De RAVeL is het Autonome Netwerk van Trage Wegen in Wallonië. Het netwerk is aangelegd op jaagpaden en oude spoorlijnen en vormt een comfortabel en veilig netwerk voor de trage weggebruiker. De groene wegen zijn bestemd voor ongemotoriseerd verkeer en verbinden grote steden, landelijke gebieden en ongerepte natuur zonder autoverkeer.
De routes zijn goed bewegwijzerd en verhard. Ze zijn geschikt voor fietsen, wandelen, paardrijden, skeeleren en mensen met beperkte mobiliteit. De RAVeL groeit geleidelijk tot 10 regionale en 4 internationale routes die heel Wallonië doorkruisen.
Wat is het RAVeL Netwerk
De ‘Réseau Autonome des Voies Lentes’ is een netwerk van groene wegen die voornamelijk op jaagpaden en oude spoorlijnen zijn aangelegd. Er zijn meer dan 45 gemarkeerde lokale routes voor gezinswandelingen, wandel- en fietstochten en paardrijritten.
De routes zijn ver weg van het autoverkeer. Dat garandeert veilige, comfortabele en vlakke omstandigheden om Wallonië te ontdekken. De wielertoerist kan hier zijn hart ophalen.
Het netwerk wordt geleidelijk aan met elkaar verbonden tot 10 regionale en 4 internationale routes. Samen laten de RAVeL-routes meer dan 2.000 km rustig fietsen door Wallonië.
Kaarten van de verschillende delen van de RAVeL, gepubliceerd voor elke Waalse provincie, zijn gratis verkrijgbaar bij de toeristische organisaties of op de website van de RAVeL, waar ook een interactieve kaart beschikbaar is.
De vereniging ‘Chemins du Rail’ is opgericht in 1996. Ze ijvert voor het behoud en de heraanleg als ‘groene weg’ van oude spoorlijnen. De vereniging biedt ook een hele reeks ontdekkingsparcours en begeleide fiets- en wandeltochten.
Omvang en kenmerken van het netwerk
De RAVeL-routes in Wallonië en de Ardennen vormen een uitgebreid netwerk van ruim 1500 kilometer. De routes laten fietsen zonder grote hoogteverschillen via voormalige spoorlijnen en jaagpaden.
Het netwerk is bestemd voor ongemotoriseerd verkeer en goed bewegwijzerd. Voorbeelden zijn de Maasfietsroute en de Vennbahn die je ontspannen laten fietsen langs de prachtigste landschappen in het zuiden van België.
Het Autonoom Netwerk van Trage Wegen bestaat uit groene wegen die voornamelijk op jaagpaden en oude spoorlijnen zijn aangelegd. Er zijn meer dan 45 gemarkeerde lokale routes voor gezinswandelingen en wandel- en fietstochten.
De technische opbouw van het netwerk kan als volgt worden samengevat:
| Kenmerk | Specificatie |
|---|---|
| Totale lengte RAVeL paden | Meer dan 1.580 km gereserveerd voor voetgangers, fietsers, ruiters en mensen met beperkte mobiliteit |
| Fietsbare RAVeL afstand | Meer dan 2.100 km rustig fietsen door Wallonië |
| Aantal uitgestippelde routes | Meer dan 45 lokale routes |
| Regionale routes | 10 regionale routes in ontwikkeling |
| Internationale routes | 4 internationale routes in ontwikkeling |
| Wegdek | Verhard, asfalt of beton |
| Moeilijkheidsgraad | Overwegend licht, vlak |
Voorbeeldroutes in het zuiden van België
RAVeL Lijn 163, Lijn 164 en Velotour W9
Het Belgische RAVeL-net van fietsroutes bestaat uit wegen door de natuur die zijn aangelegd op vroegere spoorlijnen. Vlak bij de Belgisch-Luxemburgse grens komt men over gemarkeerde routes vanaf Huldange of Troisvierges op Ligne 163: Bastogne - Gouvy. Deze route loopt door velden en bossen. Daardoor is dit een heel rustige route.
