De Heide op de Fiets: Complete Gids voor Paarse Fietstochten in Nederland en België

Vanaf medio augustus staat de heide in bloei. Tijdens deze heide-fietsroutes kun je er heerlijk van genieten. Misschien kom je ook nog de schaapskudde tegen, met de herder. Stap op de pedalen en ga eropuit voor een fietstocht over de grote stille heide. Onder andere in Drenthe, Gelderland en Noord-Brabant liggen uitgestrekte heidevelden die het hele fietsseizoen kleur geven aan het landschap.

Een heide fietstocht combineert het beste van twee werelden: het rustige, overzichtelijke netwerk van fietsknooppunten en de spectaculaire, open ruimte van de paarse heidevelden. De routes zijn in de regel goed bewegwijzerd, variëren van korte ontdekkingstochten tot meerdaagse lussen en sluiten vaak aan op nationale parken en natuurgebieden. In Nederland domineren de provincies Drenthe, Gelderland, Noord-Brabant en Overijssel, terwijl in België de Kempen en het Nationaal Park Hoge Kempen in Limburg de mooiste heidebelevingen bieden.

Wanneer bloeit de heide voor fietsers

De bloeiperiode is bepalend voor de keuze van een heide fietstocht. De heide bloeit weer volop vanaf half augustus en dat betekent dat de verschillende heidegebieden in Limburg prachtig paars kleuren. Vanaf medio augustus staat de heide in bloei en is de tijd ideaal voor een fietstocht over de grote stille heide.

De zomer loopt ten einde en de heide toont zich in de mooiste roze en paarse tinten. Terwijl de zon op je gezicht schijnt, fiets je over schilderachtige paden die door uitgestrekte heidevelden slingeren. Van Brabant tot Drenthe zijn er tien prachtige fietsroutes uitgezocht die langs de mooiste heidegebieden lopen.

De collectie die heidegebieden in Nederland bundelt laat zien dat er meer van deze paars gekleurde velden zijn dan je denkt. Zo'n 50.000 hectare heide strekt zich uit over het Nederlandse landschap en vormt een aaneengesloten netwerk van belevingsroutes.

Heidefietstochten in Nederland: klassiekers per provincie

De mooiste heidefietstochten in Nederland zijn georganiseerd rondom de grote heidegebieden en worden vaak aangeduid met een PR-code voor de provincie. De routes zijn geschikt voor zowel recreatieve fietsers als voor langeafstandsfietstochten.

De tabel vat de voornaamste heidefietstochten samen die in de Nederlandse heidegebieden worden aangeboden. De routes liggen verspreid over Drenthe, Overijssel, Gelderland, Noord-Holland en Noord-Brabant.

Drenthe: Dwingelderveld en de schaapskudde

In Drenthe domineert het Dwingelderveld de heidebeleving. De route Dwingelderveld vertrekt vanuit Ruinen en is 40 kilometer lang. Een tweede variant, Runderen en Ruinen, start vanuit Dwingeloo en meet 46 kilometer. Beide routes voeren door grote stille heidegebieden waar schaapskuddes actief zijn met de herder.

De omgeving van Ruinen en Dwingeloo kenmerkt zich door open vlaktes afgewisseld met vennen en bosranden. De routes zijn geschikt voor een dagtocht met voldoende pauzemogelijkheden.

Gelderland: van Hoog Buurlose Heide tot de Veluwe

Gelderland biedt een breed scala aan heidefietstochten. Hoog Buurlose Heide bij Kootwijk is een compacte route van 31 kilometer die direct door het karakteristieke heideveld loopt. De Ginkelse Heide en meer route vanuit Ede is 46 kilometer lang en combineert heide met bos- en landbouwlandschap.

Voor een langere uitdaging is de Veluwetopper route vanuit Nunspeet met 109 kilometer ideaal voor fietsers die meerdere dagen willen fietsen. De route voert door het uitgestrekte Veluwse heidelandschap.

Noord-Brabant: Kempische heide en Malpie

In Noord-Brabant ligt de Kempische Heideroute bij Heeze met 48 kilometer. De route Malpie bij Leende wordt aangeboden in twee varianten, 32 en 50 kilometer. De Kempische heide vormt een aaneengesloten paars decor dat in augustus optimaal tot zijn recht komt.

Heide fietstochten in België: de Kempen en Limburg

In België liggen de mooiste heidefietstochten in de provincie Antwerpen en in Limburg. De officiële toeristische organisaties en geverifieerde gebruikers bieden routes aan die gebruik maken van het fietsknooppuntennetwerk.

