Fietsen naar de Noordkaap is voor veel fietsers een grenservaring die blijft trekken. Het is het noordelijkste punt van Europa, een plaats waar de parkeerplaats vol staat met campers en auto’s en de zon schijnt. Fietsers rijden achter de souvenirshop langs naar de beroemde globe en staan dan op het punt waar het uitzicht tot aan de noordpool is, recht tegen de zon in. De zee is niet zichtbaar, de fietsers bevinden zich boven de wolken. De zon gaat net niet onder en klimt meteen hoger aan de hemel. Dat gevoel van hier te staan met de fiets maakt dat velen willen terugkeren.
De verhalen die terugkomen zijn solo-tochten met een Santos, gravelwegen langs de Zweedse kust, de kustweg RV17 langs de Noorse fjorden en de beslissing om na de Noordkaap verder te gaan richting Kaap de Goede Hoop. Het zijn verhalen over wind, regen, middernachtzon, wilde kampeerplekken en ontmoetingen in kleine winkels die tegelijk buurtwinkel, café, bibliotheek en postkantoor zijn.
Solo naar de Noordkaap in de zomer
Eveline van Santos begon ooit op een fiets met drie versnellingen en een veel te zware tent. In 2017 zat ze tussen twee banen in en besloot haar gezin thuis te laten en met haar nieuwe Santos solo naar de Noordkaap te fietsen. Het afscheid was lastig maar tijdens de reis werd het fietsen steeds fijner, ondanks kou en regen. Na 52 dagen werd het doel bereikt. Het was zo goed bevallen dat zij in 2023 wéér solo naar de Noordkaap fietste.
De reis van zomer 2023 startte in Stockholm. Goed ingepakt, goed voorbereid, ook op minder mooi weer. Ze fietste met navigatie. In Komoot had ze een globale route gemaakt. Langs de Zweedse kust noordwaarts. De stad uit duurt even, dan wordt het rustiger. Minder auto’s, meer bossen. Ze wordt er blij van. Ze komt door kleine dorpjes, soms met een winkel waar ze wat eten kan kopen. Iedere dag controleert ze de route voor de komende dag. Soms moet er toch iets aangepast worden.
Het is heerlijk fietsen. Soms asfalt, vaak gravelwegen. Dat rijdt prima, erg rustig ook. Af en toe een auto, hier en daar een dorpje of een paar huizen. Ze vindt het geen moment saai. Het is heerlijk fietsweer, een graad of 22. Zon en stapelwolken wisselen elkaar af. Dan weer bossen, dan weer open terrein met weilanden, boerderijen en dorpjes. Een regenbui duurt niet erg lang. Na Lulea wordt het nog rustiger.
Ze kampeert wild onder de middernachtzon. Het gevoel op de Noordkaap is fantastisch. Ze weet dan al dat ze heel graag nog een keer naar de Noordkaap wil. Op de fiets. Solo. Waarom? Ze voelt zich er fijn, ze kan niet verder meer.
Er is veel wind maar ze fietst rechtstreeks een ansichtkaart in. De Noordkaap blijft haar aandacht trekken maar het komt er nooit van. Uiteindelijk kan ze in 2017 tussen twee banen in op de fiets ernaartoe. Het thuisfront is bezorgd, wat als…? Ze wil alleen maar fietsen. Ze doet het. Ze gaat. Fietsen. Alleen. Fiets en ik.
Ook in de kindertijd speelt de Noordkaap al een rol. Ergens halverwege de jaren '80 bedenkt ze dat ze wel eens op de fiets naar de Noordkaap zou kunnen gaan. Ze is 17 jaar en fietst graag, maar nooit zo ver. Grenzen maken veel indruk op haar. In het paspoort van haar oma staan veel stempels van reizen en haar vader ging met zijn broers op de fiets naar Luxemburg. Toen ze 14 was, mocht ze dat ook proberen. Drie dagen op de 3-versnellingsfiets van haar moeder, een zware katoenen tent van minstens kilo of 12, drie blikken soep en een echte degelijke primus van haar opa mee. Ze haalden een stempel in haar paspoort bij de douane. Ze was apetrots! Eindelijk had ze ook een echte douanestempel. Onbetaalbaar.
