In het kader van de coronapandemie en de maatregelen die werden genomen om het virus te beheersen, ontstonden er veel onzekerheden en uitdagingen voor reizigers in Nederland. Het Nationaal Spoorwegbedrijf (NS) zag zich genoodzaakt om aanpassingen aan te brengen aan hun reguliere dienstregelingen, inclusief het gebruik van NS-abonnementen en bijbehorende voordelen zoals de Keuzedagen. Voor reizigers betekende dit dat sommige reisdagen niet meer gebruikt konden worden in de oorspronkelijke periode, wat leidde tot klachten en vragen over compensatie en mogelijke uitstelopties. In deze artikel wordt ingegaan op de maatregelen die het NS heeft genomen, de klachten van reizigers en de beschikbare opties voor vrije reisdagen in de context van de coronacrisis.
NS Keuzedagen en hun regels
De NS Keuzedagen zijn een aanvullende dienst voor abonnees die extra voordelen wilgen behalen tijdens hun reizen. Het systeem werkt als volgt: abonnees kunnen zeven Keuzedagen kiezen per contractjaar. Een van deze zeven dagen is het hele contractjaar geldig, terwijl de overige zes dagen elk geldig zijn gedurende een periode van twee maanden. Deze dagen zijn van toepassing op reizen in de daluren, tenzij anders aangegeven in het contract.
De kosten voor deze Keuzedagen zijn 26 euro voor tweede klas en 51 euro voor eerste klas, bovenop het abonnementsgeld. Het NS stuurde klanten een e-mail wanneer een nieuwe Keuzedag beschikbaar was, die vervolgens opgehaald kon worden bij de NS-kaartautomaat. In het online portaal "Mijn NS" kon de abonnee op elk moment inzage nemen in het aantal beschikbare Keuzedagen.
De impact van de coronacrisis
In het begin van de coronacrisis werden reizen met de trein beperkt en werden er reisverboden ingevoerd. Veel NS-abonnees stonden met hun Keuzedagen zonder mogelijkheid om deze te gebruiken, omdat het reizen per trein niet mogelijk of gewenst was. Sommige reizigers maakten aanspraak op een compensatie of verlenging van hun Keuzedagen, terwijl anderen klachten indienden over het feit dat hun vrije reisdagen zouden vervallen zonder dat ze deze konden gebruiken.
Een 76-jarige NS-klant, bijvoorbeeld, meldde zich bij Radar en legde uit dat hij zijn NS-abonnement had gekoppeld aan extra Keuzedagen, maar dat deze door de coronacrisis voorlopig niet inzetbaar waren. Hij betoogde dat ouderen in deze situatie coulanter behandeld zouden moeten worden, met een verzoek om de Keuzedagen voor 2020/2021 te laten gelden. Zijn klacht werd gevolgd door een aantal andere klachten van NS-klanten, die allemaal verloren reisdagen betreurden.
NS-compensatie: Het NS Keuzedag Compensatieplan
In reactie op deze klachten en de situatie rondom de coronapandemie, kondigde het NS een compensatiemogelijkheid aan voor verlopen Keuzedagen. Klanten die niet in staat waren om hun Keuzedagen in de oorspronkelijke periode te gebruiken, kregen de mogelijkheid om een couponcode te ontvangen voor een vrije reisdag. Deze code kon gebruikt worden in een later stadium van het jaar. Het NS benadrukte dat het bedrijf ruimhartig wilde zijn in het compenseren van de verloren reisdagen, en dat de klanten zich geen zorgen hoefden te maken over de compensatie.
De woordvoerder van NS, Hessel Koster, gaf aan dat het NS de klachten serieus nam en dat ze een oplossing wilden bieden. De NS-woordvoerder erkende dat er in de eerste weken van de maatregelen geen directe compensatie was geboden, omdat de impact van de coronacrisis toen nog niet duidelijk was. Echter, de NS deed snel een regeling voor, die sindsdien voor veel reizigers van toepassing was.
