De combinatie van reizen en lezen is een oude traditie in Nederland. Niet alleen is het lezen in de trein een veelgebruikte tijdsbesteding, maar het is ook een onderdeel van een bredere inspanning van NS om lezen te bevorderen. In het kader van de jaarlijkse Boekenweek stelt NS sinds 2001 elk jaar een speciale actie voor: gratis reizen met het Boekenweekgeschenk. Deze unieke kans is bedoeld om het leesplezier te stimuleren en mensen te inspireren om tijdens hun reis een Nederlandstalig boek te lezen.
Het Boekenweekgeschenk, een klein literair werk dat wordt uitgereikt bij aankoop van boeken van minimaal €12,50, fungeert als vervoersbewijs voor de laatste zondag van de Boekenweek. Dit initiatief is ontstaan uit een samenwerking tussen NS en de Stichting Collectief Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). Het doel is om lezen toegankelijk te maken voor een breed publiek en te laten zien dat reizen en lezen perfect met elkaar samengaan.
In dit artikel wordt een overzicht gegeven van het Boekenweekgeschenk, de traditie van gratis treinreizen, de samenwerking tussen NS en CPNB, en de impact van deze activiteit op reizigers en lezers. Daarnaast worden praktische details besproken, zoals hoe het vervoersbewijs in werking treedt, welke boeken in het verleden werden uitgereikt, en hoe reizigers van de actie gebruik kunnen maken.
Boekenweek en NS: Een langdurige samenwerking
De Boekenweek is een nationale literaire activiteit die sinds 1947 wordt georganiseerd. Elke maart wordt er een specifiek thema gekozen, waarmee auteurs en uitgeverijen boeken opnieuw in het licht zetten. In 2001 sloot NS zich aan bij deze week om lezen verder te stimuleren. De samenwerking begon met de introductie van de zogenaamde Vrij Reizen Dag, waarop lezers met het Boekenweekgeschenk gratis met de trein konden reizen. Deze traditie bleef jarenlang standhouden tot de pandemie deze maatregel voor enige tijd liet verdwijnen.
Sinds 2023 is de samenwerking tussen NS en CPNB opnieuw op gang gekomen, maar in een iets gewijzigde vorm. De Vrij Reizen Dag is vervangen door een alternatief, waarbij het Boekenweekgeschenk op de laatste dag van de Boekenweek weer wordt gebruikt als vervoersbewijs. Hiermee blijft NS bijdragen aan de literaire traditie en stimuleert de spoorwegmaatschappij lezers om tijdens hun reis een boek te ontdekken.
De keuze van NS om lezen te ondersteunen is gebaseerd op het inzicht dat treinreizen en lezen perfect samenkomen. Tijdens een treinreis heeft een reiziger voldoende rust en aandacht om zich te verdiepen in een verhaal of een boek over een ander onderwerp. Dit idee ligt ten grondslag aan de samenwerking en het Boekenweekgeschenk is een concreet voorbeeld van deze visie.
Het Boekenweekgeschenk: Vervoersbewijs en literaire schat
Het Boekenweekgeschenk is een kleine publicatie die wordt uitgereikt bij aankoop van boeken van minimaal €12,50. In de afgelopen jaren zijn verschillende boeken gekozen, die meestal geschreven worden door Vlaamse of Nederlandse auteurs. De inhoud van het boek is van ondergeschikt belang, aangezien het Boekenweekgeschenk vooral dient als vervoersbewijs op de laatste zondag van de Boekenweek.
In 2023 was het Boekenweekgeschenk bijvoorbeeld "Gezien de Feiten" van Griet op de Beeck. Dit boek fungeerde als vervoersbewijs voor ruim 250.000 reizigers die op zondag 18 maart gratis met de NS trein konden reizen. Het boek is een korte literaire schets die aansluit bij het thema van de Boekenweek, dat in 2023 "Natuur" was.
Het Boekenweekgeschenk is niet alleen een praktisch vervoersbewijs, maar ook een kleine literaire schat. In het verleden zijn auteurs zoals Geert Mak betrokken geweest bij de activiteit. Bijvoorbeeld in 2007 werd "De Brug" van Geert Mak uitgereikt, wat ook de Turkse vertaling "Köprü" opriep tot een geldig vervoersbewijs.
De samenwerking tussen NS en CPNB heeft geleid tot het ontwikkelen van een uniek literair product dat zowel lezers als reizigers bereikt. Het Boekenweekgeschenk is daarmee niet alleen een praktische bonus bij boekverkoop, maar ook een manier om lezers nieuwe auteur te introduceren.
Hoe werkt het vervoersbewijs?
