De Ardennen bieden een fietslandschap dat sterk verschilt van het Nederlandse poldergebied. Het is een uitgestrekt en heuvelachtig gebied in het zuiden van België waar hoogteverschillen, bosrijke hellingen en rivierdalen elkaar snel afwisselen. Dat maakt bewegwijzering en het juiste bordje herkennen essentieel. De afgelopen jaren is de bewegwijzering sterk verbeterd en vandaag vind je in de Ardennen een mix van wit-oranje recreatieve knooppunten, autovrije RAVeL-paden op oude spoorlijnen, kleur gecodeerde mountainbikeroutes en iconische wielrenklimmetjes.
Het hoogteverschil in de regio is aanzienlijk en zorgt voor variatie in moeilijkheidsgraad en voor mooie uitzichten. Voor wie de klimmen te zwaar vindt zijn e-bikes bij veel verhuurbedrijven beschikbaar, waardoor het heuvelachtige terrein haalbaar wordt voor iedereen. Steeds meer gemeenten investeren in fietsvriendelijke voorzieningen zoals goed onderhouden paden, routeborden en rustpunten.
Knooppuntennetwerk en wit-oranje bewegwijzering
Recreatieve fietsroutes worden vaak aangeduid met wit-oranje bordjes met een fietssymbool en een nummer. Op knooppunten vind je routekaarten met een overzicht van het netwerk, hoogtelijnen en bezienswaardigheden. Deze systemen sluiten in sommige regio’s aan op het bekende knooppuntensysteem uit Vlaanderen en Nederland, al zijn de afstanden tussen punten hier doorgaans groter.
Het knooppuntennetwerk vindt je in heel Wallonië. Je kunt eenvoudig je eigen fietsroute samenstellen via het uitgebreide knooppuntennetwerk. Dit systeem van genummerde fietsknooppunten en duidelijke bewegwijzering maakt het plannen van je route overzichtelijk en flexibel. Je kiest zelf de afstand, het startpunt en de richting. De tool is ideaal voor zowel korte fietstochten als langere dagroutes.
De perfecte manier als je actief wilt genieten van natuur, mooie plaatsen en de gastvrijheid in een regio waar je het echte buitenlandgevoel ervaart. Suggesties voor thematochten zijn al beschikbaar om te downloaden. Als je echter je eigen route wilt uitstippelen, kun je de volgende stappen volgen:
- Stippel je toekomstige route uit, hetzij in een lus of in een lijn, en klik op de te volgen genummerde markers (= knooppunten) om te volgen.
- Download de route als GPX-bestand of maak een gratis account aan om direct te gebruiken in de app Wallobike. Je kunt deze app gratis downloaden op je smartphone via de Apple Store of Google Play
Het grootste voordeel van knooppunten is de vrijheid om onderweg je route aan te passen dankzij de knooppunten. Met altijd de vrijheid om onderweg je route aan te passen dankzij de knooppunten.
Hoe lees je de bordjes
De wit-oranje recreatieve bordjes geven het knooppuntnummer aan waarop je uitkomt. Op de knooppuntplaatsen staan overzichtsborden met het netwerk, hoogtelijnen en bezienswaardigheden in de omgeving. Hierdoor kun je een lus maken of doorrijden zonder vooraf een gedetailleerde kaart te hoeven bestuderen.
| Type bewegwijzering | Kleur / vorm | Wat het aangeeft | Typisch gebruik |
|---|---|---|---|
| Recreatief knooppunt | Wit-oranje met fietssymbool en nummer | Volgnummer naar volgende knooppunt | Familietocht, dagroute |
| RAVeL | Bruin / groen informatiebord langs autovrij pad | Continu traject op oude spoorlijn of jaagpad | Ontspannen rit zonder verkeer |
| Mountainbike | Kleurcodering per route | Technische moeilijkheid en ondergrond | MTB-lus, bikepark |
| Wielren | Wegwijzers naar beklimmingen | Naam van helling en stijgingspercentage | Sportieve klimtraining |
RAVeL-paden als ruggengraat
Een belangrijk pluspunt van fietsen in de Ardennen zijn de RAVeL-paden, Réseau Autonome de Voies Lentes. Deze autovrije paden volgen oude spoorlijnen en jaagpaden langs rivieren zoals de Ourthe, de Semois en de Sambre. Ze zijn breed, vlak en goed geasfalteerd, wat ze bijzonder geschikt maakt voor gezinnen met jonge kinderen, recreatieve fietsers, mensen met een e-bike en langeafstandsfietsers met bepakking.