Kalmthoutse Heide: de eerste themaroute van de Kempen

In Heide, Kalmthout, wordt een klassieke themaroute aangeboden. De Heideroute is een echte klassieker. De allereerste bewegwijzerde themaroute in de Kempen - voorgesteld in 1975 - blijft een referentiepunt voor heidefietsers.

De route is 60.4 kilometer lang met een beoordeling van 3.9/5. Ook vanuit Kalmthout kan een variant van 57 kilometer worden gereden die de polders ten noorden van Antwerpen ontdekt en even glurt bij de buren in Stabroek. Een kortere kennismaking van 35.5 kilometer duikt de geweldige natuur van Grenspark Kalmthoutse Heide in. Het startpunt wordt vaak geïntroduceerd door Suske en Wiske, wat de familiegerichte beleving onderstreept.

Deze routes worden real-time berekend met behulp van het fietsknooppuntennetwerk en worden aangeboden door officiële toeristische organisaties van de provincie Antwerpen.

Nationaal Park Hoge Kempen: Fietsen door de Heide

Eén van de populairste plekken in het Nationaal Park Hoge Kempen is de Mechelse Heide. In de eerste plaats om te wandelen, maar sinds de zomer van 2021 kan je ook door de heide fietsen. Om deze mooie fietsroute veilig te laten aansluiten op het bestaande fietsknooppuntennetwerk, werd een duurzame houten brug gebouwd.

De 294 meter lange fietsbrug is een aanloop naar het fietstraject op de Weg naar Heiwick waar je prachtige vergezichten over de 700 hectare heide kan ervaren. De houten brug en het traject fietsen door de heide bevinden zich tussen fietsknooppunten 550 en 551.

Je kan dit traject fietsen vanuit de toegangspoorten Lieteberg, Pietersheim, Terhills en Station As. Deze laatste is de ideale uitvalsbasis om het Nationaal Park per fiets te verkennen. Je hebt er de nodige faciliteiten zoals een grote parking, fietsrekken, en infoborden. Daarnaast bevindt zich in de oude treinwagons het infokantoor. Iets verderop kan je ook de 31 meter hoge uitkijktoren beklimmen. Na je fietstocht kan je terecht in het voormalige treinstation dat nu een horecazaak is. Een terrasje doen op de oude treinsporen zowaar.

Er is een fietslus van 43 kilometer uitgewerkt die vertrekt en eindigt aan het Station As en waarop je uiteraard fietsen door de heide kan beleven.

Limburgse toproutes: Mechelse Heide, De Teut en Ten Haagdoorn

In Limburg worden de heidegebieden verkend via knooppuntenroutes die speciaal op de bloei zijn afgestemd. De heide bloeit weer volop vanaf half augustus en de verschillende heidegebieden in Limburg kleuren prachtig paars.

In het heidegebied van de Mechelse Heide doorkruis je kilometerslang de paarse vlaktes. Tussen knooppunten 550 en 551 kijk je je ogen uit op de unieke fietsbeleving van Fietsen door de Heide in het Nationaal Park Hoge Kempen.

Deze fietsroutes passeren door de heide van de Mechelse Heide. Een route die in Kattevennen in Genk begint, leidt eerst door de uitgestrekte dennenbossen voordat de Mechelse Heide zich aandient. Tussen knooppunt 550 en 551 fiets je daar dwars doorheen. Even verderop passeer je de Ziepbeekvallei in Lanaken. Heidefans kunnen de fiets achterlaten aan brasserie Aspermans of hotel La Butte aux Bois voor een wandeling naar de heide.

Vanaf C-mine in Genk gaat het eerst richting Nationaal Park Hoge Kempen. Schaduwrijke bospaden leiden je naar knooppunt 550, startpunt voor Fietsen door de Heide, een 4 kilometer lang traject dwars over de Mechelse Heide. Heide, zo ver je kan kijken. Aan de mijnsite van Waterschei tussen knooppunten 508 en 548 fiets je nog een kort stukje door de heide van Opglabbekerzavel. Afsluiten doe je met Fietsen door het Water in Bokrijk.

Start aan het National Park Visitor Center van Terhills en fiets zuidelijk richting de Kikbeekbronvallei. Na knooppunt 550 fiets je dwars door de Mechelse Heide. De route brengt je helemaal naar het natuurgebied van Oudsberg, dus moest je nog meer heide willen zien, kan je je fiets achterlaten aan het fietscafé van camping Zavelbos om een wandeling te maken naar het heidegebied rondom de Oudsberg.

Deze fietstocht start aan Station As en naargelang de richting die je fietst kan je de heide als verrassing op het einde of als hoogtepunt aan het begin houden. Deze route neemt je daarnaast mee naar het centrum van Genk, ideaal voor een tussenstop die de honger en dorst stilt.