Het gebruik van het Boekenweekgeschenk als vervoersbewijs is eenvoudig en efficiënt. Op de laatste zondag van de Boekenweek mag iedereen die in bezit is van het Boekenweekgeschenk gratis met NS reizen. Het vervoersbewijs geldt voor de tweede klas en voor alle binnenlandse treinen van NS. Hierbij zijn enkele praktische details van belang:
- In- en uitchecken: Reizigers kunnen inchecken via de vierkante barcode op de cover van het Boekenweekgeschenk. Deze barcode is ook beschikbaar in de e-bookversie. Op stations met gesloten poortjes kunnen reizigers de poortjes openen door op het symbool "scan ticket" te kiezen.
- Controle in de trein: Als een conducteur langskomt, moet de reiziger de voorzijde van het papieren boek laten zien of, in het geval van een e-book, de barcode op de eerste pagina tonen.
- E-book geldigheid: Het e-book is eveneens geldig als vervoersbewijs. Dit is een aanvulling op de traditionele manier van inchecken en zorgt ervoor dat digitale lezers eveneens van de actie kunnen profiteren.
Het gebruik van het Boekenweekgeschenk als vervoersbewijs is dus zowel praktisch als innovatief. NS heeft erbij gekozen om de digitale wereld te betrekken, zodat zowel traditionele als moderne lezers van de actie gebruik kunnen maken.
Impact en betrokkenheid
De impact van de actie met het Boekenweekgeschenk is aanzienlijk. In 2023 stapten naar schatting 250.000 reizigers in de trein met het Boekenweekgeschenk. Dit getal toont aan dat het initiatief populair is en dat het doel van NS, namelijk lezen te stimuleren, effect heeft.
De actie heeft niet alleen lezers bereikt, maar ook auteurs. Zoals in 2023 is Griet op de Beeck zelf op de trein geweest en heeft ze reizigers verbaasd met een "Meet & Griet"-moment. Dit soort activiteiten versterkt de band tussen lezers, auteurs en NS, en creëert een unieke ervaring voor de reiziger.
De actie heeft zich ook bewezen als een succesvolle marketingstrategie voor de betrokken auteurs. Het Boekenweekgeschenk fungeert namelijk als een gratis literaire publicatie die aansluit bij het Boekenweekthema. Hierdoor worden minder bekende auteurs op de kaart gezet en krijgen lezers de kans om nieuwe schrijvers te ontdekken.
NS en lezen: Een bredere visie
De samenwerking tussen NS en CPNB is niet beperkt tot de Boekenweek. NS draagt al jaren lezen een warm hart toe en heeft daarvoor verschillende initiatieven ontwikkeld. Zo zijn er campagnes zoals "Zomerlezen" en de "NS Publieksprijs", waarbij lezers hun favoriete boeken aanbevelen. Daarnaast werkt NS samen met CPNB aan de Kinderboekenweek, die elk jaar in oktober plaatsvindt.
NS wil lezen toegankelijk maken voor een breed publiek en ziet reizen en lezen als twee onlosmakelijk verbonden activiteiten. Het idee is dat tijdens een treinreis lezers zich kunnen ontdoen van de druk van de dagelijkse routine en zich kunnen verdiepen in een boek. Dit idee ligt ten grondslag aan de samenwerking en het Boekenweekgeschenk is een concreet voorbeeld van deze visie.
Daarnaast stimuleert NS ook luisterboeken en podcasts. Deze vormen van lezen zijn ideaal voor reizigers die tijdens de reis geen papieren boek willen lezen. NS werkt hierbij samen met bibliotheeksystemen en digitale platforms om lezers toegang te geven tot een breed aanbod van literaire en informatieve inhoud.
Conclusie
De combinatie van reizen en lezen is een oude en waardevolle traditie in Nederland. NS heeft zich op een inspirerende manier betrokken bij deze traditie door samen te werken met CPNB en het Boekenweekgeschenk als vervoersbewijs te introduceren. Deze actie is een toegankelijke manier om lezen te stimuleren en heeft geleid tot een aanzienlijke impact op zowel lezers als reizigers.
Het Boekenweekgeschenk is meer dan een vervoersbewijs; het is een literaire schat die lezers nieuwe auteurs introduceert en hen uitnodigt om tijdens hun reis een boek te ontdekken. Het gebruik van het Boekenweekgeschenk is eenvoudig, praktisch en innovatief, en zorgt ervoor dat zowel traditionele als moderne lezers van de actie kunnen profiteren.
NS blijft zich inzetten voor lezen en treinreizen, en ziet in deze activiteiten een manier om culturele en educatieve waarden te bevorderen. De samenwerking met CPNB en de introductie van het Boekenweekgeschenk zijn slechts een paar voorbeelden van deze visie. Voor reizigers betekent dit een unieke kans om te genieten van het leesplezier in de trein.