De wereld van de wandelende reiziger in de Benelux kent momenten van grote prestige, waarbij de kwaliteit van het pad, de diepgang van de landschappelijke ervaring en de technische uitvoering van de route samenkomen in een prestigieuze onderscheiding. In 2022 bereikte dit hoogtepunt een bijzonder punt tijdens de Fiets en Wandelbeurs in Gent, waar de titel 'Wandelroute van het Jaar' werd uitgereikt. Deze verkiezing is niet louter een symbolische prijs, maar een kwaliteitsstempel dat de standaard zet voor recreatieve bewegingsruimte in Nederland, België en het Groothertogdom Luxemburg. De uitslag van 2022 markeerde een belangrijk moment voor de wandelgemeenschap, waarbij de nadruk verschoof naar routes die natuurlijke verbindingen leggen en historisch erfgoed integreren in een moderne wandelervaring.
De context waarin deze verkiezing plaatsvindt, is die van een explosieve groei in de wandelsport. Na de lockdowns van de coronapandemie, waarbij honderdduizenden wandelaars in de Benelux de natuur ontdekten als een noodzakelijke uitlaatklep, groeide de behoefte aan hoogwaardige, goed gemarkeerde en thematisch rijke routes. De Fiets en Wandelbeurs, als initiatiefnemer, ziet het als een cruciale missie om via deze prijs overheden en instanties te stimuleren om te investeren in kwalitatief hoogwaardige paden. Het winnen van deze prijs betekent dat een route voldoet aan de strengste eisen van professionele juryleden, die fysiek de paden testen om de werkelijke beleving voor de wandelaar te garanderen.
De winnaar: Het Hondsrugpad en de grensoverschrijdende verbinding
De uiteindelijke winnaar van de prestigieuze titel voor de beste wandelroute van de Benelux in 2022 was het Hondsrugpad. Deze keuze was het resultaat van een intensief selectieproces waarbij de route uitblonk door zijn afwisselende karakter en de unieke manier waarop het de natuurlijke en historische elementen van het grensgebied combineert. Het Hondsrugpad is niet zomaar een lokale wandeling, maar een essentieel onderdeel van een groter internationaal visioen.
Het Hondsrugpad fungeert als het Nederlandse segment van het ambitieuze INTERREG-project genaamd het Hondsrugpad-Hünenweg. Dit project heeft als doel de fysieke en symbolische verbinding tussen twee belangrijke Europese natuurgebieden te realiseren: het Geopark De Hondsrug in Nederland en het Geopark TERRA.Vita in Duitsland. Door deze verbinding te leggen, wordt de natuurlijke en culturele continuïteit van de regio versterkt.
De route biedt een enorme reikwijdte voor de serieuze wandelaar. Terwijl het Nederlandse deel een omvang heeft van 166 kilometer, strekt het totale traject van het Hondsrugpad-Hünenweg zich uit over een afstand van 325 kilometer. De route begint of eindigt in de Duitse stad Osnabrück en loopt door naar Groningen in Nederland. Het traject voert de wandelaar door een indrukwekkend palet aan landschappen:
- Uitgestrekte bossen die zorgen voor schaduw en een diepe natuurbeleving.
- Heidevelden die in de juiste seizoenen een explosie van kleur bieden.
- Zandverstuivingen die het dynamische karakter van het landschap benadrukken.
- Akkergebieden die de agrarische wortels van de regio laten zien.
- Glooiende landschappen die de wandelaar uitdagen en panoramische uitzichten bieden.
Een essentieel onderdeel van de ervaring is de interactie met het verleden. De route passeert diverse esdorpen en historische getuigen zoals hunebedden. Deze prehistorische monumenten, die al 5000 jaar deel uitmaken van het landschap, geven de wandeling een bijna sacrale en educatieve dimensie. Bovendien is de praktische uitvoering van de route uitstekend, wat wordt ondersteund door de duidelijke bewegwijzering met de karakteristieke gele bordjes voorzien van een blauwe 'H'.