Leren van eerdere tochten en pelgrimsroutes
Vroeger, 30 jaar geleden, had een andere fietser het idee om per fiets naar de Noordkaap te vertrekken. Zomer 2017 was de mogelijkheid daarvoor. Na eerdere lange fietsreizen in Europa werd begin juni vertrokken met een volgepakte fiets en wat landkaarten. Fietsen – eten – slapen, een fantastisch ritme. Niet alleen de mooie en vaak regenachtige natuur had aandacht, maar ook de oude handelsroutes door Noord Duitsland en Denemarken waren bijzonder om over te fietsen. Soms onverhard en dan midden in het bos een Vikinggraf en oude bruggen tegenkomen.
In Zweden kwam hij per toeval op een pelgrimsroute richting Trondheim, over rustige wegen en regelmatig, zeker een keer per dag, langs een buurtwinkel voor bevoorrading. Kleine winkeltjes, waar naast motorolie en schroevendraaiers ook brood en andere levensmiddelen verkocht worden. De keuze is beperkt, het leven is hier overzichtelijk. En vooral sociaal, deze winkels zijn tevens lokaal trefpunt, café, bibliotheek en postkantoor.
Het fietsen gaat prima, al is het wel redelijk klimmen en dalen, het is geen moment saai. Ondanks dat hij alleen onderweg is, hoeft hij zich niet te vervelen. ’s Avonds overnacht hij op een camping en ontmoet daar andere reizigers, er zijn meer fietsers onderweg, niet iedereen fietst dezelfde route. Hij heeft geen vooraf vastgestelde route, hij hoort of leest onderweg vanzelf waar de bezienswaardigheden zijn en kan dan beslissen om daar heen te gaan.
De kustweg RV17 is geweldig fietsen, glooiend, aan de ene kant zee, aan de andere kant bergen, er is genoeg te zien. Hij komt meer andere fietsers tegen, fijn om even te kletsen en ervaringen te delen. Bij Bodø vaart hij over naar de Lofoten, hij fietst rechtstreeks een ansichtkaart in! Hier zijn niet veel wegen, ’s avonds op de camping treft hij dezelfde fietsers. Na de Lofoten fietst hij de Vesterålen op, hier is het veel rustiger en eigenlijk ook mooier, daarna komt Senja, hij fietst een stuk ’s avonds, het wordt niet donker, een bijzondere ervaring.
Na totaal zes weken fietsen arriveert hij in Tromsø, een overzichtelijke maar levendige stad. Manlief komt met de auto naar Tromsø en ze fietsen samen verder. In Alta bezoeken ze de rotstekeningen, deze zijn pas in de jaren 70 ontdekt. Deze zijn alleen in de zomermaanden te bezichtigen, in de winter worden ze beschermd door een laag sneeuw. Het is gedaan met het slechte weer, de zon laat zich volop zien, ook ’s nachts. Een bijzondere ervaring, slapen is na een dag fietsen geen enkel probleem als de zon nog schijnt.
De laatste dag is nog 135 km naar de Noordkaap, schitterend weer, 15 graden en zon, en met het klimmen valt het enigszins mee, ze besluiten om na het avondeten verder te trappen. Na het laatste dorp van betekenis is het nog 35 km heel stevig klimmen en dalen, maar de zon schijnt op de Noordkaap! Zeker als bekend is dat het ruim 350 dagen per jaar mistig is ‘boven’.
