De Onlanden vormen een enorm natuur- en waterbergingsgebied tussen Groningen en Drenthe dat zich uitstrekt over weids veenweidelandschap, moerasbos en ruige hooilanden. Fietsen door dit gebied is een manier om de achtertuin van Groningen te verkennen, met routes die zowel natuurliefhebbers als cultuurzoekers aanspreken. De klassieke fietsroute De Onlanden loopt dwars door het waterbergingsgebied en het oerlandschap van Drenthe, terwijl een aparte kunstroute twaalf kunstwerken verbindt met het landschap. Beide routes delen eenzelfde uitgangspunt: het gebied is ingericht voor waterberging om Groningers droge voeten te houden, en tegelijk een paradijs voor vogels en een walhalla voor vogelliefhebbers.
De Onlanden als fietsgebied
De Onlanden is een nieuw natuurgebied dat wordt beheerd in samenwerking met Natuurmonumenten. Het gebied kenmerkt zich door een nat karakter, met delen als het Eelderdiep dat tot de natste delen behoort. Langs de route zijn hooilanden, moerasbos en veenweide te zien. De route voert over de Eelderdiep, Gouwe en Peizerdiep en passeert het Leekstermeer waar zwemmen en zeilen mogelijk is. Na een stuk door Groningen komt de route terug op Drents grondgebied waar een fraai hunebed wordt ontdekt. Ten slotte keert de route via het dorp Peize terug naar het startpunt midden in De Onlanden.
Fietsen door de Onlanden betekent luisteren en kijken naar de vele vogels die hun plek in het gebied hebben gevonden. De route wordt omschreven als genieten van rust en ruimte, met een landschap dat wordt beheerd voor waterberging en natuurherstel.
De klassieke fietsroute De Onlanden van 50 km
De beschreven fietsroute De Onlanden is een rondje van 50 km dat start vlak bij de bijzondere uitkijktoren De Onlanden. Het is een ideale manier om dit enorme natuur- en waterbergingsgebied te ontdekken.
Parkeren en startpunt
- Er is volop parkeergelegenheid aan de Noorddijk in Peize. Navigeer hiervoor naar Parkeerplaats de Onlanden.
- Vanaf de parkeerplaats fiets je over de Noorddijk in oostelijke richting naar knooppunt 25.
- Wil je de uitkijktoren beklimmen? Vanaf de parkeerplaats loop je via een beleefpad van een kleine kilometer naar de bijzondere toren.
Een alternatieve beschrijving noemt de Kijkboerderij ‘t Hoge veld aan de Helmerdijk in Paterswolde als startpunt van deze fietsroute. Het biologisch vleesveebedrijf aan de rand van Eelde-Paterswolde beheert 600 hectare veenweidegebied in het nieuwe natuurgebied De Onlanden in samenwerking met Natuurmonumenten en is in het eigen dorp bekend als ‘De Kijkboerderij’. Vanaf het bordes boven de stallen zijn de schitterende Limousins te bewonderen. Dat wil zeggen: in de winter, want in de zomerperiode begrazen ze de weidegebieden.
Knooppunten en routeverloop
De fietsroute De Onlanden is uitgezet via het knooppuntennetwerk.
| Item | Beschrijving |
|---|---|
| Afstand | 50 km |
| Start knooppunt | 25 |
| Knooppuntenreeks | 25 – 3 – 9 – 2 – 11 – 39 – 17 – 58 – 82 – 81 – 14 – 77 – 79 – 80 – 67 – 57 – 66 – 59 – 71 – 72 – 73 – 24 – 37 – 29 – 35 – 25 |
Het traject voert eerst door het Eelderdiep, een van de natste delen van De Onlanden. Vervolgens komt de route langs De Onlanderij. Hier is van alles te doen en te beleven, zoals een natuurspeeltuin, een restaurant met terras en het ‘Boswachter Bart’ schuurtje van Natuurmonumenten waar je allerlei vondsten uit dit gebied kunt ontdekken. Daarna voert de route verder door dit enorme natuurgebied, over de Eelderdiep, Gouwe en Peizerdiep.
Halverwege de route ontdek je het Leekstermeer. De route voert vervolgens deels over Groningen. Eenmaal weer op Drents grondgebied ontdek je een fraai hunebed. Ten slotte voert de route via het dorp Peize weer terug naar het startpunt van de route midden in De Onlanden.
Uitkijktoren De Onlanden en beleefpad
De fietsroute start vlak bij de bijzondere uitkijktoren De Onlanden. Om dit landmark te kunnen beklimmen, wandel je eerst over een beleefpad. Vanaf de top van de toren heb je niet alleen een fenomenaal uitzicht over het prachtige natuurgebied, maar ontdek je in de verte ook de stad Groningen. Daarna stap je op je fiets om De Onlanden te ontdekken.
Andere fietsroutes in de omgeving van uitkijktoren De Onlanden worden genoemd als aanvulling: - Fietsen door het hoge noorden die onder meer langs Luchtwachttoren 701 voert - Fietsen door het Fochteloërveen, ten zuiden. Tijdens deze fietsroute ontdek je onder andere uitkijktoren De Zeven
Kunstroute door de Onlanden van Into Nature
Naast de natuurroute is er een kunstroute door natuur- en waterbergingsgebied de Onlanden onder de rook van Groningen. De route is 22 kilometer lang en voert langs twaalf kunstwerken.