De strijd om de titel: Van longlist naar shortlist
De weg naar de trofee in Gent was lang en competitief. In totaal werden er 13 wandelroutes genomineerd voor de titel Wandelroute van het Jaar 2022. Deze kandidaten bevonden zich op de zogenaamde longlist, bestaande uit routes die tussen november 2020 en september 2021 waren gerealiseerd of ingrijpend waren vernieuwd.
De juryleden, waaronder Gilbert Roels, Wanda Catsman en Christina Bloem, voerden een rigoureus onderzoek uit. Zij legden honderden test-wandelkilometers af om de routes te beoordelen op een breed scala aan technische en esthetische criteria. De selectie verliep in fases, waarbij de longlist van 13 werd teruggebracht naar een shortlist van 5 hoogwaardige routes.
De onderstaande tabel geeft een overzicht van de belangrijkste genomineerden en de specifieke kenmerken van enkele prominente routes uit de nominatieperiode:
| Route Naam | Land | Kenmerken / Bijzonderheden | Afstand (km) |
|---|---|---|---|
| Hondsrugpad | Nederland/Duitsland | Verbinding tussen Geoparken, veel hunebedden | 166 (NL deel) |
| Dutch Mountain Trail | Nederland | Beklimming van de Seven Summits in Zuid-Limburg | 100 |
| Biesboschpad | Nederland | Rondwandeling langs cultuurhistorische parels | 170 |
| La Lesse et La Lomme | België | Grensoverschrijdende route via GR-paden | Niet gespecificeerd |
| Edelherttrail | Nederland | Navigatie via de SNP-navigatie app | 370 |
| Ons Kloosterpad | Nederland | Thematische route rondom kloosters | Niet gespecificeerd |
De Dutch Mountain Trail was bijvoorbeeld een opvallende kandidaat vanwege de fysieke uitdaging; de wandelaar beklimt hiermee de zeven steilste bergtoppen van Zuid-Limburg, van station Eygelshoven naar station Maastricht. De Edelherttrail bood daarentegen een enorme afstand van 370 kilometer, waarbij de wandelaar van Harderwijk naar Monschau in Duitsland trekt.
De selectiecriteria van de professionele jury
Om tot een eerlijk en kwalitatief eindoordeel te komen, hanteert de jury van de Fiets en Wandelbeurs een strikt beoordelingskader. De focus ligt niet alleen op de schoonheid van de route, maar ook op de bruikbaarheid voor de recreant. Een route die prachtig is maar onleesbaar gemarkeerd, zal nooit de hoofdprijs winnen.
De belangrijkste criteria zijn:
- Landschappelijke schoonheid: De visuele aantrekkingskracht en de variatie in het landschap.
- Ondergrond: De kwaliteit van de paden en de fysieke ervaring van het lopen.
- Bewegwijzering: De duidelijkheid van de markeringen en de navigatiegemak.
- Thematiek: De aanwezigheid van een overkoepelend verhaal of historisch/natuurlijk thema.
- Informatievoorziening: De kwaliteit van de websites, gidsen en digitale hulpmiddelen die de route ondersteunen.
- Rust en schoonheid: De mate waarin een wandelaar echt in de natuur kan ontsnappen aan de drukte.
Deze uitgebreide lijst aan eisen zorgt ervoor dat de winnaar de titel 'Beste wandelroute van de Benelux' met recht mag dragen voor een heel jaar. Het proces dwingt de makers van routes om verder te kijken dan alleen een pad op de kaart; het gaat om het creëren van een volledige ervaring.
Een alternatieve winnaar: 6 Poelen bij Oude Willem
Hoewel het Hondsrugpad de grote internationale titel in Gent won, was er een andere route die in de eerdere fases van de verkiezing (via de website De Mooiste Routes) een zeer hoge waardering kreeg. De route '6 Poelen bij Oude Willem', ontworpen door routemaker Aad van Dorp, werd door de medewerkers van De Mooiste Routes geprezen om zijn unieke karakter.