Noordkaap per fiets, de epiloog en de fjells
Uit de vele reacties op een fietsreis dwars door Noorwegen naar de Noordkaap spreekt een alomvattend commentaar: ‘Wat een fantastisch mooie reis hebben jullie gemaakt!’ En ja, dat was het ook, een ongelooflijk mooie fietsreis. Overigens wel een waarbij ze zich in het begin nog wel eens afvroegen of ze het allemaal wel zouden kunnen befietsen zoals gepland.
In Zuid Zweden tijdens de eerste fietsdagen schoten ze bijvoorbeeld helemaal niet op als gevolg van het weer: heel veel wind en regen. En ook in Midden Noorwegen lagen de dagafstanden een stuk lager dan verwacht en bleken de hellingen veel langer en steiler, 12%, dan gehoopt. Afstappen en de zwaarbepakte fiets voortduwen was soms het enige antwoord.
En toch, hoewel het soms behoorlijk afzien was, hebben ze tegelijkertijd ook enorm genoten van deze reis. Het fietsen over de ‘fjells’, soort hoogvlaktes, in Midden Noorwegen is echt fantastisch: wat een ruig en onherbergzaam landschap.
Langs de kust naar de Noordkaap
Noorwegen wordt beschreven als ruige kusten, diepe fjorden en besneeuwde bergtoppen. Een fietstocht langs de kust is als het rijden in een panoramisch sprookjesboek. Onderweg steek je per pont vele inhammen over, zie je vissersdorpjes en lege hoogvlakten. En als bekroning: middernachtzon en het noordelijkste puntje van Europa.
Zuid Noorwegen wordt beheerst door de grote fjorden waartussen er flink wordt geklommen. De gevolgde wegen zijn goed en vrij rustig. Noordelijker, na Trondheim, zijn er veel inhammen waar de toeristische kustweg omheen kronkelt, en is de kust nooit veraf. Boven de poolcirkel volg je de Lofoten, ook hier vooral langs de kust. Weer op het vasteland na Tromsø wordt het steeds leger en arctischer. Zelfs de enige doorgaande hoofdweg is erg rustig, soms zijn er meer rendieren dan auto’s te zien. Voor de echte avonturier is vrij kamperen volgens Noorse regels toegestaan.
De route is in principe het noordelijkste deel van de in ontwikkeling zijnde EuroVelo 1, in Noorwegen de R1. Daarvan is het grootste deel niet bewegwijzerd. En omdat een langeafstandsfietser geen behoefte heeft aan al te veel omwegen, is er bij de routekeuze hier en daar afgeweken van het geplande traject van deze R1.
Praktische informatie die genoemd wordt is dat Noorwegen een berglandschap is, ook aan de kust. Vrijwel dagelijks moet je klimmen, met 10 klimmeters per kilometer over het hele traject is deze route pittig te noemen.
Openingstijden van een fietsservice onderweg
Voor onderhoud en advies tijdens een lange tocht is een werkplaats soms nodig. De volgende openingstijden worden vermeld:
| Dag | Openingstijden |
|---|---|
| Maandag | Gesloten |
| Dinsdag | 08:30 - 18:00 |
| Woensdag | 08:30 - 18:00 |
| Donderdag | 08:30 - 18:00 |
| Vrijdag | 08:30 - 18:00 |
| Zaterdag | 08:30 - 17:00 |
| Zondag | Gesloten |
Alleen de allerbeste merken worden gevoerd. Voor elk type fietser is een geschikte fiets beschikbaar. Je kunt onder het genot van een kopje koffie wachten tot je reparatie klaar is, terwijl technici de fiets maken en adviseren over onderhoud.
Van Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop
Je moet er maar zin in hebben: van de Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop fietsen, zonder dat je echt een getraind fietser bent. Stijn en Myrna durfden het aan en ontdekten onderweg: je wordt er vanzelf beter in. Van fietsen tussen de elanden in Lapland tot fietstochten tussen de olifanten in Afrika, in totaal doorkruisten ze 24 landen en zaten ze tien maanden op de fiets.