Dit gedeelte van het RAVeL-net sluit aan op andere routes:
- Aan de Belgische kant lopen ze door natuurparken: het natuurpark "deux Ourthes" en het natuurpark "Obersauer en Forêt d’Anlier"
Technische gegevens van de drie routes:
| Route | Lengte | Moeilijkheidsgraad | Gemiddelde stijging | Wegdek |
|---|---|---|---|---|
| Ligne 163 | 21 km | licht | niet van betekenis | asfalt of beton |
| Ligne 164 | 19 km | licht | niet van betekenis | asfalt of beton |
| Velotour W9 | 27 km | licht | niet van betekenis | asfalt of beton |
Aansluitingen Ligne 163:
- Tussen Bourcy en Bastogne, gemeenschappelijk tracé met de Veloroute W9
- In Bastogne, aansluiting op Ligne 164 in richting Wiltz (Groot-Hertogdom Luxemburg)
- In Bastogne, aansluiting op de routes Eurovélo 5 en Veloroute W9
Aansluitingen Ligne 164:
- In Bastogne, aansluiting op Ligne 163, deelstuk van de Velotour W9
Aansluitingen Velotour W9:
- Deels gemeenschappelijk met de internationale route Eurovélo 5
- In Martelange sluit de route Eurovélo 5 aan op het Luxemburgse fietsnetwerk
- Direkte verbinding naar Redange, Arlon en Luxemburg-stad
RAVeL 39/38 van Drielandenpunt naar Luik
De RAVeL 39/38 is een van de oudste en meest mythische RAVeL’s. Je fietst van het Drielandenpunt in 50 km naar Luik over de geasfalteerde oude spoorlijnen 39 en 38 met weinig kruisende wegen.
Onderweg ontdekt men het Land van Herve en zijn weilanden, boomgaarden en lokale producten. De route gaat langs het Fort van Battice. In Clermont-sur-Berwinne kan men even van de fiets stappen en de beklinkerde straatjes bewandelen van één van de mooiste dorpjes in Wallonië.
In Luik beklimt men de trappen van de Montage de Bueren en geniet bovenaan op de Citadel van een prachtig uitzicht over de stad. Onderaan vind je Brasserie C en Brouwerij Curtius, waar je geniet van een Belgisch biertje met Luikse balletjes.
De route is eenvoudig te volgen via de bewegwijzering langs de weg. Bij het Drielandenpunt gaat men richting Gemmenich. Na 1,4 km begint de RAVeL Lijnen 39 en 38.
Vertrekpunt: Tour Panoramique des Trois Frontières, Route des Trois Bornes 99, 4851 Gemmenich (Plombières).
Deze route sluit vanuit Vaals ook aan op de Heuvelland-Fietsroute richting de Sint-Pietersberg in Maastricht. Een meerdaags rondje fietsen tussen Maastricht, Vaals en Luik is hierdoor mogelijk.
De route wordt ook genoemd in de context van EuroVelo 19 Route ‘La Meuse à vélo’. De eerste langeafstandsfietsroute van Wallonië is goed voor 147 kilometers fietsplezier langs een van de allermooiste rivieren van Europa. Vanaf de Franse grens bij Givet tot aan de Nederlandse grens bij Maastricht.
De fietsroute van de Pelgrim leidt van Aken naar de vurige stad Luik. Na het verlaten van Aken bereik je al snel ‘Trois Frontières’. Deze symbolische plek ligt tussen Duitsland, België en Nederland. Na ongeveer vijf kilometer op RAVeL Line 39 kom je aan Plombières mining site en de RAVeL Lijn 38. Op deze RAVeL ontdekt men het Land van Herve, een kleurrijke en groene omgeving.
Internationale verbindingen
De RAVeL vormt een schakel in internationale fietsroutes.
EuroVelo 5 route verbindt zich deels met Velotour W9. Wie fietst langs de EuroVelo 5 route zal heel wat ongekende schatten ontdekken, zowel op het vlak van natuur, architectuur, cultuur als brouwerijerfgoed.
Na het verlaten van de Franse stad Lille, ook wel de ‘Hoofdstad van Vlaanderen’ genoemd, fiets je in een bucolische groene omgeving. Via het Kanaal van Roubaix kom je in België aan. Talrijke kleine sluizen en brugjes volgen elkaar op.
