Wandelen in Gelderland: Een Verkenning van Routes, Vierdaagsen en Natuurlijke Sfeer in 2022

Gelderland is een provincie die zich historisch en geografisch leent voor wandelen van hoge kwaliteit. Van de heuvels van de Veluwe tot de uitgestrekte uiterwaarden langs de Rijn en de Waal, de diversiteit in landschap biedt mogelijkheden voor elke wandelaar. Het jaar 2022 markeerde een specifieke periode van herleving en structuur in het Nederlandse wandelcircuit. De gemeente Lochem werd tot 'Wandelgemeente van het Jaar' uitgeroepen, een erkenning van de lokale inzet voor wandelinfrastructuur. Tegelijkertijd deden duizenden mensen aan het jaarlijkse vierdaagse-evenement in Nijmegen, terwijl individuele wandelaars hun gezondheid en welzijn prioriteit gaven door systematisch kilometers te maken. Dit artikel analyseert de wandelcircuit in Gelderland met als kernjaren 2022 en de daaropvolgende structurele ontwikkelingen, gebaseerd op de beschikbare data van routenemers, evenementenorganisatoren en lokale initiatieven.

Wandelgemeente Lochem: Klompenpaden en Vrijwilligerswerk

In 2022 werd de gemeente Lochem in de Achterhoek benoemd tot de 'Wandelgemeente van het Jaar'. Deze titel is geen leeg praatje; het is een erkenning van de intensieve inzet van vrijwilligers, landeigenaren, de Stichting Landschapsbeheer Gelderland en de gemeente zelf. Samen hebben ze een netwerk van routes ontwikkeld dat de unieke kenmerken van het Achterhoeks landschap benadrukt.

Een primeur in Lochem was de opening van een eigen klompenpad. Het 'Laorns Enkenpad' slingert zich door een typisch landelijk landschap. De route, die 15 kilometer lang is, voert door en om Gelders Laren. De wandelaar loopt hier door weilanden, langs sloten en houtsingels. Landgoederen en boerenerven worden door de route ingenomen. Voor wandelaars die meer uitdaging zoeken, is de route met 7 kilometer verlengbaar naar een totaal van 22 kilometer. De beschikbaarheid van routefolders, zowel digitaal als fysiek via VVV Inspiratiepunten, toont de professionele aanpak van de gemeente.

De inzet van vrijwilligers in Lochem beperkt zich niet tot het uitstippelen van deze ene route. In de gehele gemeente worden activiteiten georganiseerd door diverse instanties. De Wandelvereniging DOS Barchem, de IVN en lokale dorpsinitiatieven dragen bij aan de vitaliteit van het wandelcircuit. De 'Achterhoek Routes' app biedt toegang tot de leukste gratis wandelroutes in de regio, wat de toegankelijkheid voor zowel inwoners als toeristen vergroot. Deze digitale infrastructuur, gecombineerd met de fysieke aanleg van paden, vormt de basis van de 'Wandelgemeente' status.

De Grote Vierdaagsen: Prestatie, Natuur en Sfeer

Gelderland is de thuisbasis van enkele van de meest bekende meerdaagse wandelevenementen van Nederland. Deze evenementen trekken tienduizenden deelnemers, variërend van doorgewinterde prestatiewandelaars tot recreatieve deelnemers die profiteren van de gezellige sfeer. De drie belangrijkste vierdaagsen in de regio zijn de Barchemse 4Daagse, de 4Daagse Apeldoorn en de Nijmeegse Vierdaagse.

De Barchemse 4Daagse is uniek omdat het zowel een prestatietoest als een genotswandelervaring is. De deelnemers kunnen kiezen voor een afstand van 50 kilometer, maar de focus ligt ook op de prachtige omgeving en de Achterhoekse sfeer. De routes lopen door bossen, idyllische dorpjes, adembenemende landgoederen en boerenakkers. Het is mogelijk om niet vier dagen mee te wandelen, maar alleen één of meerdere dagen te doen. Startplaats is Barchem, en de routes variëren van 15 tot 50 kilometer.

De 4Daagse Apeldoorn, ook wel 'de groenste Vierdaagse' genoemd, concentreert zich volledig op de Veluwe. Alle vier de wandelroutes lopen door dit uitgestrekte natuurgebied. Het evenement is toegankelijk voor beginners en doorgewinterde wandelaars, jong en oud. Ook hier is inschrijving mogelijk voor één of meerdere dagen. Startplaats is Apeldoorn, met routes van 12, 20, 30 en 40 kilometer.

De Nijmeegse Vierdaagse is het grootste evenement. Jaarlijks komen wandelaars van over de hele wereld naar Nijmegen. Het doel is de prestatie: vier dagen wandelen om op de laatste dag glorieuze wijze ingehaald te worden op de Via Gladiola en het welverdiende Vierdaagsekruis in ontvangst te nemen. De routes zijn 30, 40 en 50 kilometer lang.

Naast deze grote vierdaagsen zijn er ook andere initiatieven. De Ri4daagse wordt beschouwd als een van de meest bijzondere evenementen. Het is geen zuivere wandelvierdaagse, maar een combinatie van wandelen, varen, fietsen en struinen.