De route is opgezet door Into Nature, een organisatie die kunst verbindt met het landschap op verschillende locaties in Drenthe. Om zo min mogelijk impact op de omgeving te hebben werkt de organisatie nauw samen met natuurorganisaties. In De Onlanden is dat Natuurmonumenten. Directeur Hilde de Bruijn van Into Nature legt uit: ‘We willen projecten organiseren die iets teruggeven aan de natuur of de mensen’.
De route heeft twee startlocaties: - Wall House #2 in de Groninger wijk Hoornse Meer - Drents Museum De Buitenplaats in Eelde
Wie daar een ticket koopt krijgt een routekaart en een reisgids met uitleg voor onderweg. Mensen kunnen zelf bepalen of ze de route in één keer fietsen, of opdelen. Marinus Pranger van Into Nature vertelt: ‘We zijn open tot en met 25 oktober. Als je een ticket koopt heb je de hele periode rustig de tijd om alle kunstwerken te bekijken. Je kan in principe op een dag alle kunstwerken bij langs, als je op tijd vertrekt. Maar je hebt ook de mogelijkheid om steeds stukjes te doen en een aantal werken te bekijken’.
Langs de route is werk te zien van 12 kunstenaars uit binnen- en buitenland.
| Kunstroute kenmerk | Details |
|---|---|
| Organisatie | Into Nature |
| Samenwerking | Natuurmonumenten |
| Afstand | 22 kilometer |
| Aantal kunstwerken | 12 |
| Startlocaties | Wall House #2 Hoornse Meer, Drents Museum De Buitenplaats Eelde |
| Open tot | 25 oktober |
| Materiaal bij ticket | Routekaart en reisgids |
Startpunten en praktische informatie
Fietsen door de achtertuin van Groningen dwars door het weidse landschap van De Onlanden vraagt om een goede voorbereiding. De klassieke 50 km route start bij Parkeerplaats de Onlanden aan de Noorddijk in Peize en maakt gebruik van knooppunten 25 tot 25. De kunstroute van 22 km start bij de genoemde cultuurhuizen en is bedoeld voor wie kunst wil bekijken onderweg.
Voor vogelliefhebbers is het gebied een walhalla. De route biedt ruimte voor stilte en observatie van vogels die hun plek in het gebied hebben gevonden. De Onlanderij biedt onderweg een natuurspeeltuin, restaurant met terras en het Boswachter Bart schuurtje van Natuurmonumenten.
Vergelijking van routes en ervaringen
De beschikbaarheid van routes in de buurt van De Onlanden wordt onder andere via Komoot gedocumenteerd.
| Categorie | Waardering | Aantal beoordelingen |
|---|---|---|
| Fietsen | 4.9 | 81 |
| Gravelbiken | 5.0 | 5 |
| Wielrennen | 5.0 | 3 |
| Hardlopen | 5.0 | 2 |
Routes in de buurt worden beschreven als: - Gemiddelde fietstocht. Goede conditie vereist. Vooral verharde ondergrond. Geschikt voor elk niveau. 4,6 (26) met 222 fietsers - Gemiddelde fietstocht. Goede conditie vereist. Vooral verharde ondergrond. Geschikt voor elk niveau. 4,0 (2) met 55 fietsers - 5,0 (5) met 36 fietsers
Details uit de informatie: - Hoogte 0 m - Max. windsnelheid: 14,0 km/h - Weer voorbeeld: woensdag 12 augustus 32°C, 13°C, 0 %
Meest bezocht tijdens: - januari - februari - maart - april - mei - juni - juli - augustus - september - oktober - november - december
Conclusie
Fietsen in De Onlanden combineert natuurbescherming, waterbeheer en landschappelijke beleving in één gebied. De 50 km fietsroute via knooppunten 25 – 3 – 9 – 2 – 11 – 39 – 17 – 58 – 82 – 81 – 14 – 77 – 79 – 80 – 67 – 57 – 66 – 59 – 71 – 72 – 73 – 24 – 37 – 29 – 35 – 25 biedt een complete rondgang door het waterbergingsgebied met de uitkijktoren als oriëntatiepunt, het Eelderdiep, de Onlanderij, het Leekstermeer, een stuk door Groningen en een hunebed op Drents grondgebied met terugkeer via Peize. De start bij Parkeerplaats de Onlanden aan de Noorddijk in Peize en de mogelijkheid om de toren via een klein beleefpad te beklimmen maken de route toegankelijk voor dagtochten.
Voor wie kunst zoekt in hetzelfde landschap is de 22 kilometer lange kunstroute van Into Nature een alternatief dat twaalf kunstwerken verbindt met natuurbehoud. De samenwerking met Natuurmonumenten en de startlocaties Wall House #2 in Hoornse Meer en Drents Museum De Buitenplaats in Eelde zorgen voor een gestructureerde beleving met routekaart en reisgids, open tot en met 25 oktober. De keuze tussen een natuurgerichte lange tocht en een kortere kunstgerichte tocht maakt De Onlanden geschikt voor zowel recreatieve fietsers als cultuurzoekers, met als gemeenschappelijke factor het weidse, vogelrijke landschap dat wordt beheerd voor waterberging en natuur.