Deze fietsroute heeft toegangspoort Kattevennen als startpunt. Fiets richting As en beklim de uitkijktoren. Wie weet zie je vandaar de heide al liggen! Een paar kilometer verderop fiets je dan daadwerkelijk door het paarse landschap.

Vanuit het National Park Visitor Center start ook een kortere route van 34 kilometer. Je passeert het pittoreske dorpje Oud-Rekem voordat je het traject tussen knooppunt 550 en 551 door de heide aanvangt. Hierna fiets je relatief snel door de Eisdense tuinwijk terug naar je vertrekpunt.

De Teut en Ten Haagdoorn vormen samen het grootste heidegebied van Midden-Limburg. Je fietst hier door het hart van De Wijers, een uitgestrekt landschap met 1001 vijvers. Water en heide vormen de rode draad op je fietstocht. Tussen knooppunten 305 en 79 fiets je op het kolenspoor door de heide van De Teut en tussen knooppunten 74 en 75 ligt de heide van Ten Haagdoorn.

Deze fietsroutes passeren door de heide van De Teut en Ten Haagdoorn. Een langere route van net geen 60 kilometer laat wat meer zien van het vijvergebied van De Wijers. Je start aan De Teut waarbij je over het kolenspoor al meteen de heide langs je ziet liggen. Ook Ten Haagdoorn ligt op je route. Hierna fiets je het gebied van De Platwijers in waar de uitkijktoren een mooi panorama belooft. Leuke extra is dat je Fietsen door het Water in Bokrijk passeert.

Vanuit Abdijsite Herkenrode loodst deze fietslus je door het vijverlandschap van De Wijers. Onderweg ontdek je een groene oase van rust.

Praktische aspecten van een heide fietstocht

Een goede voorbereiding maakt het verschil. De meeste heidefietstochten zijn bewegwijzerd via het knooppuntennetwerk. Dat betekent dat je route eenvoudig kan aanpassen ter plaatse.

• Kies de afstand op basis van conditie. Korte kennismakingsroutes liggen rond 30 tot 40 kilometer, zoals Hoog Buurlose Heide of Dwingelderveld. Langere tochten zoals Veluwetopper reiken tot 109 kilometer.
• Rijd in augustus voor de bloei. De heide toont zich dan in roze en paarse tinten.
• Combineer fietsen met wandelen. Op veel punten kan de fiets worden achtergelaten voor een korte wandeling naar het hart van de heide, bijvoorbeeld bij Aspermans, La Butte aux Bois of camping Zavelbos.
• Gebruik officiële toegangspoorten. In het Nationaal Park Hoge Kempen zijn Lieteberg, Pietersheim, Terhills en Station As de belangrijkste startpunten met parkeergelegenheid, fietsrekken en horeca.

Voor een compleet overzicht van paarse fietstochten biedt een collectie van tien tourrides een totaal van 397 kilometer met 1.290 meter hoogtemeters en een totale tijdsduur van 23:49 uur. De collectie brengt je langs tien prachtige heidegebieden verspreid over Nederland. De tours variëren van gemiddeld tot gemiddeld zwaarder, met delen die onverhard en moeilijk begaanbaar kunnen zijn.

Conclusie

Een heide fietstocht is een seizoensgebonden beleving die het best tot zijn recht komt vanaf medio augustus wanneer de heide in bloei staat. De routes in Nederland en België combineren een sterk fietspadennetwerk met open, uitgestrekte heidevelden die een uniek visueel en stilte-ervaring bieden.

In Nederland vormen Drenthe, Gelderland en Noord-Brabant de kern met routes als Dwingelderveld, Hoog Buurlose Heide, Ginkelse Heide en de Kempische Heideroute. In België leveren de Kempen en het Nationaal Park Hoge Kempen de meest complete heidebeleving met de Mechelse Heide en het Fietsen door de Heide traject tussen knooppunten 550 en 551, ondersteund door de 294 meter lange houten brug en de faciliteiten van Station As.

De keuze voor een route hangt af van afstand, startplaats en het gewenste heideperspectief. Korte lusjes van 30 tot 40 kilometer zijn ideaal voor een dagtocht, terwijl langere routes van 60 tot 109 kilometer ruimte bieden voor een uitgebreide verkenning van meerdere heidegebieden in één rit. Door de combinatie van knooppunten, duurzame bruggen en goed uitgebouwde toegangspoorten is de heide fietstocht vandaag een toegankelijke en duurzame manier om een van de meest karakteristieke landschappen van Nederland en België te ervaren.

Bronnen

1. Mooiste Fietsroutes
2. Fietsknooppunt
3. Visit Limburg
4. Komoot
5. Nationaal Park Hoge Kempen