Populaire Wandeldates en Routes in Gelderland

Voor de recreatieve wandelaar die graag in het gezelschap van anderen wandelt, biedt de platform DeWandeldate inzicht in populaire routes en locaties. Leden nodigen elkaar uit om samen te wandelen, en de gekozen routes geven een goed beeld van de voorkeuren in Gelderland.

Veel wandelaars zoeken naar natuurbeleving. Een veelgekozen activiteit is het slenteren door de uiterwaarden van de Waal, waarbij de wandelaars het geronk van boten en het gehinnik van Konikpaarden dichtbij ervaren. Een andere populaire route is het lopen langs de Linge van Leerdam naar Beesd, bij voorkeur als de fruitbomen bloeien. De heuvelachtige gebieden trekken eveneens veel aandacht. Het beklimmen van de Lochemse Berg biedt uitzicht, terwijl de Grebbeberg een speciale route biedt die includes het kijken naar schapen, wolven, beren en olifanten (gratis).

De Veluwe biedt diverse mogelijkheden. Een rondwandeling "Veluwse Woestijnen" start bij Carnegies Cottage in Otterlo. Deze route voert door een bijna on-nederlands landschap van zandduinen, bossen en heide. Een flinkere uitdaging is een wandeling op de Hoge Veluwe, van Schaarsbergen naar het Museonder en terug.

Stadswandelingen in en rond steden als Arnhem en Nijmegen zijn eveneens populair. De organisatie DeWandeldate publiceert een selectie van voorstellen, wat de zichtbaarheid van deze routes vergroot.

• Slenteren door de uiterwaarden van de Waal, het geronk van de boten en het gehinnik van Konikpaarden dichtbij.
• Langs de Linge van Leerdam naar Beesd, liefst als de fruitbomen bloeien.
• Beklim samen met mij de Lochemse Berg en geniet van het uitzicht.
• Mijn speciale Grebbeberg route, incl schapen, wolven, beren en olifanten kijken (gratis).
• Rondwandeling "Veluwse Woestijnen", start bij Carnegies Cottage in Otterlo. Prachtige wandeling in een bijna on-nederlands landschap van zandduinen, bossen en heide.
• Een flinke wandeling op de Hoge Veluwe, van Schaarsbergen naar het Museonder en terug.

Georganiseerde Wandelevenementen: NS, Groene Wissels en Trage Tochten

Naast de vierdaagsen en de recreatieve dates, is er een rijk aanbod aan georganiseerde wandelevenementen. Deze evenementen worden vaak georganiseerd door partners zoals de NS, de ANWB (Groene Wissels) en andere stichtingen. Ze bieden structuur, een sociale component en vaak een specifieke focus op natuur of cultuur.

De volgende evenementen zijn voorbeelden van het aanbod in Gelderland, variërend in datum, locatie en afstand. De data variëren van 2017 tot 2023, wat de continuïteit van deze initiatieven laat zien.

Gezondheid en Pelgrimsroutes: De Walk of Wisdom

Voor veel wandelaars is gezondheid de primaire motivatie. In 2022 zagen we een trend van individuele doelen en voornemens. Gerda, bijvoorbeeld, had als goed wandelvoornemen om de Walk of Wisdom te gaan wandelen in het voorjaar van 2022. Ze houdt van wandelen en de natuur en probeert elke dag een ommetje te maken. Daarnaast wandelt ze af en toe een mooi Klompenpad in de buurt of wat verder weg. De Walk of Wisdom is een pelgrimsroute, en het doel is om deze in goede gezondheid af te ronden. Als dit bevalt, is de intentie om voor andere pelgrimsroutes te gaan.

Bettie is een voorbeeld van de discipline die bij wandelen komt. Ze wandelt minstens 10 kilometer per dag, door weer en wind, langs strand, door polder en bossen. Op 31 december 2021 kwam ze uit op 3794,72 kilometer. Ze is 74 jaar en is dankbaar dat ze dit kan. Het voornaamste doel is om in goede gezondheid kilometers te maken. Deze persoonlijke verhalen illustreren de diepe verbinding tussen wandelen, gezondheid en persoonlijke tevredenheid.

Conclusie

Gelderland biedt een uitgebreid en divers wandelaanbod dat aansluit bij verschillende behoeften en interesses. De erkenning van Lochem als Wandelgemeente van het Jaar 2022 toont de kracht van lokale samenwerking en vrijwilligerswerk. De grote vierdaagsen, zoals de Nijmeegse Vierdaagse en de Barchemse 4Daagse, trekken internationaal publiek en bieden zowel prestatie als cultuur. Het aanbod van georganiseerde evenementen, zoals NS-wandelingen en Groene Wissels, zorgt voor structuur en sociale interactie. Tenslotte is de individuele zoektocht naar gezondheid en welzijn, zoals geïllustreerd door de Walk of Wisdom en dagelijkse kilometers, een cruciaal onderdeel van de wandelcultuur in Gelderland. De combinatie van natuur, infrastructuur en menselijke inzet maakt Gelderland een topregio voor wandelen.

Bronnen

1. Frank Wandelt
2. Wandelvrouw
3. Achterhoek
4. DeWandeldate
5. Wandel.nl