De RAVeL-paden in de Ardennen vormen een uitgebreid netwerk van vlakke, autovrije fiets- en wandelroutes. Ze lopen over oude spoorlijnen en jaagpaden en zijn ideaal voor gezinnen, recreatieve fietsers en e-bikers.
Bekende trajecten zijn onder andere de route van Houyet naar Rochefort en het stuk tussen Trois-Ponts en Stavelot. De RAVeL-routes zijn populair: voormalige spoorlijnen die zijn omgevormd tot autovrije fietspaden met een geleidelijke stijging of daling, ideaal voor ontspannen ritten zonder gemotoriseerd verkeer.
Desgewenst kun je daarbij uitdagende hellingen trotseren, maar een gemakkelijke tocht is ook zeker mogelijk; de RAVeL-paden gaan zelden steil omhoog of omlaag.
Ook de bekende internationale fietsroutes die door Wallonië voeren, maken gebruik van het RAVeL-netwerk. Zoals de Vennbahn - de bekendste fietsroute van de Ardennen – van 125 kilometer lang. Of pak met het hele gezin de RAVeL lijn 127 van 17,5 kilometer, van het middeleeuwse Hannuit naar het hart van Haspengouw. Langs graanvelden en boomgaarden, en door het Natuurpark van de Vallei van de Burdinale en de Mehaigne. Onderweg zie je nog slagbomen en perrons die je doen terugdenken aan het oude spoor.
Mountainbike en wielrennetwerken met eigen codering
Mountainbikeroutes hebben hun eigen kleurcodering en worden vaak onderhouden door lokale VVV’s of gemeenten. Deze routes variëren van eenvoudige lussen voor beginners tot technische tracks met flinke hoogteverschillen, rotsachtige afdalingen en smalle singletracks.
Mountainbiken in de Ardennen is uitdagend en afwisselend. Met goed gemarkeerde routes, bikeparks en downhillparcours is het gebied geschikt voor elk niveau. Van technische afdalingen tot rustige bospaden: de Ardennen bieden volop avontuur voor sportieve fietsers.
Voor wielrenners zijn er uitdagende beklimmingen zoals de Stockeu, Wanne, Haussire en uiteraard de Redoute, die ook deel uitmaakt van de klassieker Luik-Bastenaken-Luik.
Wielrennen in de Ardennen betekent uitdagende beklimmingen, snelle afdalingen en gevarieerde routes door een heuvelachtig landschap. Met iconische hellingen zoals de Redoute en Stockeu is het een paradijs voor sportieve fietsers.
De Côte de la Redoute bij Remouchamps is een van de bekendste voorbeelden van het hoogteverschil in de regio. Daarnaast zijn er honderden kilometers aan bewegwijzerde mountainbike- en wielrenroutes, met verschillende moeilijkheidsgraden en ondergronden. Door bossen, over veldwegen of langs rivieren: het landschap wisselt snel en blijft interessant.
Bekende themaroutes door de Ardennen
Naast het losse knooppuntennetwerk zijn er themaroutes die de diversiteit van de Ardennen bundelen.
De W7-fietsroute, ook bekend als ‘Sur la route des Ardennes’, is een prachtige fietsroute die door de Ardennen in Wallonië loopt. Het is een fietsroute die je echt de Ardennen laat ervaren in al zijn facetten.
Van adembenemende landschappen, pittoreske dorpen en historische bezienswaardigheden. De route komt door plaatsen zoals Spa, Stavelot, La Roche-en-Ardenne, Bouillon en Dinant. De route is geschikt voor zowel recreatieve fietsers als voor ervaren wielertoeristen en biedt genoeg faciliteiten langs de route.
Het grootste deel van W7 Sur la route des Ardennes bestaat voornamelijk uit verharde wegen, maar er zijn ook gedeeltes die onverhard zijn. Je krijgt tijdens deze route wel te maken met de heuvelachtige aard van de Ardennen en dat betekent dat je af en toe flink wat hoogteverschil moet overbruggen. Het late voorjaar en de nazomer is de beste tijd om deze route te rijden.
Een perfecte route om op de fiets te doen in meerdere etappes en langs de mooiste wegen, bossen en uitzichten in de Ardennen. Deze route is ondanks het uitdagende karakter zeker ook geschikt om hem te rijden met een e-bike. Als zul je nog steeds flink moeten trappen want de klimmetjes zijn soms pittig. Het laaggebergte van de Ardennen is net wat uitdagender wat fietsen hier echt leuk maakt.
