ’s Avonds overnacht hij op een camping en ontmoet daar andere reizigers, er zijn meer fietsers onderweg, niet iedereen fietst dezelfde route. Hij heeft geen vooraf vastgestelde route, hij hoort of leest onderweg vanzelf waar de bezienswaardigheden zijn en kan dan beslissen om daar heen te gaan.
Deze kustweg RV17 is geweldig fietsen, glooiend, aan de ene kant zee, aan de andere kant bergen, er is genoeg te zien. Hij komt meer andere fietsers tegen, fijn om even te kletsen en ervaringen te delen. Bij Bodø vaart hij over naar de Lofoten, hij fietst rechtstreeks een ansichtkaart in. Hier zijn niet veel wegen, ’s avonds op de camping treft hij dezelfde fietsers. Na de Lofoten fietst hij de Vesterålen op, hier is het veel rustiger en eigenlijk ook mooier, daarna komt Senja, hij fietst een stuk ’s avonds, het wordt niet donker, een bijzondere ervaring. Na totaal 6 weken fietsen arriveert hij in Tromsø, een overzichtelijke maar levendige stad. Manlief komt met de auto naar Tromsø en fietsen ze samen verder. In Alta bezoeken ze de rotstekeningen, deze zijn pas in de jaren 70 ontdekt. Deze zijn alleen in de zomermaanden te bezichtigen, in de winter worden ze beschermd door een laag sneeuw. Het is gedaan met het slechte weer, de zon laat zich volop zien, ook ’s nachts. Een bijzondere ervaring, slapen is na een dag fietsen geen enkel probleem als de zon nog schijnt.
De laatste dag. Het is nog 135 km naar de Noordkaap, schitterend weer, 15 graden en zon, en met het klimmen valt het enigszins mee, ze besluiten om na het avondeten verder te trappen. Na het laatste dorp van betekenis is het nog 35 km heel stevig klimmen en dalen, maar de zon schijnt op de Noordkaap. Zeker als bekend is dat het ruim 350 dagen per jaar mistig is boven.
Van Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop
Je moet er maar zin in hebben: van de Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop fietsen, zonder dat je echt een getraind fietser bent. Stijn en Myrna durfden het aan en ontdekten onderweg: je wordt er vanzelf beter in. Van fietsen tussen de elanden in Lapland tot fietstochten tussen de olifanten in Afrika, in totaal doorkruisten ze 24 landen en zaten ze tien maanden op de fiets.
In de rubriek Moderne Avonturiers worden reizigers geïnterviewd die zich niet laten tegenhouden door zaken als geld, tijd en reisadviezen. Ook wat te vertellen? Mail naar [email protected] onder vermelding van ‘Moderne Avonturiers.
Hoe was de reis? Dankjewel. Ze beseffen nog steeds eigenlijk niet wat voor bizar avontuur dit is geweest. In het kort was de reis geweldig. Elke dag fysiek bezig zijn, genieten van de natuur en de gastvrijheid en vrijgevigheid die ze onderweg ervaren hebben. Natuurlijk zijn er ook momenten geweest dat ze dachten, waarom doen we dit, maar die verbleken bij alle bijzondere momenten. Op en naast de fiets.
Hoe kwamen ze op het idee om van de Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop te gaan fietsen. Myrna’s moeder is helaas een aantal jaar geleden overleden aan de gevolgen van de ziekte Multiple Sclerose. Al langere tijd had ze het idee om van haar ouderlijk huis, haar Casa de Familia, naar de Sagrada Familia in Barcelona te fietsen. Toen hij in haar leven kwam moesten ze natuurlijk ook langs zijn familie.
Nu was dat voor zijn moeder niet zo’n probleem, die woont in Zutphen. Zijn vader daarentegen woont in Zweeds Lapland. Myrna is opgegroeid in het noorden van Nederland, vlakbij het plekje de Noordkaap het noordelijkste puntje van Nederland. Toen kregen ze het idee om van de Noordkaap in Scandinavië naar de Noordkaap in Nederland fietsen. Maar dat was nog niet uitgesproken of de zin viel: We kunnen het ook goed doen en van Kaap naar Kaap fietsen. Dan fietsen we de goede hoop tegemoet.
