De reis die presentator Tom Waes het meest zal bijblijven is ongetwijfeld die naar IJsland. Deze specifieke tocht vormt een van de kernpunten van het vierde seizoen van het reisprogramma Reizen Waes, dat zich volledig richt op het ontdekken van onbekende plekken binnen Europa. Terwijl het land in de jongste jaren enorm veel toeristen lokt – meer dan twee miljoen per jaar – blijft de focus van Waes liggen op de gebieden die de gemiddelde bezoeker links laat liggen. De aflevering over IJsland, die voor het eerst in Nederland werd uitgezonden op vrijdag 1 februari door de VPRO, biedt een scherp contrast tussen de toeristische druk in de zomer en de barre realiteit van het winterseizoen. Het centrale thema draait om het dorpje Mjoifjördur, een uithoek van het land dat acht maanden per jaar volledig afgesloten is van de buitenwereld door sneeuw en barre weersomstandigheden.
Deze reis is niet zomaar een toeristische rondleiding; het is een zoektocht naar de grenzen van menselijk overleven en culturele isolatie. Mjoifjördur, met slechts elf inwoners, ligt ver weg van de bewoonde wereld in het noordoosten van het eiland. De weg ernaartoe is tijdens de wintermaanden ondergesneeuwd en zo goed als onberijdbaar. Waes besloot de reis naar dit dorpje niet te vermijden, ondanks de uitzichtloze omstandigheden. De reis wordt gekenmerkt door een helse tocht, waarbij de presentator zich volledig blootstelt aan de IJslandse natuur en de lokale tradities, inclusief de uitdagende culinaire ervaring van Thorrablot.
Deze analyse gaat dieper in op de specifieke details van de IJslandse reis, de bredere context van Reizen Waes Europa, en de praktische aspecten van het programma, waaronder uitzendtijden, beschikbare platforms en de unieke locaties die worden bezocht. Het doel is om een compleet beeld te schetsen van hoe Waes de meest afgelegen en ontoegankelijke hoeken van Europa verkent, met name het IJslandse dorp Mjoifjördur.
De Context van Reizen Waes Seizoen 4: Europa als Onbekend Terrein
Het vierde seizoen van Reizen Waes, getiteld Reizen Waes Europa, markeert een belangrijke wending in de benadering van het programma. Waar eerdere seizoenen zich richtten op verre bestemmingen zoals Bhutan, Noord-Korea en Zuid-Soedan, houdt het vierde seizoen zich binnen de grenzen van Europa. Dit seizoen is speciaal omdat het voor het eerst volledig focust op continent Europa, maar met een specifieke invalshoek: het zoeken naar onbekende plekken die voor de meeste reizigers onbekend blijven. Het programma werd eind 2018 oorspronkelijk uitgezonden op de Vlaamse zender Eén, maar sinds 19 april 2022 wordt het dagelijks rond 22:00 uur uitgezonden op de Nederlandse zender NPO3.
De filosofie achter dit seizoen is dat Tom Waes landen en steden bezocht die de gemiddelde toerist links laat liggen. Hij probeert met deze reizen uit te zoeken of een specifieke bestemming echt geschikt is voor vakantiegangers. In het geval van Europa, betekent dit het vermijden van de bekende toeristische bestemmingen. Zo laat hij in Spanje de costa's en cultuursteden links liggen om naar het afgelegen dorpje Piornal te reizen. Hier wordt elk jaar één 'uitverkoren' inwoner bekogeld met maar liefst 20.000 kilo rapen. Deze keuze benadrukt het doel van het programma: het vinden van uniek, vaak vergeten of zelfs verwaarloosd gebieden die een rijke, soms verrassende cultuur bezitten.
