De Veluwe is een landschap waar hoogteverschil, water en cultuur elkaar voortdurend kruisen. De ANWB heeft dat terrein al tientallen jaren in kaart gebracht en bewegwijzerd. Fietsroutes op de Veluwe verbinden de droge Veluwse stuwwal met nat broekland, verbinden het Apeldoornsch Kanaal met de enk van Beekbergen en Lieren en verbinden het bezoek aan Nationaal Park De Hoge Veluwe met praktische informatie voor de fietser. Het netwerk bestaat uit vaste routes die met knooppunten kunnen worden samengesteld, uit arrangementen die overnachting en fietsverhuur koppelen, en uit routes die vanuit hotels als De Werelt in Lunteren en Hotel de Beyaerd in Hulshorst worden uitgezet. De routes lopen langs landgoederen uit 1633, langs zandverstuivingen waar het lijkt alsof je in de duinen bent, langs uitkijktorens en uitzichtpunten waar een verrekijker wordt aanbevolen, en langs voedselmakers in de FoodValley. Dat maakt de ANWB-fietsroutes op de Veluwe tot een systeem dat zowel een geografisch als een belevingskundig kader biedt voor de bezoeker.
Beekbergerwoudroute en Hierdense Poort
De Beekbergerwoudroute is een gevarieerde route van 31 kilometer door drie landschappen: de grote Veluwse stuwwal, nat broekland ten oosten van het Apeldoornsch Kanaal en de enk van Beekbergen en Lieren. De route verbindt de droge Veluwe met haar stuifduinen en de natte natuur aan het Randmeer. Het effect voor de fietser is een afwisseling van droge, hogergelegen gedeelten met bos en heide en lagergelegen, nattere stukken die soms drassig zijn en groener ogen. Het waterbeheer van de Veluwe is zichtbaar in het landschap. Om het Veluwse kwelwater op te vangen zijn in noord-zuidelijke richting watergangen gegraven. Het Apeldoornsch Kanaal, dat tijdens deze fietstocht geregeld gezien wordt en twee keer overgestoken wordt, is de breedste van die weteringen.
Landgoed Bonenburg uit 1633 ligt op de plek waar het Apeldoornsch Kanaal en de Grift samenkomen. De Grift is een smallere geul tussen Hattem en Apeldoorn. Als je daarna doorrijdt richting Oene, met de prachtige stellingmolen Werklust, merk je dat je op het laagste punt zit. Na pakweg 20 kilometer wordt het terrein duidelijk glooiender. Eerst komt nog het Wisselse Veen in beeld, een moeras met riet en kikkers, maar daarna is de omgeving vooral bebost. Pannenkoekenrestaurant De Ossenstal ligt op het hoogste punt, een mooie plek om halt te houden alvorens de route via de schaapskooi richting start- en finishplaats Heerde te vervolgen.
De route Hierdense Poort is een rit van 27 kilometer door deels nieuwe natuur. De route verbindt de droge Veluwe, met haar stuifduinen, en de natte natuur aan het Randmeer. De ervaring is een rit door een landschap dat de overgang tussen droog en nat zichtbaar maakt.
De ANWB biedt fietskaarten aan waarmee je je eigen fietsroutes over de Veluwe uit kunt stippen door met behulp van de ANWB Fietsknooppuntenkaart de knooppunten met elkaar te verbinden. Dat systeem maakt het mogelijk om individuele voorkeuren voor afstand, hoogte en bezienswaardigheden te combineren.
ANWB-arrangementen op de Veluwe
Zin om een paar dagen eropuit te trekken en lekker te fietsen op de Veluwe? De ANWB heeft onder meer een driedaags arrangement in Hotel de Beyaerd, in Hulshorst bij Nunspeet. Het arrangement koppelt overnachting aan het gebruik van het fietsnetwerk. De keuze voor Hulshorst als locatie plaatst de fietser centraal in het Veluwse knooppuntengebied.
