Reizen met de trein in rolstoel is een realiteit geworden in Nederland en ook in een aantal internationale routes. Het is mogelijk om duurzaam en comfortabel te reizen, zolang er rekening wordt gehouden met de voorwaarden en richtlijnen die gelden voor het gebruik van rolstoelen en hulpmiddelen in de trein. Deze gids bevat gedetailleerde informatie over de beschikbaarheid van rolstoelplaatsen, de voorwaarden voor in- en uitstappen, het reizen met een begeleider of hulphond, en de toegankelijkheid van verschillende internationale treindiensten. Het doel is om reizigers met een rolstoel of mobiliteitsbeperking te ondersteunen bij het plannen van hun reis via trein.
In- en uitstapassistentie
Assistentie bij het in- en uitstappen is een belangrijk onderdeel van reizen met de trein in rolstoel. In Nederland kan een aanvraag voor deze service uiterlijk 48 uur voor de reis worden gedaan. Bij internationale reizen is dit minimum 1 week van tevoren vereist. Dit is van belang om ervoor te zorgen dat de benodigde faciliteiten en personeel beschikbaar zijn bij het station.
Daarnaast is het mogelijk om te reizen met een begeleider. Deze persoon mag vaak gratis meereizen als de reiziger in rolstoel beschikt over een OV-begeleiderskaart. Het is echter verplicht dat de begeleider een vervoersbewijs heeft. Dit betekent dat er een enkele reis of een retourkaart moet worden geboekt. Een hulphond mag meestal gratis mee in de trein, wat extra ondersteuning biedt bij het reizen.
Rolstoelplaatsen in treinen
Rolstoelplaatsen zijn beschikbaar in verschillende internationale treindiensten. De locatie van deze plaatsen kan variëren per trein. Zo zijn er rolstoelplaatsen in het midden van de trein bij de Intercity naar Brussel. In het geval van de Thalys naar Parijs zijn de rolstoelplaatsen in de Comfort klasse gevestigd. Het is belangrijk om op te merken dat rolstoelplaatsen niet altijd reserverbaar zijn, afhankelijk van het type trein en de dienstregeling.
De afmetingen van de rolstoel zijn beperkt, zodat het gebruik van de rolstoel in de trein en de bijbehorende faciliteiten mogelijk is. De algemene richtlijnen voor afmetingen zijn 150 x 70 cm, hoewel er ook routes zijn waar 150 x 85 cm als buitengrens geldt. In sommige gevallen, zoals bij de Eurostar, zijn er specifieke afmetingen van 120 cm lang en 70 cm breed met een draaicirkel van 150 cm. Het is verstandig om de meest strikte maat te hanteren om eventuele problemen te voorkomen.
Het totale gewicht van de rolstoel en de reiziger mag niet te hoog zijn. Bij de Intercity naar Brussel mag het totale gewicht 250 kg niet overschrijden, terwijl bij de Eurostar het maximum 300 kg is. Elektrische rolstoelen moeten bovendien voldoen aan extra veiligheidsvoorschriften, zoals een anti-kantel beveiliging.
Hulpmiddelen en toegankelijkheid
Naast rolstoelen kunnen ook andere hulpmiddelen mee in de trein, zoals rollators, looprekken, inklapbare rolstoelen, en zelfs hulpmiddelen zoals Segways of elektrische fietsen. Deze kunnen vaak mee in de fietsruimte, maar reservering is niet mogelijk. Voor hulpmiddelen zoals zuurstofflessen is vaak een doktersverklaring nodig om het gebruik in de trein mogelijk te maken.
Brandstofrolstoelen of scooters zijn niet toegestaan in de meeste treinen. Dit geldt ook voor hulpmiddelen met een verbrandingsmotor. In de meeste internationale treinen zijn elektrische rolstoelen en scootmobielen echter wel toegestaan, zolang de voorgeschreven afmetingen en gewichten niet worden overschreden.