Naast IJsland maakt het programma ook een reis door Polen, waarbij Waes een tocht van 1000 kilometer aflegt door dit land dat voor hem aanvankelijk compleet onbekend was. Ook in Noord-Ierland, twintig jaar na het vredesakkoord, onderkent hij dat de spanningen tussen katholieken en protestanten in Belfast nog altijd springlevend zijn. De reizen naar Azerbeidzjan, Groenland en Oekraïne vervolledigen dit vierde seizoen. In Groenland onderdompelt hij zich in de prachtige cultuur van de Inuit, maar wordt hij ook geconfronteerd met de omstreden zeehondenjacht. In Azerbeidzjan onderzoekt hij de ambitie van het land om tegen 2020 vijf miljoen toeristen per jaar aan te trekken. Tot slot maakt hij een dubbelaflevering die een roadtrip door het gigantische Oekraïne bevat, waarbij hij zelfs het oorlogsgebied in het oosten van het land bezoekt, een land dat nog altijd in oorlog verkeert.
Deze diversiteit in bestemmingen toont aan dat Reizen Waes Europa niet beperkt blijft tot de populaire toeristische routes. Het programma functioneert als een gids voor de avontuurlijke reiziger die op zoek is naar authentieke ervaringen, ook al betekenen die vaak extreme weersomstandigheden en isolatie.
De Reis naar Mjoifjördur: Het Meest Afgelegen Dorp van IJsland
De kern van de IJslandse aflevering is het dorpje Mjoifjördur. Dit dorpje bevindt zich in de Oostfjorden, ver weg van de bewoonde wereld in het noordoosten van het eiland. Het dorp telt slechts elf inwoners. Wat dit dorp zo uniek maakt is de mate van isolatie: door het barre IJslandse weer is het acht maanden per jaar volledig afgesloten van de rest van het land. Tijdens deze periode is de enige weg ernaartoe ondergesneeuwd en dus onberijdbaar. Deze situatie maakt Mjoifjördur tot een van de meest afgelegen plekken van Europa, een plek waar de natuur de mensheid volledig controleert.
Tom Waes besloot de reis naar dit dorpje niet te vermijden, ondanks de uitzichtloze omstandigheden. Hij trekt naar IJsland in het putje van de winter. Hoewel het land in de zomermaanden enorm veel toeristen ontvangt, is de winterperiode een heel ander verhaal. Ondanks de barre weersomstandigheden vindt hij het land fantastisch mooi, maar de natuurpracht is niet de enige reden van zijn trip. De reis zelf wordt omschreven als een "helse tocht". Om het dorp te bereiken, maakt Waes gebruik van een superjeep en krijgt hij hulp van de IJslandse reddingsdienst. De reis begint vanuit de noordelijke stad Akureyri, van waaruit hij op weg gaat naar het oosten.
De reis naar Mjoifjördur is meer dan een logistieke uitdaging; het is een verkenning van de menselijke beperkingen. Al vanaf de eerste kilometers van de tocht stond Waes versteld van de eindeloze witte decors om hen heen. De isolatie van het dorp is zo groot dat de inwoners lange tijd geen contact hebben met de buitenwereld. Dit zorgt voor een uniek sociaal en cultureel ecosysteem. De aanwezigheid van slechts elf mensen in een dergelijke omgeving benadrukt de kwetsbaarheid en de zelfvoorzienendheid die nodig is om te overleven.
Het dorp is niet alleen afgesloten door de natuur, maar ook door de tijd. De weg is niet alleen versneld gesloten, maar de toegankelijkheid is beperkt tot enkele maanden per jaar. Dit betekent dat voor de meeste maanden van het jaar, het dorp volledig geïsoleerd is. Deze situatie leidt tot een specifieke manier van leven, waarbij de inwoners volledig afhankelijk zijn van wat ze zelf kunnen produceren of wat er vooraf is opgeslagen.
Culturele Immersie: De Uitdaging van Thorrablot
Een van de meest opvallende aspecten van de IJslandse reis is de confrontatie met de lokale tradities, in het bijzonder het jaarlijkse feest Thorrablot. Deze traditie, die door de IJslanders wordt gevierd, eert de oude Vikingtradities door het eten van gefermenteerd en zelfs rot voedsel. Tijdens de reis, onderweg naar Mjoifjördur, wordt Tom Waes door zijn gids Alfred aangespoord om deze traditie te proeven. Dit moment markeert een cruciaal punt in het programma: de confrontatie met een cultuur die voor de buitenstaander volkomen vreemd en soms afschuwelijk kan lijken.