Hotel De Werelt in Lunteren biedt een vergelijkbaar concept. Er zijn bij hotel De Werelt een groot aantal gewone fietsen en elektrische fietsen klaarstaan. De fietsen zijn goed onderhouden en de banden stevig opgepompt. Huur is mogelijk bij de receptie. Ook met een eigen fiets, een elektrische step of scooter kan men op pad. Het hotel biedt een 3-daagse fietsarrangement waarbij twee ontspannen overnachtingen in een comfortabele hotelkamer zijn gegarandeerd, fietsen inbegrepen, en ontbijt klaar staat alvorens direct op de fiets te stappen voor een prachtige tocht.
Stel je eigen fietsroute samen. Er zijn nog veel meer mooie fietsroutes op de Veluwe. Je kunt ook eenvoudig zelf je fietsroute samenstellen met de fietsknooppuntenplanner van ANWB. Die leidt je over fietspaden en autoluwe wegen langs de mooiste plekjes of naar de leukste dorpen in de omgeving. Zo kun je eindeloos fietsen tijdens een midweek, weekendje weg of vakantie in hotel De Werelt.
Fietsroutes rond hotel De Werelt Lunteren
Hotel De Werelt ligt midden in de FoodValley, een regio die onder meer bekendstaat om zijn heerlijke streekproducten. Tijdens de fietsroutes passeer je tal van lokale voedselmakers. Vaak verkopen ze hun producten aan de weg, dus een rugzak of fietstassen zijn een aanrader. De culinaire context versterkt de beleving van de rit.
Fietsroute ‘Smaak van Ede’ is 46 kilometer lang. De route brengt je langs het Kootwijkerzand en het Harskampse Zand. Het is de moeite waard om even van de route af te wijken zodat je de zandverstuivingen van dichtbij ziet. Alsof je in de duinen bent. Via de weilanden fiets je vervolgens weer terug richting Lunteren. Tip: neem trouwens je verrekijker mee, want deze fietstocht brengt je langs verschillende uitkijktorens en uitzichtpunten op de Veluwe.
De route passeert Otterlo. Hier kun je een klein uitstapje maken naar Nationaal Park de Hoge Veluwe, met daarin het Kröller-Müller Museum. Je vindt hier onder meer de ‘Aardappeleters’ en een groot aantal andere meesterwerken van Vincent van Gogh. De route vervolgt langs Oud Reemst en Planken Wambuis, beide prachtige natuurgebieden. Via Ede fiets je vervolgens terug naar hotel De Werelt in Lunteren.
Fietsroute ‘Middelpunt van Nederland’ is 41 kilometer lang. Een heerlijke route die een mix van Veluwse natuur en historie biedt. Je start in Lunteren en fietst het eerste deel door het bos, waarbij je onder meer langs uitkijktoren De Koepel komt en het Middelpunt van Nederland passeert. Onderweg naar Wekerom passeer je het Celtic Field; een replica van een boerderij uit de ijzertijd met daaromheen oude akkers. Zo duik je even terug in de tijd. Het dorpje Otterlo is een fijne plek voor een terrasje, bijvoorbeeld bij Theeschenkerij De Mossel. Langs de Kreelse Plas, de Edese Heide en Landgoed Kernhem fiets je weer terug richting Lunteren.
Fietsroute ‘De Veluwe van boven’ is 68 kilometer lang. Wil je zowel het boerenleven ervaren als genieten van de natuur? Dan is dit een fijne route. Je stapt op bij hotel De Werelt en de eerste kilometers gaan door het uitgestrekte platteland rond Lunteren. Je fietst langs oude hoeves en moderne boerderijen. Na Stroe duik je het bos in en kom je uit in Garderen; een gezellig Veluws dorp met veel terrassen. Bossen en heidevelden wisselen elkaar nu af. De route brengt je even later langs het Kootwijkerzand en het Harskampse Zand. Het is hier de moeite waard om even van de route af te wijken zodat je de zandverstuivingen van dichtbij ziet. Alsof je in de duinen bent. Via de weilanden fiets je vervolgens weer terug richting Lunteren.
