Het gebied rondom het voormalige Vliegveld Twenthe in Noord-Enschede vormt een unieke symbiose van militaire historie, civiele luchtvaartgeschiedenis en ecologische ontwikkeling. Sinds de opening in 1931 is het terrein getuige geweest van cruciale verschuivingen in het luchtruim van Twente, variërend van de vroege KLM-lijndiensten tot de strategische uitbreiding door de Luftwaffe tijdens de Tweede Wereldoorlog. Tegenwoordig is dit uitgestrekte gebied, waarvan het natuur- en recreatiegedeelte ruim 130 hectare beslaat, getransformeerd tot een belevingslandschap waar wandelaars en fietsers de sporen van het verleden kunnen ontdekken.
De Historische Evolutie van de Fliegerhorst
De oorsprong van het vliegveld ligt in het initiatief van Twentse industriëlen en ondernemers aan het eind van de jaren twintig, die streefden naar een betere verbinding met de rest van Nederland. Op 28 augustus 1931 opende burgemeester Edo Bergsma het veld, dat destijds een afmeting had van circa 700 bij 900 meter. In de periode van 1932 tot 1939 opereerde de KLM hier met een dagelijkse lijndienst tussen Schiphol en Twente.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog veranderde de functie van het terrein radicaal toen de Luftwaffe het vliegveld in bezit nam en uitbouwde tot de zogenaamde Fliegerhorst. De sporen van deze militaire periode zijn nog steeds zichtbaar in het landschap. Zo zijn er bunkers en overblijfselen van WO-II te vinden, met name op Landgoed Oosterveld. Daarnaast zijn er diverse wachthokjes verspreid over het terrein; hoewel deze vaak worden aangezien voor overblijfselen uit de oorlog, stammen zij uit de latere periode van de militaire vliegbasis en dienden ze als bovengrondse schuttersputjes voor de verdediging van het terrein.
Belevingspaden en Markante Punten
Voor wie de geschiedenis tastbaar wil maken, biedt het belevingspad door het natuurgebied een gedetailleerde inkijk in de architectuur van weleer. Een centraal punt in deze ervaring is de KLM-toren. De fundamenten van de oorspronkelijke toren uit 1931, samen met die van het hotel en de hangar, zijn door middel van specifieke beplanting zichtbaar gemaakt. In 2016 is er een nieuwe, eigentijdse uitkijktoren van 13 meter hoog gerealiseerd. Deze toren dient niet alleen als informatiepunt over de historie van het eerste vliegveld, maar biedt ook een panoramisch uitzicht over het terrein, wat het een populaire locatie maakt voor vliegtuigspotters.
Een ander technisch detail in het landschap zijn de betonschotsen. De oorspronkelijke landingsbaan is opengebroken om de waterhuishouding te optimaliseren. De betonschotsen zorgen ervoor dat het water van de samenkomende slenken effectief kan worden afgevoerd, terwijl de structuur van de oude baan nog steeds herkenbaar blijft.
Variatie in Wandelroutes
Er zijn verschillende routes beschikbaar die variëren in lengte en focus, waardoor het gebied toegankelijk is voor zowel korte familie-uitjes als langeafstandswandelingen.
| Route | Afstand | Kenmerken |
|---|---|---|
| Fliegerhorstroute | Variabel | Belevingspad, focus op fundamenten en historie |
| Route Paars (Lonnekerveld) | 13,4 km | Mix van natuur en geschiedenis, rust en ruimte |
| Lonnekerveld Route | 14 km of 19 km | Langs Landgoed Oosterveld, Lonnekerberg en vliegveld |
| Gecombineerde Route | ca. 24 km | Koppeling van Fliegerhorst Noord en Zuid |
De uitgebreidere routes, zoals die door het Lonnekerveld, voeren wandelaars langs een divers landschap. Dit begint bij weilanden en de buitengrenzen van het vliegveld, via Landgoed Oosterveld (met veel WO-II resten) naar een coulisselandschap van kleine akkers en loofbossen. De tocht gaat verder langs een zandafgraving en een industrieterrein richting de Lonnekerberg, een gebied dat bekend staat om zijn naaldbossen, rabatten en natuurlijke bronnen.
Praktische Informatie en Toegankelijkheid
Voor bezoekers zijn er meerdere toegangspunten en faciliteiten beschikbaar. Een veelgebruikte startlocatie is de Deventerpoort (ook wel het Deventerhek genoemd), een oude ingang van de militaire vliegbasis. Hier bevindt zich een gratis parkeergelegenheid voor auto's en fietsen. Voor wie met het openbaar vervoer reist, is de buslijn 62 vanuit Enschede of Oldenzaal een optie, met uitstap bij halte Hanzepoort.
In het gebied zijn diverse rustpunten en horecagelegenheden te vinden, waaronder Restaurant @Marcook en McDonald's Oldenzaal. Bezoekers van de Lonnekerberg dienen er rekening mee te houden dat de paden door het ontspringen van bronnen modderig kunnen zijn; wandelingen direct na hevige regenval worden daarom afgeraden.
Conclusie
De transformatie van Vliegveld Twenthe van een civiel pioniersveld naar een militaire Fliegerhorst en uiteindelijk naar een recreatief natuurgebied biedt een rijke gelaagdheid voor de bezoeker. De combinatie van fysieke overblijfselen, zoals de wachthokjes en funderingen, en de ecologische waarde — waarbij het open terrein dient als broedgebied voor de veldleeuwerik — maakt het gebied tot een belangrijke culturele en natuurhistorische trekpleister in Twente. Of men nu komt voor vogelspotten, vliegtuigspotten of het bestuderen van militaire architectuur, het gebied rondom de vliegbasis biedt een multidisciplinaire ervaring van rust en reflectie.