In de rubriek Moderne Avonturiers worden reizigers geïnterviewd die zich niet laten tegenhouden door zaken als geld, tijd en reisadviezen.
Hoe was de reis?
Dankjewel! Ze beseffen nog steeds eigenlijk niet wat voor bizar avontuur dit is geweest. In het kort was de reis geweldig. Elke dag fysiek bezig zijn, genieten van de natuur en de gastvrijheid en vrijgevigheid die ze onderweg ervaren hebben. Natuurlijk zijn er ook momenten geweest dat ze dachten waarom doen we dit, maar die verbleken bij alle bijzondere momenten. Op en naast de fiets.
Hoe kwamen ze op het idee om van de Noordkaap naar Kaap de Goede Hoop te gaan fietsen.
Myrna’s moeder is helaas een aantal jaar geleden overleden aan de gevolgen van de ziekte Multiple Sclerose. Al langere tijd had ze het idee om van haar ouderlijk huis, haar Casa de Familia, naar de Sagrada Familia in Barcelona te fietsen.
Vergelijking van ervaringen en route-elementen
| Aspect | Zweedse kustroute | Noorse kustroute |
|---|---|---|
| Ondergrond | Soms asfalt, vaak gravelwegen | Goede en vrij rustige wegen, kustweg RV17 |
| Landschap | Bossen, open terrein met weilanden, boerderijen, dorpjes | Fjorden, hoogvlaktes, inhammen, vissersdorpjes |
| Klimaat | ~22 graden in zomer, zon en stapelwolken, korte regenbuien | Veel wind en regen in zuid Zweden, 15 graden bij aankomst Noordkaap |
| Sociale infrastructuur | Kleine winkels voor eten, dagelijkse controle route | Buurtwinkels als trefpunt, café, bibliotheek, postkantoor |
| Moeilijkheid | Rustig, weinig auto’s, na Lulea nog rustiger | Dagelijks klimmen, 10 klimmeters/km, hellingen tot 12% |
| Bijzonderheden | Wilde kampeerplekken onder middernachtzon, gravel | Oversteek per pont, meer rendieren dan auto’s, vrij kamperen volgens regels |
Conclusie
Fietsen naar de Noordkaap is geen eenmalige prestatie maar een terugkerend verlangen. Het is het samenkomen van fysieke inspanning, landschappelijke verrassing en sociale ontmoeting langs de weg. De verhalen laten zien dat de route zich aanpast aan de fietser: een globale route in Komoot die dagelijks wordt gecontroleerd en soms aangepast, een pelgrimsroute die toevallig wordt gevonden, of een kustweg die rechtstreeks een ansichtkaart in fietst.
De Noordkaap zelf is een paradox: een druk bezochte plek met een souvenirshop en een globe, maar ook een plek boven de wolken waar de zon niet ondergaat en de zee soms niet zichtbaar is. Het is een plek waar je weet dat je niet verder kunt en waar de beslissing groeit om terug te keren, solo, met een fiets en de ervaring dat je vanzelf beter wordt in fietsen.
De praktijk blijft pittig. Wind en regen in Zuid Zweden, lange steile hellingen in Midden Noorwegen, dagafstanden die lager uitvallen dan gepland en het voortduwen van een zwaarbepakte fiets. Tegelijkertijd is er genot van fjells, middernachtzon, rotstekeningen in Alta die alleen in de zomer zichtbaar zijn, en het ontmoeten van andere fietsers op campings.
Voor wie de Noordkaap wil fietsen is het traject een combinatie van voorbereiding en aanpassingsvermogen. De route langs de Zweedse kust biedt rust, gravel en dorpjes met een winkel. De Noorse kust biedt fjorden, ponten, Lofoten en Vesterålen en uiteindelijk het noordelijkste punt van Europa. Het is een reis die zowel fysiek als emotioneel resoneert en die bij velen het idee oproept om nog een keer te gaan, alleen op de fiets, tot het uiterste punt.