Populaire routes op de Veluwe volgens fietsplezier
De Posbankroute, ook wel rondje Posbank fietsroute genoemd, is een van de populairste fietsroutes op de Veluwe. De route begint in Rheden en gaat langs de Posbank, een heuvelachtig gebied met prachtige uitzichten over de omgeving. Onderweg komt u langs bezienswaardigheden zoals kasteel Rosendael en de waterval van Loenen. De route is ongeveer 45 kilometer lang en is een prachtige route die voor iedereen geschikt is.
De Veluwezoomroute ligt in het zuiden van de Veluwe. Hier gaat de bebossing over in het vlakkere rivierenlandschap. U kunt hier goed fietsen en genieten van de natuur. Het hele jaar door biedt deze route een ander prachtig gezicht.
De Veluwezoomroute is een mooie route door Nationaal Park Veluwezoom, het oudste nationale park van Nederland. De route begint in Arnhem en voert langs heidevelden, bossen en uitgestrekte weilanden. De kans is groot dat u onderweg een wild zwijn of een schotse hooglander tegen komt. Heeft u nog wat tijd over? Neem dan rustig plaats op een bankje of breng een bezoekje aan het Kröller-Müller Museum.
De Kastelenroute Veluwe is een mooie route langs verschillende kastelen en landgoederen in Gelderland. Deze Gelderse kastelen zijn imposante bouwwerken, uniek door de ligging, de bouwstijl en rijke historie. Met deze fietsroute komt u langs indrukwekkende kastelen en paleizen zoals kasteel Biljoen en kasteel Rosendael. Er zijn voldoende kastelen om uit te kiezen.
Samenwerking ANWB en Nationaal Park De Hoge Veluwe
In het jaar van oprichting van de Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe, 1935, trad ANWB-voorzitter Edo Bergsma toe tot het algemeen bestuur. Ook daarna hebben veel ANWB-vertegenwoordigers in het bestuur van de Stichting gezeten of in de Raad van Toezicht of van Advies. In de huidige Raad van Advies zit P. Siewers, Directeur Hulpverlening van de ANWB.
In het archief van de ANWB zijn kleine en grote voorbeelden van de samenwerking terug te vinden. Zo overwoog de ANWB in de jaren ‘30 de oprichting van een bondsmuseum met het Park als mogelijke vestigingslocatie. Dat museum kwam er niet. ANWB-leden kregen een aantal jaren vrije toegang tot het Park op vertoon van hun lidmaatschapskaart. In de jaren ’50 en ’60 organiseerde de ANWB geregeld wandelingen in het Park met als startpunt een mobiel ANWB-kantoor. Vanaf de jaren ’70 hielpen ANWB-vrijwilligers mee bij onderhouden van de Witte Fietsen. Ook bij het ophalen, controleren en repareren speelde het ANWB Ledenhulpkorps een grote rol. Afgeschreven Witte Fietsen werden opgeknapt en naar Oost-Europa en Afrika gestuurd.
De bond kende bewegwijzering en reisinformatie. De ANWB kon het bezoek aan het Park bevorderen en het Park kon gebruik maken van de expertise van de bond. De ANWB ontwierp en bewegwijzerde drie wandelroutes en een fietsroute. Die werden weergegeven in een brochure. Een paar jaar later verscheen de uitgebreidere ANWB Reisgids De Hooge Veluwe.