Thorrablot is een complex ritueel dat diep geworteld is in de IJslandse geschiedenis. Het gaat niet alleen om eten, maar om het behoud van een identiteit die verbonden is met de winter en de overleving in een extreem klimaat. Voor Waes resulteert de proef van het gefermenteerde voedsel in onmiddellijke braakneigingen. Hij beschrijft de ervaring als "afschu-we-lijk". Deze reactie benadrukt de kloof tussen de toeristische verwachtingen en de ruwe realiteit van de lokale cultuur.
Deze ervaring is niet zomaar een grappig momentje, maar een diepgaand cultureel inzicht. Het laat zien hoe de IJslanders, ondanks hun isolatie, een sterke cultuur hebben die gebaseerd is op overleving en adaptatie. De bereidheid om te eten van gefermenteerd voedsel toont de noodzaak om elke bron van voeding te benutten in een omgeving waar voedseltekort een reëel risico is. Voor de reiziger wordt dit een les in nederigheid en inzicht in de manier waarop de lokale bevolking zich aangepast heeft aan het barre IJslandse klimaat.
Praktische Informatie en Beschikbaarheid van het Programma
Voor reizigers en fans van het programma is het belangrijk om te weten wanneer en waar ze Reizen Waes kunnen bekijken. De situatie verschilt per land en per platform.
De aflevering over IJsland met de titel "IJsland" werd oorspronkelijk uitgezonden op vrijdag 1 februari door de VPRO in Nederland. De specifieke uitzending met datum 01-02-2019 om 20:25 uur is een belangrijk referentiepunt. In België is het programma beschikbaar via VRT MAX, terwijl in Nederland de beschikbaarheid per seizoen verschilt.
Hieronder volgt een overzicht van de beschikbaarheid van de verschillende seizoenen in Nederland en België, gebaseerd op de actuele situatie anno januari 2023:
| Seizoen | Titel | Beschikbaar in Nederland | Beschikbaar in België |
|---|---|---|---|
| Seizoen 1 | Reizen Waes | Nee (niet meer te kijken) | Ja, via VRT MAX |
| Seizoen 2 | Reizen Waes | Nee (niet meer te kijken) | Ja, via VRT MAX |
| Seizoen 3 | Reizen Waes | Ja, via NPO Plus | Ja, via VRT MAX |
| Seizoen 4 | Reizen Waes Europa | Nee (niet meer te kijken) | Ja, via VRT MAX |
Voor kijkers in Nederland die willen kijken naar de aflevering over IJsland, is het belangrijk om te weten dat deze specifieke aflevering op NPO Plus of NPO3 beschikbaar is, afhankelijk van het seizoen. Voor het vierde seizoen, dat zich op Europa richt, werd de eerste uitzending op NPO3 geplaatst op 19 april 2022. Als de gebruiker zich in Nederland bevindt en probeert toegang te krijgen tot VRT MAX, is een VPN-verbinding noodzakelijk, aangezien dit platform beperkt is tot België.
De beschikbaarheid van het programma is dus sterk afhankelijk van de locatie van de kijker en de actuele licentieovereenkomsten tussen de zenders. Voor reizigers die geïnteresseerd zijn in de specifieke reis naar IJsland, is het raadzaam om de uitzending te zoeken op de platformen die nog actief zijn, zoals NPO Plus voor seizoen 3 of VRT MAX voor de Vlaamse versie.
