Fietsen over de heide is een van de meest herkenbare en seizoensgebonden belevingen in de Lage Landen. Vanaf half juli tot half september kleurt de heide paars en biedt het een uitzonderlijke combinatie van open uitzichten, rust en een zachte ondergrond voor de fiets. De routes variëren van korte, gefocuste trajecten dwars door een heidegebied tot lange lusroutes die meerdere heidegebieden aan elkaar rijgen. De bekendste heidefietsbeleving in Vlaanderen is Fietsen door de Heide in het Nationaal Park Hoge Kempen, een 4 kilometer lang traject door de Mechelse Heide met een iconische houten fietsbrug. In Nederland zijn tientallen heidegebieden per fiets te verkennen, van het grootste aaneengesloten natte heidegebied van West-Europa tot kleinschalige heideroutes in de Kempen.
Fietsen door de Heide in het Nationaal Park Hoge Kempen
Het traject Fietsen door de Heide ligt in de Mechelse Heide en verbindt de knooppunten 550 en 551. Het is een fietstraject van vier kilometer waarbij je dwars door het eerste Nationaal Park van Vlaanderen fietst. Het park wisselt uitgestrekte dennenbossen en eindeloze heidelandschappen af en het traject presenteert deze natuur op een directe manier.
De Mechelse Heide waarop het traject ligt is met 700 hectare een van de grootste heidegebieden in Vlaanderen. De beleving wordt gedomineerd door een bijna 300 meter lange houten fietsbrug, een baken in het landschap die je hogerop brengt naar een prachtig panoramisch zicht over de heide. In de beschrijvingen wordt de lengte van de brug zowel als 300 meter als 294 meter genoemd, beide in de context van de duurzame houten brug die in de zomer van 2021 werd gebouwd om de fietsroute veilig aan te sluiten op het bestaande fietsknooppuntennetwerk.
Het traject is ook voor wandelaars toegankelijk, maar ligt relatief ver van bestaande wandelroutes en er is geen parkeerplaats in de directe omgeving. De beleving kan daarom beter met de fiets worden gedaan. De route is onderdeel van een groter netwerk rond het Nationaal Park Hoge Kempen.
Technische kenmerken van het traject
| Kenmerk | Specificatie |
|---|---|
| Naam | Fietsen door de Heide |
| Locatie | Nationaal Park Hoge Kempen, Mechelse Heide |
| Trajectlengte | 4 km |
| Knooppunten | 550 - 551 |
| Heideoppervlak | 700 hectare Mechelse Heide |
| Houten fietsbrug | ca. 294 - 300 meter |
| Seizoen hoogtepunt | half augustus |
Toegangspoorten en voorzieningen
Je kan het traject Fietsen door de Heide fietsen vanuit de toegangspoorten Lieteberg, Pietersheim, Terhills en Station As. Station As is de ideale uitvalsbasis om het Nationaal Park per fiets te verkennen. Daar bevinden zich onder meer een grote parking, fietsrekken en infoborden. In de oude treinwagons bevindt zich het infokantoor. Iets verderop kan de 31 meter hoge uitkijktoren worden beklommen. Na de fietstocht is er horeca in het voormalige treinstation, met een terras op de oude treinsporen.
Een uitgewerkte fietslus van 43 km vertrekt en eindigt aan Station As en bevat de beleving Fietsen door de Heide. De lus kan via Komoot worden bekeken en gedownload.
Voor wie zonder eigen fiets komt, zijn de dichtstbijzijnde fietsverhuurpunten Lieteberg, Station As en Kattevennen. Daarnaast zijn er mogelijkheden bij Domein Pietersheim en Fietspunt Station Genk. Reserveren wordt aangeraden.
De kortste verbinding naar het traject wordt beschreven via knooppunten 250 - 30 - 29 - 534 - 251 - 252 - 550, een stuk van 13 kilometer.
Heidefietsroutes in Limburg
De provincie Limburg biedt meerdere fietsroutes die door heide voeren. In het heidegebied van de Mechelse Heide doorrijd je kilometerslang de paarse vlaktes. Tussen knooppunten 550 en 551 kijk je je ogen uit op de unieke fietsbeleving van Fietsen door de Heide in het Nationaal Park Hoge Kempen.
Een route die door het Nationaal Park Hoge Kempen gaat begint in Kattevennen in Genk. De eerste kilometers leiden door uitgestrekte dennenbossen, voordat de Mechelse Heide zich aandient. Tussen knooppunt 550 en 551 fiets je daar dwars doorheen. Even verderop passeer je de Ziepbeekvallei in Lanaken. Heidefans kunnen de fiets achterlaten aan brasserie Aspermans of hotel La Butte aux Bois voor een wandeling naar de heide.
Vanaf C-mine in Genk gaat het eerst richting Nationaal Park Hoge Kempen. Schaduwrijke bospaden leiden naar knooppunt 550, startpunt voor Fietsen door de Heide, een 4 km lang traject dwars over de Mechelse Heide. Aan de mijnsite van Waterschei tussen knooppunten 508 en 548 fiets je nog een kort stukje door de heide van Opglabbekerzavel. Afsluiten doe je met Fietsen door het Water in Bokrijk.
Vanuit het National Park Visitor Center van Terhills fiets je zuidelijk richting de Kikbeekbronvallei. Na knooppunt 550 fiets je dwars door de Mechelse Heide. De route brengt je helemaal naar het natuurgebied van Oudsberg. Moest je nog meer heide willen zien, kan je je fiets achterlaten aan het fietscafé van camping Zavelbos om een wandeling te maken naar het heidegebied rondom de Oudsberg.