Overzicht van routes en kenmerken
De volgende tabel vat de genoemde ANWB-gerelateerde fietsroutes op de Veluwe samen.
| Route | Lengte | Startpunt | Kernervaring |
|---|---|---|---|
| Beekbergerwoudroute | 31 km | Heerde | Stuwwal, nat broekland, Apeldoornsch Kanaal, Wisselse Veen |
| Hierdense Poort | 27 km | - | Droge Veluwe en natte natuur aan Randmeer |
| Smaak van Ede | 46 km | Hotel De Werelt Lunteren | FoodValley, Kootwijkerzand, Harskampse Zand, Otterlo, Kröller-Müller Museum |
| Middelpunt van Nederland | 41 km | Lunteren | Uitkijktoren De Koepel, Middelpunt van Nederland, Celtic Field, Otterlo |
| De Veluwe van boven | 68 km | Hotel De Werelt Lunteren | Platteland Lunteren, Stroe, Garderen, Kootwijkerzand, Harskampse Zand |
| Posbankroute | 45 km | Rheden | Posbank, kasteel Rosendael, waterval Loenen |
| Veluwezoomroute | - | Arnhem | Heidevelden, bossen, weilanden, Nationaal Park Veluwezoom |
| Kastelenroute Veluwe | - | - | Kastelen en landgoederen, kasteel Biljoen, kasteel Rosendael |
De genoemde routes laten zien hoe de ANWB-fietsroutes op de Veluwe functioneren als een netwerk van landschappelijke contrasten. De droge hogergelegen gedeelten met bos en heide wisselen af met lagergelegen nattere stukken die soms drassig zijn. De watergangen in noord-zuidelijke richting vangen Veluws kwelwater op. De fietser ervaart die hydrologie fysiek door oversteekplaatsen van het Apeldoornsch Kanaal en de Grift.
Praktische implicaties voor de fietser
Het gebruik van de ANWB Fietsknooppuntenkaart maakt het mogelijk om individuele routes samen te stellen. De fietsknooppuntenplanner leidt over fietspaden en autoluwe wegen langs de mooiste plekjes of naar de leukste dorpen in de omgeving. Dat systeem zorgt voor eindeloze variatie tijdens een midweek, weekendje weg of vakantie.
Hotel De Werelt biedt fietsverhuur met gewone fietsen en elektrische fietsen. De fietsen zijn goed onderhouden en de banden stevig opgepompt. Huur is eenvoudig bij de receptie. Ook een eigen fiets, elektrische step of scooter is mogelijk. Het 3-daagse fietsarrangement combineert twee overnachtingen, fietsen en ontbijt.
De tip om een verrekijker mee te nemen is praktisch omdat de tochten langs verschillende uitkijktorens en uitzichtpunten op de Veluwe gaan. Een rugzak of fietstassen zijn aanraders omdat lokale voedselmakers hun producten vaak aan de weg verkopen.
Conclusie
De ANWB-fietsroutes op de Veluwe vormen een samenhangend systeem van bewegwijzerde trajecten, knooppunten en arrangementen dat de geografische diversiteit van het gebied benut. De Beekbergerwoudroute met haar 31 kilometer door stuwwal, broekland en enk, de Hierdense Poort van 27 kilometer door nieuwe natuur, en de routes vanuit hotel De Werelt met lengtes van 41, 46 en 68 kilometer illustreren hoe droge en natte landschappen, zandverstuivingen en cultuurhistorische punten worden gecombineerd. De historische samenwerking tussen ANWB en Nationaal Park De Hoge Veluwe sinds 1935, met bestuurlijke participatie, bewegwijzerde routes en de ANWB Reisgids De Hooge Veluwe, toont de diepgang van de relatie tussen toeristische infrastructuur en natuurbeheer. De aanwezigheid van arrangementen in Hotel de Beyaerd en hotel De Werelt, met fietsverhuur en knooppuntenplanner, maakt dat de routes niet alleen beschrijvingen zijn maar operationele producten voor de reiziger. De Veluwezoomroute, Posbankroute en Kastelenroute voegen daar de dimensie van oudste nationale park, heuvelachtig uitzicht en kastelenlandgoed aan toe. Samen leveren de routes een dicht netwerk op waarin waterbeheer, landgoedgeschiedenis, streekproducten en kunstcollecties elkaar ontmoeten.