Wat moest er van tevoren allemaal geregeld worden? Een fiets en ze moesten een globaal plan maken voor de route. Ze hebben met elkaar afgesproken om twee hoofdregels in gedachten te houden. Het avontuur is gaaf maar gezondheid en veiligheid staan voorop. Dit betekende dat ze ook de reisadviezen van de Rijksoverheid in de gaten hielden en zich goed hebben ingelezen op de veiligheidsrisico’s per gebied. Daarnaast hebben ze twee keer een fietstrip gemaakt om te kijken wat ze echt nodig zouden hebben aan materiaal en waar ze allemaal tegenaan liepen. Een voorbeeld is dat ze een vrijstaande tent hebben aangeschaft en super klein verpakte slaapmatjes.
Praktische patronen uit de verhalen
Uit de verschillende verslagen komen terugkerende patronen naar voren die helpen bij de voorbereiding.
- Navigatie en routeplanning: Komoot wordt gebruikt voor een globale route. Iedere dag wordt de route voor de komende dag gecontroleerd en soms aangepast.
- Wegen en terrein: Soms asfalt, vaak gravelwegen. Dat rijdt prima, erg rustig ook. Af en toe een auto, hier en daar een dorpje of een paar huizen.
- Bevoorrading: Kleine dorpjes met een winkel waar eten kan worden gekocht. Buurtwinkels die ook als café, bibliotheek en postkantoor fungeren.
- Overnachting: Camping met ontmoetingen met andere reizigers, wild kamperen onder de middernachtzon volgens Noorse regels.
- Weer en licht: Heerlijk fietsweer een graad of 22, zon en stapelwolken wisselen elkaar af. Regenbui duurt niet erg lang. In het noorden schijnt de zon ook ’s nachts, slapen is na een dag fietsen geen enkel probleem.
- Fysieke belasting: Redelijk klimmen en dalen, 10 klimmeters/km, dagelijks klimmen, soms stevig klimmen en dalen over 35 km na het laatste dorp.
Een voorbeeld van een minimale uitrusting die genoemd wordt:
- Vrijstaande tent
- Super klein verpakte slaapmatjes
- Navigatie via Komoot
- Landkaarten als backup
Conclusie
Fietsen naar de Noordkaap is geen eenduidige route maar een familie van ervaringen die samenkomen op eenzelfde geografische beloning. Solo in 2017 en opnieuw in 2023 met een Santos en een rugzak vol herinneringen aan een eerste avontuur met een zware katoenen tent en drie blikken soep. Een zomer van 2017 met landkaarten, oude handelsroutes, Vikinggrafen en een pelgrimsroute naar Trondheim waar elke buurtwinkel een sociaal knooppunt is. Een kusttocht langs RV17, over naar de Lofoten, door Vesterålen en Senja, met middernachtzon in Tromsø, rotstekeningen in Alta die alleen in de zomer zichtbaar zijn en een laatste etappe van 135 km naar de Noordkaap onder een zeldzame 15 graden zon die op een plek schijnt die ruim 350 dagen per jaar mistig is.
De route van Paul & Marry Zandveld benadrukt de technische kant: EuroVelo 1 R1, veelal niet bewegwijzerd, ponten, klimmen, rendieren op de weg. Het verhaal van Stijn en Myrna vergroot de schaal: van de Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop, 24 landen, tien maanden op de fiets, met gezondheid en veiligheid als hoofdregel en de reisadviezen van de Rijksoverheid als leidraad.
De Noordkaap blijft een punt waarop fietsers zichzelf niet verder kunnen brengen. De zon gaat net niet onder, de globe staat er, en het gevoel om daar te staan met de fiets is een terugkerend motief. Of je nu alleen vertrekt uit Stockholm langs de Zweedse kust, via Bodø naar de Lofoten fietst, of een kaap-naar-kaap avontuur plant, de voorbereiding blijft hetzelfde: goed inpakken, dagelijks de route controleren, genieten van de rust, en de ruimte laten voor improvisatie. De Noordkaap wacht, en het avontuur begint al onderweg.