De langeafstandsroute W3 brengt je naar het belangrijkste staalproductiecentrum van België in de 20ste eeuw. Vanuit Tubize fiets je naar het zuiden over de RAVeL langs het Kanaal Brussel-Charleroi, het Kanaal Brussel-Charleroi historisch en een kort stuk langs het Centrumkanaal. Eens je La Louvière, de stad van de wolven én ooit een belangrijk industrieel centrum, gepasseerd bent, brengt de RAVeL Lijn 422 je geleidelijk in een meer landelijke omgeving.
Het eerste deel van de route loopt de RAVeL op Lijn 142. Je fietst door Haspengouw, een van de mooiste landbouwregio's van België. Deze vruchtbare streek is de graanschuur van België. Je vindt er afwisselend tarwe- en bietenvelden. Na een tussenstop in Jodoigne geniet je van het weids landschap met typische architectuur. Romeinse legioenen waren ooit in dit gebied gehuisvest, toen ze op hun veroveringstochten Gallië doorkruisten. Je bereikt de hoofdstad van Wallonië, Namen.
Het traject doorkruist tijdens het eerste traject de graanschuur van de regio. Je fietst langs kalme wegen voorbij Waterloo, Waver, Jodoigne, Hannut en Waremme om zo de flamboyante stad Luik te bereiken.
Praktische informatie voor fietsers
De RAVeL-routes zijn aangelegd voor de trage weggebruiker. De groene wegen zijn comfortabel en veilig. Ze zijn aangelegd op jaagpaden en oude spoorlijnen.
Het netwerk is geschikt voor:
- Fietsen
- Wandelen
- Paardrijden
- Rollerbladen
- Mensen met beperkte mobiliteit
De routes zijn verhard en vlak. De gemiddelde stijging is niet van betekenis op de voorbeeldlijnen 163, 164 en Velotour W9. Het wegdek is asfalt of beton.
De bewegwijzering is duidelijk. De route van het Drielandenpunt naar Luik is eenvoudig te volgen via de bewegwijzering langs de weg.
De routes worden geleidelijk aan met elkaar verbonden tot 10 regionale en 4 internationale routes. Ze doorkruisen heel Wallonië.
Conclusie
De RAVeL fietsroutes vormen een coherent en technisch doordacht netwerk van groene wegen dat Wallonië en de Ardennen ontsluit zonder autoverkeer. Met meer dan 45 uitgestippelde routes, ruim 1500 kilometer verhard traject en een totaal van meer dan 2.100 kilometer fietsbaar netwerk biedt het systeem een schaalbare basis voor zowel korte dagtochten als langeafstandsverbindingen.
De kracht van het netwerk ligt in de combinatie van vlakke, verharde infrastructuur op oude spoorlijnen en jaagpaden met een hoge mate van landschappelijke diversiteit. Van de rustige veld- en bospassage van Ligne 163 tussen Huldange en Bastogne tot de mythische 50 kilometer lange verbinding van het Drielandenpunt naar Luik via RAVeL 39/38, de routes bieden consistente kwaliteit.
De aansluiting op internationale systemen zoals Eurovélo 5, Eurovélo 19 ‘La Meuse à vélo’ en Veloroute W9 vergroot de relevantie voor doorreis fietsers. De kruising met natuurparken als ‘deux Ourthes’ en ‘Obersauer en Forêt d’Anlier’, de passage door het Land van Herve en Haspengouw, en de stedelijke ankers Luik, Namen en Bastogne zorgen voor een afwisseling tussen natuur, industrieel erfgoed en cultuur.
Voor de bezoeker betekent dit een netwerk dat zowel toegankelijk als diepgaand is. De routes zijn licht, goed bewegwijzerd en geschikt voor gezinnen, recreatieve fietsers en langeafstandstoeristen. De geleidelijke uitbouw naar 10 regionale en 4 internationale routes bevestigt de ambitie om de trage weg te consolideren als ruggengraat van duurzaam toerisme in Wallonië.