Wijzigingen in 2021
In 2021 zijn er een aantal wijzigingen doorgevoerd in de Keuzedagregeling. Zo is het sinds eind 2020 niet meer mogelijk om nieuwe Keuzedagen aan te schaffen. Echter, voor klanten die al Keuzedagen hadden, gelden deze tot het contractjaar afloopt, zolang ze niet expliciet worden opgezegd. Bovendien zijn deze Keuzedagen in 2021 niet langer geldig in de middagspits, maar wel in de daluren. De daluren zijn doordeweeks tussen 9:00 en 16:00 en tussen 18:30 en 06:00 uur.
NS-abonnementen en internationale reizen
NS-abonnementen kunnen ook gebruikt worden bij internationale reizen, onder bepaalde voorwaarden. Dit betreft vooral reizen naar en door België. Voor de meeste NS-abonnementen geldt dat ze slechts geldig zijn tot Rotterdam, tenzij er een aparte regeling voor internationale trajecten is aangegaan. Bijvoorbeeld, de "NS-Business Card Traject Vrij" biedt 100% korting op het traject, inclusief grenspunten.
Hieronder is een tabel opgenomen die de kortingspercentages toont voor verschillende NS-abonnementen in internationale reisperiodes:
| Abonnementstype | Ochtendspits (04:00 – 09:00) | Dalperiode (09:00 – 04:00) | Weekend (vrijdag 18:30 - maandag 04:00) |
|---|---|---|---|
| Dal Voordeel | 0% | 40% | 40% |
| Weekend Vrij (met dalkorting) | 0% | 40% | 100% |
| Weekend Vrij (zonder dalkorting) | 0% | 0% | 100% |
| Weekend Voordeel | 0% | 0% | 40% |
| Dal Vrij | 0% | 100% | 100% |
| Altijd Voordeel | 0% | 40% | 40% |
| Altijd Vrij | 100% | 100% | 100% |
| Traject Vrij | 0% | 40% | 40% |
| Samenreiskorting | 0% | 40% | 40% |
| NS-Business Card Dal | 0% | 40% | 40% |
| NS-Business Card Traject Vrij | 0% | 40% | 40% |
| NS-Business Card Trein Vrij | 100% | 100% | 100% |
| NS-Business Card OV Vrij | 100% | 100% | 100% |
| NS-Business Card Traject op Maat | 0% | 40% | 40% |
Deze kortingsregelingen zijn van toepassing bij internationale reizen, zolang de reis niet buiten de geldigheid van het abonnement valt. Het is belangrijk om bij internationale reizen extra aandacht te besteden aan de geldigheidstermijnen van het NS-abonnement en eventuele aanvullende regelingen.
Reizen in daluren en de Keuzedagen
De NS Keuzedagen zijn in principe altijd geldig in de daluren, wat doordeweeks 9:00 tot 16:00 en 18:30 tot 06:00 uur betreft. Dit betekent dat reizigers die gebruik willen maken van deze dagen, in de daluren moeten reizen om de voordelen te kunnen genieten. In 2021 is deze regel versterkt, waardoor Keuzedagen niet meer geldig zijn in de middagspits. Deze wijziging is gedaan om de druk op de treinen tijdens piekuren te verminderen en om reizigers te stimuleren om buiten de piekuren te reizen.
Conclusie
Tijdens de coronapandemie hebben NS-klanten veel onzekerheid ervaren over de geldigheid van hun Keuzedagen en de mogelijkheid om deze te compenseren. Het NS heeft op dit moment een regeling ingevoerd om verlopen Keuzedagen te compenseren met een vrije reisdag, die later in het jaar gebruikt kan worden. Daarnaast zijn er wijzigingen doorgevoerd in de regeling van Keuzedagen, zoals de beperking van geldigheid in de middagspits en het verbannen van nieuwe Keuzedagen sinds eind 2020. Voor reizigers die NS-abonnementen gebruiken, is het belangrijk om deze wijzigingen goed te begrijpen en eventuele compensatiemogelijkheden in overweging te nemen.
Het NS heeft zich voorgenomen om klanten coulanter te behandelen in deze onzekerere tijden en heeft daartoe reeds concrete maatregelen genomen. Voor toekomstige reizigers is het aan te raden om goed te informeren over de regels rondom NS-abonnementen en Keuzedagen, zodat eventuele problemen tijdig voorkomen of snel opgelost kunnen worden.