Begeleiders en hulphonden
Het reizen met een begeleider is een essentieel aspect van toegankelijke reizen. Een begeleider mag in veel gevallen gratis meereizen, mits de reiziger in rolstoel over een OV-begeleiderskaart beschikt. Deze kaart kan worden aangevraagd bij Argonaut. Het is belangrijk om op te merken dat de begeleider een vervoersbewijs moet hebben, wat betekent dat er een enkele reis of retourkaart moet worden geboekt.
Hulphonden en blindengeleidehonden reizen gratis mee zonder ticket. Deze dieren kunnen vaak worden geregistreerd bij de Trainmanager om ervoor te zorgen dat er voldoende faciliteiten en ruimte zijn. Het is aan te raden om dit vooraf te regelen om eventuele problemen te voorkomen.
Speciale compartimenten en diensten
In sommige internationale treinen zijn er speciale compartimenten beschikbaar voor reizigers in rolstoel. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de Nightjet-treinen. In oudere treinen zijn er compartimenten met 2 bedden, terwijl in de nieuwe treinen sinds mei 2025 compartimenten beschikbaar zijn voor 2 rolstoelreizigers plus 2 begeleiders. Deze compartimenten zijn geboekt als een geheel en vereisen geen aparte tickets voor de reiziger of de begeleider.
Bij de Eurostar zijn er 2 rolstoelplaatsen in de Premier klasse, met begeleidersplaatsen naast deze rolstoelplaatsen. De voorwaarden voor het gebruik van deze compartimenten zijn vergelijkbaar met die van de rolstoelplaatsen in andere treinen, met nadruk op afmetingen en gewicht.
Internationale routes en toegankelijkheid
Naar Brussel
De Intercity naar Brussel biedt rolstoelplaatsen in het midden van de trein. Deze routes zijn toegankelijk voor reizigers met een rolstoel, mits de voorgeschreven afmetingen en gewichten worden nageleefd. De begeleider mag gratis meereizen met een OV-begeleiderskaart.
Naar Parijs
Bij reizen met de Thalys naar Parijs is er een rolstoelplaats in de Comfort klasse. De afmetingen van de rolstoel zijn beperkt tot 75 x 124 cm met een draaicirkel van 150 cm. Het totale gewicht mag 300 kg niet overschrijden.
Naar Berlijn
De ICE en Intercity naar Berlijn bieden rolstoelplaatsen in de tweede klas. De afmetingen van de rolstoel zijn beperkt tot 125 x 70 cm, en het totale gewicht mag 250 kg niet overschrijden. Begeleiders kunnen gratis meereizen met een OV-begeleiderskaart.
Naar Londen
Bij reizen met de Eurostar naar Londen zijn er 2 rolstoelplaatsen in de 1e klas. Een begeleider heeft recht op hetzelfde speciale tarief als de reiziger in rolstoel. Scootmobielen kunnen gratis in een van de speciale bagageruimtes worden vervoerd.
Toegankelijke treinen en routes
Het is belangrijk om op te merken dat toegankelijkheid per trein kan variëren. In de meeste internationale treinen zijn er specifieke rolstoelplaatsen beschikbaar, maar de exacte afmetingen en voorwaarden kunnen verschillen. Het is aan te raden om vooraf te informeren bij de betreffende maatschappij of dienst om ervoor te zorgen dat de reis vlekkeloos verloopt.
Conclusie
Reizen met de trein in rolstoel is mogelijk in Nederland en op diverse internationale routes. De beschikbaarheid van rolstoelplaatsen, toegankelijke faciliteiten, en de mogelijkheid om te reizen met een begeleider of hulphond maakt het mogelijk om comfortabel en duurzaam te reizen. Het is belangrijk om rekening te houden met de voorwaarden die gelden voor rolstoelen en hulpmiddelen in de trein. De afmetingen, gewichten, en voorschriften kunnen variëren per dienstregeling en maatschappij. Door vooraf goed te informeren en eventuele aanvragen indien nodig, kan de reis met de trein in rolstoel een vlekkeloze ervaring worden.