Een fietstocht startend aan Station As kan de heide als verrassing op het einde of als hoogtepunt aan het begin houden. Deze route neemt je daarnaast mee naar het centrum van Genk, ideaal voor een tussenstop die de honger en dorst stilt.
Met startpunt aan de toegangspoort Kattevennen fiets je richting As en beklim je de uitkijktoren. Vanaf daar is de heide al zichtbaar. Een paar kilometer verderop fiets je daadwerkelijk door het paarse landschap.
Vanuit het National Park Visitor Center start ook een kortere route van 34 km.
De tien mooiste heideroutes per fiets
Wanneer en waar bloeit de heide. Vanaf half juli komen de eerste heidestruiken tot bloei en ze bloeien tot half september. In augustus is de heide vaak op zijn hoogtepunt. Het is een adembenemend gezicht dat je niet wilt missen.
Een top 10 van de mooiste fietsroutes om de bloeiende heide te verkennen leidt langs de meest indrukwekkende heidevelden, waar je volop kunt genieten van het paarsgekleurde landschap en de rustgevende omgeving.
- Dwingelderveld, Drenthe
- Veluwezoom, Gelderland
- Elspeet, Epe & Vierhouten, Gelderland
- Sallandse Heuvelrug, Overijssel
- Buurserzand, Overijssel
- Kampina, Noord-Brabant
- Strabrechtse & Groote Heide, Noord-Brabant
- Mookerheide, Limburg
- Brunssummerheide, Limburg
- Blaricummerheide, Noord-Holland
- Bonus: Premiumroute Drentse schaapskooien en zandheuvels
Het Dwingelderveld is het grootste aaneengesloten natte heidegebied van West-Europa. Het is een uniek landschap met niet alleen volop heidevelden, maar ook bossen, vennen, moerassen en zandverstuiving. Zo uniek dat het is uitgeroepen tot Nationaal Park. Vanaf Ruinen fiets je vrijwel direct het gebied in, dat maar liefst 4.000 hectare groot is.
Heidefietsen in de Antwerpse Kempen
In Heide Kalmthout worden de meest recente fietsroutes aangeboden door officiële toeristische organisaties of geverifieerde gebruikers van het platform.
De Heideroute is een echte klassieker. De allereerste bewegwijzerde themaroute in de Kempen werd voorgesteld in 1975.
Voorbeelden van routes in het gebied zijn:
| Route | Lengte | Opmerking |
|---|---|---|
| De Heideroute | 60.4 km | 3.9/5 beoordeling |
| Polderroute vanuit Kalmthout | 57 km | polders ten noorden van Antwerpen |
| Grenspark Kalmthoutse Heide | 35.5 km | natuur van Grenspark Kalmthoutse Heide |
Praktische aandachtspunten voor heidefietsen
De bloeiperiode is beperkt. Vanaf half juli tot half september is de heide in bloei, met een piek in augustus. Plan een tocht in die periode voor het volle paarse effect.
Knooppuntennetwerken maken combinaties eenvoudig. Het traject Fietsen door de Heide is gekoppeld aan knooppunten 550 en 551 en sluit aan op het bestaande netwerk via de toegangspoorten Lieteberg, Pietersheim, Terhills en Station As.
Faciliteiten zijn geconcentreerd bij de toegangspoorten. Station As biedt parking, fietsrekken, infoborden, een infokantoor in oude treinwagons, een 31 meter hoge uitkijktoren en horeca in het voormalige station. Ook fietsverhuur is mogelijk bij Lieteberg, Station As, Kattevennen, Domein Pietersheim en Fietspunt Station Genk.
Combineer fietsen met wandelen op strategische punten. Heidefans kunnen de fiets achterlaten aan brasserie Aspermans of hotel La Butte aux Bois voor een wandeling naar de heide, of aan het fietscafé van camping Zavelbos voor het heidegebied rondom de Oudsberg.
Conclusie
Fietsen over de heide biedt een seizoensgebonden maar zeer consistente beleving. In Vlaanderen is Fietsen door de Heide in het Nationaal Park Hoge Kempen de meest uitgewerkte beleving, met een 4 km traject dwars over de 700 hectare Mechelse Heide, gekenmerkt door de 294 tot 300 meter lange houten fietsbrug tussen knooppunten 550 en 551. De toegangspoorten Lieteberg, Pietersheim, Terhills en vooral Station As maken het traject goed bereikbaar, met voorzieningen voor parkeren, fietsverhuur, informatie en horeca.
In Nederland domineren de top 10 heideroutes het beeld, van het 4.000 hectare grote Dwingelderveld in Drenthe tot de heidevelden van de Veluwezoom, Sallandse Heuvelrug, Buurserzand, Kampina, Strabrechtse en Groote Heide, Mookerheide, Brunssummerheide en Blaricummerheide. De bloeiperiode van half juli tot half september met een hoogtepunt in augustus bepaalt het ideale tijdstip.
De combinatie van een kort, intensief heide-traject en langere lusroutes maakt heidefietsen geschikt voor zowel een korte beleving als een dagtocht. Met een goed voorbereid knooppuntenplan, reservering van fietsverhuur en timing op de bloeiperiode is fietsen over de heide een hoogtepunt van de fietszomer in Nederland en Vlaanderen.