Aad van Dorp staat bekend als een routemaker die de voorkeur geeft aan de stilte. Zijn specialiteit is het vinden van avontuurlijke, nagenoeg verlaten paadjes waarbij de wandelaar nauwelijks andere mensen tegenkomt. Dit sluit perfect aan bij de wens van veel moderne wandelaars voor ontspanning en afzondering.
De route 6 Poelen voert de wandelaar door een zeer specifiek natuurgebied in het Nationaal Park Drents-Friese Wold. De ervaring wordt gekenmerkt door een grote variatie in vegetatie en waterpartijen:
- Dichte bossen die een gevoel van beslotenheid bieden.
- Open boslandschappen die voor meer licht en ruimte zorgen.
- Heidevelden die de typische Drentse landschapsbeleving versterken.
- Vennen die dienen als rustpunten en hotspots voor biodiversiteit.
- Het brongebied van de Vledder Aa en de Tilgrup, wat zorgt voor een unieke hydrologische context.
Midden in dit natuurgebied ligt het buurtschap Oude Willem. De transitie van dit gebied is een interessant aspect van de route; waar het vroeger overwegend een agrarische functie had, transformeert het nu steeds meer naar een gebied waar de natuur de overhand krijgt. Deze ecologische verschuiving maakt de route tot een levend voorbeeld van natuurontwikkeling.
Vergelijking van de winnende concepten
Hoewel de Hondsrugpad en de route bij Oude Willem verschillende schaalniveaus en doelgroepen aanspreken, delen ze een fundamentele kwaliteit die hen tot de top van de wandelwereld maakt.
| Aspect | Hondsrugpad (Winnaar Benelux) | 6 Poelen bij Oude Willem |
|---|---|---|
| Type route | Lange-afstandswandelroute (LAW) | Regionale natuurwandeling |
| Hoofddoel | Grensoverschrijdende verbinding (Geoparken) | Natuurbeleving en rust |
| Kenmerkende elementen | Hunebedden, heide, internationale verbinding | Vennen, brongebieden, transformatie landschap |
| Focus van de maker | Grensoverschrijdend en grootschalig | Stilte, avontuur en minimale menselijke aanwezigheid |
| Landschapstype | Divers: bos, heide, zand, akker | Bos, heide, vennen en brongebieden |
Conclusie en analyse van de wandelontwikkeling
De verkiezing van het Hondsrugpad tot Wandelroute van het Jaar 2022 is meer dan een overwinning voor een specifieke regio; het is een erkenning van de noodzaak voor geïntegreerde landschapsplanning. De winnaar illustreert hoe moderne wandelroutes kunnen fungeren als bindmiddel tussen verschillende ecologische zones (de Geoparken) en culturele identiteiten (Nederland en Duitsland). Het succes van deze route onderstreept dat de moderne wandelaar niet langer genoegen neemt met een simpel pad, maar zoekt naar een narratief: een verhaal dat verteld wordt door de aanwezigheid van hunebedden, de glooiing van het landschap en de ecologische verbindingen.
De diepere analyse van de nominaties en de criteria laat zien dat de kwaliteit van wandelrecreatie in de Benelux een professionele standaard heeft bereikt die vergelijkbaar is met internationale standaarden. De verschuiving van de longlist naar de shortlist toont aan dat de jury niet alleen kijkt naar de fysieke inspanning (zoals bij de Dutch Mountain Trail), maar juist naar de synergie tussen mens, geschiedenis en natuur. De overwinning van het Hondsrugpad boven routes zoals het Biesboschpad of het Ons Kloosterpad suggereert dat grootschalige, thematische routes met een sterke ruimtelijke en internationale visie momenteel de hoogste waardering genieten. Dit biedt een blauwdruk voor toekomstige wandelontwikkelingen in Europa: creëer paden die de natuur niet alleen doorkruisen, maar deze actief verbinden en begrijpbaar maken voor de wandelaar.