Almelo, gelegen in het hart van Twente, presenteert zich niet slechts als een voormalig textielcentrum, maar als een complex netwerk van wandelroutes dat diep geworteld is in de hydrologische, industriële en adellijke geschiedenis van de regio. Het wandellandschap hier is uniek door de combinatie van volledig verharde stedelijke paden en natuurlijke, vaak vlakke landschappen die toegankelijk zijn voor wandelaars van elk niveau. De infrastructuur omvat een mix van bossen, open velden, landgoederen en een uitgebreid netwerk van waterwegen, waaronder het Almelo-Nordhornkanaal en de Almelose Aa. Deze factoren vormen de basis voor een diversiteit aan themaroutes, variërend van korte historische rondwandelingen in het centrum tot langere uitstapjes door het omliggende landgoed.
Hydrologische Geschiedenis en de Waterpad Wandelroute
De relatie tussen Almelo en water is fundamenteel voor de inrichting van de stad en de omgeving. Historisch gezien krioelde het landelijk gebied van waterwegen, wat een vruchtbare basis bood voor schippers, vissers en boeren. Na de laatste grote overstroming in 1946 werd intensief gewerkt aan het verbeteren van de afwateringssystemen, een proces dat zichtbaar blijft in de huidige infrastructuur. De Waterpad Wandelroute is specifiek ontworpen om deze hydrologische geschiedenis te belichten.
Deze route brengt wandelaars langs herinneringen aan het waterrijke verleden van de stad. Een prominent punt is de stadvijver, de locatie waar ooit de textielfabriek van Van Heek Scholco stond. De route eindigt vaak bij Proeflokaal België aan de Almelose Aa, een stop die niet alleen rust biedt, maar ook de lokale gastronomie combineert met de fysieke activiteit.
- Lengte route: 9,2 kilometer
- Duur route: ongeveer 2 uur en 15 minuten
- Startpunt: Tourist Info Almelo, bereikbaar in ruim een kwartier wandelen vanaf station Almelo
- Openingstijden Proeflokaal België: maandag van 14.00 - 1.00 uur, dinsdag van 12.00 - 1.00 uur, woensdag van 12.00 - 2.00 uur, donderdag van 14.00 - 2.00 uur, vrijdag van 14.00 - 3.00 uur, zondag van 12.00 - 1.00
De route is beschikbaar voor download op uitinalmelo.nl, wat de toegankelijkheid van de digitale navigatie maximaliseert.
Erfgoed, Adellijke Geschiedenis en de Erfgoedroute
De historische lagen van Almelo zijn dicht op elkaar gestapeld, voornamelijk gedreven door de invloed van de graaf van Almelo en de textielbaronnen Ten Cate, Scholten en Bendien. Hoewel veel beroemde inwoners zoals Berdien Stenberg, Tom Egbers, Kirsten Wild, Ilse de Lange, Wubbo Ockels en Herman Finkers van eenvoudige komaf zijn en geen monumentale panden bewonen, laten de adellijke en industriële families duidelijke architectonische sporen achter. De Erfgoedroute door Almelo is een geconcentreerde wandeling die deze cultuurhistorische gebouwen in kaart brengt.
Centraal in deze route staat Huize Almelo, een eeuwenoud kasteel dat nog steeds wordt bewoond door een grafelijke familie. Voor wie dieper wil ingaan op de stadsgeschiedenis, is een tussenstop bij het Stedelijk Museum Almelo essentieel. Het museum beheert een collectie van 18.000 voorwerpen, waaronder objecten die honderden jaren oud zijn, zoals een percussiepistool dat al rond 1700 in gebruik was.
- Lengte route: 5,1 kilometer
- Duur route: ongeveer 1 uur
- Startpunt: Tourist Info Almelo
- Openingstijden Stedelijk Museum Almelo: dinsdag t/m zaterdag van 10.00 - 17.00 uur, zondag van 11.00 - 17.00 uur
Naast het kasteel en het museum passeert deze route ook landhuizen, eclectische villa’s, kerken, watertorens en havens. De wandeling loopt door het park Bellinckhof, langs de gedempte en later weer uitgegraven haven, en door het levendige centrum met de waag en gerechtsgebouwen.
Artistieke Integratie: Kunstroute en Poëzieroute
Almelo heeft zich ontwikkeld tot een stad met een aanzienlijke artistieke laag, die vaak onopgemerkt blijft door toeristen die niet specifiek op zoek zijn. De Almelose Kunstroute en de Poëzieroute integreren deze culturele elementen in de fysieke beweging door de stad.
De Kunstroute leidt langs diverse kunstobjecten, ateliers en galeries. Een van de meest opvallende bezienswaardigheden op deze route is de Sint-Georgiusbasiliek, een neogotische kruiskerk van ongeveer 125 jaar oud. Uniek binnen deze kerk is het Middeleeuwse doopvont uit de veertiende eeuw, afkomstig uit de oude kerk aan het Almelose Kerkplein.
De Poëzieroute, gemaakt door de Stichting Muurgedichten Almelo, benadrukt de nuchterheid en humor die kenmerkend zijn voor de Twentse mentaliteit. In vijftien muurgedichten maken zowel Twentse als nationale dichters de stad tot een plek om in je hart te sluiten. Deze route voert door het verrassend mooie oude centrum van de voormalige textielstad.