Vergelijking van Reissels en Bestemmingen in Reizen Waes Europa
Om een compleet beeld te krijgen van de diversiteit van Reizen Waes Europa, is het nuttig om de verschillende bestemmingen en hun unieke kenmerken te vergelijken. Het programma beslaat een breed scala aan locaties, elk met hun eigen uitdagingen en culturele rijkdom.
| Land/Regio | Specifieke Locatie | Uniek Kenmerk | Reisduur/Detail |
|---|---|---|---|
| Spanje | Piornal | Jaarlijks rapenkogel-feest (20.000 kg) | Dorpje buiten de toeristische routes |
| Polen | Doorreis | 1000 km tocht dwars door het land | Onbekend land voor de presentator |
| Noord-Ierland | Belfast | Spanning tussen katholieken en protestanten | Twintig jaar na vredesakkoord |
| IJsland | Mjoifjördur | 8 maanden gesloten door sneeuw | Slechts 11 inwoners, afgelegen |
| Groenland | Inuit cultuur | Omstreden zeehondenjacht | Onderdompeling in traditionele cultuur |
| Azerbeidzjan | Hoofdstad/Regio | Ambitie: 5 miljoen toeristen per jaar | Grens tussen Europa en Azië |
| Oekraïne | Oorlogsgebied | Roadtrip door gigantisch land | Oorlogssituatie, dubbelaflevering |
Deze tabel toont de variatie in de bestemmingen. Terwijl Spanje en Polen zich richten op culturele tradities en lange reizen, focust IJsland op de extreme isolatie en de overleving in de winter. Groenland en Oekraïne brengen de kijker in contact met conflicten en politieke realiteiten. Het programma combineert aldus reis met een diepgaand onderzoek naar de menselijke toestand in deze uithoeken.
De Invloed van de Natuur op de Menselijke Beleving
Een van de belangrijkste thema's in de IJslandse aflevering is de relatie tussen de mens en de natuur. De reis naar Mjoifjördur is een duidelijke illustratie van hoe de natuur de menselijke activiteiten beperkt en vormgeeft. De weg die acht maanden per jaar ondergesneeuwd is, maakt het dorp onbereikbaar voor regulier verkeer. Dit dwingt de inwoners tot een manier van leven die volledig afhankelijk is van de seizoenen en de beschikbaarheid van voedsel en middelen.
Tom Waes' ervaring met Thorrablot benadrukt deze relatie. Het feit dat hij braakneigingen krijgt bij het eten van het gefermenteerde voedsel, toont de kloof tussen de moderne wereld en de traditionele overlevingsstrategieën van de inwoners. De natuur in IJsland is niet slechts een achtergrond, maar een actief deel van de cultuur. De witte decors, de sneeuw en de barre weersomstandigheden zijn niet zomaar een decor, maar de drijvende krachten die de levenswijze bepalen.
In het geval van Mjoifjördur, is de isolatie een keuze van de natuur, maar ook een keuze van de inwoners die ervoor kiezen om in dit dorp te blijven wonen ondanks de beperkingen. Dit creëert een unieke gemeenschap die zich heeft aangepast aan de extreme omstandigheden. De reis van Waes laat zien dat deze aanpassing vaak gepaard gaat met een diepe connectie met de plaatselijke tradities, zoals Thorrablot.
Conclusie
De aflevering van Reizen Waes Europa over IJsland biedt een diepgaand inzicht in de meest afgelegen hoeken van het continent. De reis naar het dorpje Mjoifjördur, met zijn elf inwoners en de acht maanden isolatie, fungeert als een krachtig voorbeeld van hoe de natuur de menselijke wereld bepalen. Tom Waes' ervaringen met de lokale cultuur, zoals het eten van gefermenteerd voedsel tijdens Thorrablot, benadrukken de complexiteit van overleven in een extreem klimaat.
Het programma Reizen Waes blijft zich richten op het ontdekken van onbekende plekken, zowel in Europa als wereldwijd. De beschikbaarheid van de afleveringen varieert per land en platform, maar de kernboodschap blijft hetzelfde: de zoektocht naar de randen van de beschaving. Of het nu gaat om de rapenkogel in Spanje, de spanning in Belfast, of de isolatie van IJsland, elke reis biedt een uniek perspectief op de menselijke ervaring in de meest extreme omgevingen.