De Transardennaise is een route die je ook volledig kunt laten verzorgen. Je kunt de Transardennaise ook volledig laten verzorgen als je gebruik maakt van de service van Europ’Aventure. Dat betekent dat je met je eigen auto naar La Roche rijdt. Daar laad je je bagage en fietsen, waarna je je auto naar het eindpunt van de Transardennaise in Bouillon brengt. Een taxi zet je weer af in La Roche. Afhankelijk van het aantal etappes wordt je bagage iedere dag naar het volgende hotel gebracht.
Torgny is het meest zuidelijk gelegen dorp van België en tevens een van de ruim dertig ‘Mooiste dorpen van Wallonië’. Dankzij het warme en droge microklimaat in de Gaumestreek vind je hier ook wijngaarden. In de wijnkelder van ‘Le poirier du Loup’ en ‘Cave vin de Torgny’ is de lokale wijn te proeven.
Op naar de ‘Petite Provence’; zo wordt de regio Gaume in het zuiden van Belgisch Luxemburg ook wel genoemd. Je hoort hier krekels, fietst langs wijngaarden en door de Gaumse bossen. En laten we de typische dorpen met ronde dakpannen niet vergeten. De Transgaumaise start én eindigt in Rabais (Virton), vanwaar je een lus gaat maken van 175 kilometer die je kunt opdelen in twee of drie etappes. Je gaat zelfs ‘even’ de grens over naar het Franse Lotharingen tot Avioth.
Praktische tips voor fietsen met bordjes en knooppunten
Fietsen in de Ardennen vraagt een andere voorbereiding dan in Nederland. Dorpjes liggen verder uit elkaar.
- Bekijk vooraf het hoogteprofiel.
- Eten en drinken: dorpjes liggen verder uit elkaar dan in Nederland. Neem altijd wat mee voor onderweg.
- Materiaalpech: een lekke band of losgeraakte ketting kan flink wat tijd kosten. Neem altijd een plaksetje, multitool en fietspomp mee.
- Veiligheid: gebruik waterdichte fietstassen of een rugzak. Telefoon, kaarten en EHBO-set kunnen van pas komen.
- Wie het fietsen wil combineren met wandelen of kanoën, vindt aanvullende informatie bij wandelen in de Ardennen en kanoën en kajakken in de Ardennen.
E-biken in de Ardennen maakt fietsen door heuvelachtig terrein haalbaar voor iedereen. Voor wie dat te zwaar is, zijn e-bikes bij veel verhuurbedrijven beschikbaar.
Een voorbeeld van een GPX-export uit het knooppuntennetwerk kan er als volgt uitzien:
WALLONIA_KNOOPPUNT > export
type: gpx
route: La Roche-en-Ardenne -> Bouillon
knooppunten: 42, 57, 63, 71, 84
format: waypoints + track
Conclusie
De Ardennen hebben een gevarieerd fietsaanbod: van bewegwijzerde recreatieve knooppuntennetwerken en vlakke RAVeL-paden op oude spoorlijnen tot technische mountainbikeroutes en de legendarische hellingen van wielrenklassiekers.
De kracht van het systeem ligt in de combinatie van duidelijke wit-oranje knooppuntbordjes met uitgebreide routekaarten op de knooppunten, de autovrije RAVeL-corridors langs de Ourthe, Semois en Sambre, en de gescheiden codering voor mountainbike en wielrennen. Hierdoor kan een recreatieve fietser op dezelfde dag een vlakke RAVeL-rit maken met jonge kinderen en kan een sportieve fietser dezelfde regio benaderen via de Stockeu, Wanne, Haussire en Redoute.
De bewegwijzering is de afgelopen jaren sterk verbeterd en maakt het mogelijk om routes flexibel te verlengen of in te korten zonder navigatiestress. De grotere afstand tussen knooppunten ten opzichte van Vlaanderen en Nederland vraagt wel om een andere voorbereiding: hoogteprofielen checken, proviand meenemen en rekening houden met materieelpech in een dunner bevolkt landschap.
Voor wie de Ardennen op eigen tempo wil ontdekken is het knooppuntennetwerk samen met de RAVeL-paden het meest toegankelijke startpunt. Voor thematische diepgang bieden routes als W7 Sur la route des Ardennes, de Transardennaise en de Transgaumaise een samenhangende ervaring met landschap, cultuur en gastronomie. Met e-bikes wordt het heuvelachtige karakter bovendien toegankelijk voor een breed publiek zonder dat de sportieve uitdaging volledig verdwijnt.