- Toegankelijkheid: goed toegankelijk, 100% verhard
- Honden: aangelijnd toegestaan
- Startpunt: Marktplein
De routebeschrijving volgt een precieze volgorde: start op het Marktplein, sla links de Hagengracht in. Houd waar de weg naar rechts buigt links aan (Willemsgang). Loop naar de kruising met de Schalderoi (op de hoek: Stenen gedicht) en sla rechts. Sla na 25 meter rechts (Grotestraat), en ga de tweede weg links (Kerkengang; links: Klein Museum). Loop door naar het Kerkplein, houd links aan en buig links mee naar de Götte, daarna meteen rechts naar de Doelengang. Sla vervolgens rechts op de Doelenstraat (op de hoek met de Molenstraat: Gravenallee). De Doelenstraat gaat over in de Gravenallee, die helemaal uit gelopen moet worden.
Parkeren is mogelijk bij de parkeergarage Het Stadsbaken (betaald, op zondag gratis) of op langparkeerterreinen waar de hele dag parkeren € 6 kost (vaak de eerste twee uur gratis). Vanuit NS station Almelo Centraal loopt men uit aan de stadskant, steekt het Stationsplein over naar de Egbert Gorterstraat, loopt door en slaat rechts naar de Haven Noordzijde tot aan het Marktplein.
Landgoederen en Natuur: De Brede Twentse Context
Buiten de directe stedelijke kern opent het wandellandschap zich naar de omliggende Twentse natuur. Veel routes zijn ontworpen als rondwandelingen, waarbij start- en eindpunt identiek zijn, wat logistiek gemak biedt. Het terrein is over het algemeen vlak, wat de toegankelijkheid vergroot.
Het gebied wordt gekenmerkt door een mix van bossen, open velden en waterwegen. Goedgekeurde paden leiden door landgoederen zoals de Gravenallee en parken zoals het Aa-landen Park. Historische bezienswaardigheden zoals tolhuizen, havezaten (landhuizen) en oude watermolens zijn geïntegreerd in het routenetwerk. De Tolhuis – Gravenallee lus vanaf Mariaparochie passeert bijvoorbeeld een historisch tolhuis. Nabij sommige routes liggen highlights zoals Kasteel Twickel en de Twickelse Noordmolen.
De komoot-community waardeert dit gebied hoog, met een gemiddelde score van 4,2 sterren uit meer dan 800 beoordelingen. De diverse landschappen, goed onderhouden paden en toegankelijkheid voor verschillende vaardigheidsniveaus worden hierbij geprezen.
Structuur van het Wegennetwerk: Kleurcodes en Categorieën
Het wandelnetwerk in en rond Almelo is gestructureerd door middel van kleurcodes en categorieën, zoals gedocumenteerd door Wandelweb. Deze systematiek helpt wandelaars bij het kiezen van een route op basis van lengte, locatie en interessegebied.
- Nijrees - Groen: Bornerbroek, Almelo
- Bornerbroek, Almelo: Tusveld - Paars
- Hertme - Almelo station: Twentepad etappe 5 (Almelo, Albergen, Zenderen, Hertme)
- Zenderen - Blauw: Zenderen, Borne, Almelo
- Zenderen - Groen: Zenderen, Borne, Bornerbroek, Almelo
- Zenderen - Paars: Zenderen, Borne, Bornerbroek, Almelo, Albergen
- Ypelo - Groen: Wierden, Enter, Almelo, Bornerbroek
- Vossenveen - Geel: Harbrinkhoek, Almelo, Zenderen, Albergen
- Tusveld - Groen: Bornerbroek, Almelo
- Tusveld - Blauw: Bornerbroek, Almelo
- Tusveld - Oranje: Bornerbroek, Almelo
- Tusveld - Paars: Bornerbroek, Almelo
- Tusveld - Rood: Bornerbroek
- Nijrees - Groen: Bornerbroek, Almelo
- Nijrees - Oranje: Bornerbroek, Almelo, Enter
Best beoordeelde routes binnen dit netwerk zijn onder meer de Nijrees - Groen, de Tusveld - Paars, en de Hertme - Almelo station (Twentepad etappe 5).
Logistieke Praktijk: Parkeren en Bereikbaarheid
Voor wandelaars die met de auto reizen, is de beschikbaarheid van parkeergelegenheid een cruciaal onderdeel van de routeplanning. Naast de eerder genoemde opties in het centrum, biedt de begraafplaats ’t Groenedael een specifieke oplossing voor de langere route.
- Locatie: Willem de Clercqstraat 93, 7604 AR Almelo
- Type: Parkeerplaats van begraafplaats ’t Groenedael
- Kosten: Gratis
- Voordeel: Direct toegangspunt voor de 10 km route
De routes zijn zowel digitaal als op papier beschikbaar, wat de flexibiliteit van de wandelaar vergroot.
Conclusie
Almelo biedt een wandelervaring die verder gaat dan eenvoudige beweging; het is een interactieve studie van de regio's transformatie van een waterrijk, agrarisch gebied naar een industriële textielstad en daarna naar een cultuurhistorisch centrum met een sterke nadruk op erfgoed en kunst. De integratie van hydrologische geschiedenis in de Waterpad Wandelroute, de adellijke en industriële patronen in de Erfgoedroute, en de artistieke expressie in de Kunstroute en Poëzieroute creëren een meervoudig perspectief op de stad. De vlakke topografie en de uitgebreide infrastructuur van verharde paden, aangevuld met natuurlijke elementen zoals bossen en waterwegen, maken deze routes toegankelijk voor een breed publiek. De aanwezigheid van gedetailleerde praktische informatie, waaronder specifieke openingstijden, parkeeropties en digitale downloads, onderstreept de professionele aanpak van het toeristisch aanbod in Almelo. Voor de wandelaar is Almelo niet slechts een doorreismogelijkheid, maar een bestemming waar geschiedenis, natuur en kunst naadloos in elkaar overlopen.