In Nederland is lezen een belangrijk onderdeel van het culturele landschap. Sinds 2001 werkt NS, in samenwerking met Stichting Collectief Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB), aan het stimuleren van leesplezier onder de bevolking. Een van de meest bekende initiatieven is de Boekenweek, waarbij lezers niet alleen een boek cadeau krijgen, maar ook de kans hebben om gratis met de trein te reizen. Dit artikel biedt een gedetailleerde beschrijving van het Boekenweekgeschenk en het traditionele vervoer aanbod van NS, op basis van de beschikbare informatie uit betrouwbare bronnen.
De Boekenweek en het Boekenweekgeschenk
De Boekenweek is een jaarlijkse gebeurtenis waarin boekhandels boeken cadeau geven aan klanten die minimaal €12,50 aan Nederlandstalige boeken kopen. Het Boekenweekgeschenk is dan ook een centraal element van deze gebeurtenis. Het geschenk is meestal een boek dat door een bekende auteur is geschreven. In 2018 bijvoorbeeld, was het Boekenweekgeschenk Gezien de Feiten, geschreven door Griet Op de Beeck. In 2023 was het geschenk De zomer hou je ook niet tegen, van Dimitri Verhulst, en in 2020 was het Broer, van Esther Gerritsen.
Het Boekenweekgeschenk is niet alleen een leesplezier, maar ook een vervoerbewijs. Op de laatste zondag van de Boekenweek kunnen reizigers met het gedrukte of digitale boek gratis reizen met de NS-trein in de tweede klas. Deze traditie is sinds 2001 in stand, en NS heeft er al 15 keer een bijdrage aan geleverd. Het aanbod geldt voor alle binnenlandse NS-treinen, en sinds 2018 ook voor een deel van de Intercity-treinen richting België en Duitsland.
Gratis Reizen met de NS: Hoe Werkt Het?
De gratis reisdag met het Boekenweekgeschenk is sinds 2001 een vast onderdeel van de Boekenweek. Op de laatste zondag van de week kunnen reizigers die het Boekenweekgeschenk hebben opgehaald, dit gebruiken als vervoerbewijs voor de NS-treinen. Het boek dient dan als legitimatie bij de conducteur, en reizigers mogen de hele dag gratis reizen in de tweede klas.
Sinds 2018 is er een extra mogelijkheid: via de barcode op het Boekenweekgeschenk kunnen reizigers ook de poortjes op NS-stations openen. Dit maakt het reizen handiger en efficiënter, aangezien reizigers niet meer persoonlijk gecontroleerd hoeven te worden door een NS-ambtenaar.
Het gebruik van het Boekenweekgeschenk als vervoerbewijs geldt uitsluitend op de laatste zondag van de Boekenweek. Voor 2023 was dit zondag 15 maart, voor 2020 zondag 20 maart, en in 2018 op 18 maart. De exacte data variëren per jaar, afhankelijk van de startdatum van de Boekenweek. De Boekenweek duurt meestal tien dagen, vanaf een zaterdag tot en met een zondag.
Auteurs in de Trein: Een Unieke Erfaring
Een bijzondere aspect van de gratis reisdag is het optreden van de auteur van het Boekenweekgeschenk. In 2020, bijvoorbeeld, reisde Esther Gerritsen mee in de trein tussen Amsterdam Centraal, Haarlem en Den Haag Centraal. Ze verraste reizigers met een lezing en tekende het Boekenweekgeschenk voor hen. In 2018 reisde Griet Op de Beeck zelf met de NS-treinen, en ontmoette lezers op verschillende trajecten, zoals Amsterdam – Utrecht, Utrecht – Alkmaar en Alkmaar – Amsterdam.
Zij verbaasde zich over de hoeveelheid mensen die haar boek in de trein meenamen, en beschreef het als “onwerkelijk” om lezers te ontmoeten in de trein. Ook Dimitri Verhulst, auteur van het Boekenweekgeschenk in 2023, reisde mee en signeerde boeken voor reizigers.
Deze traditie maakt de gratis reisdag niet alleen toegankelijk, maar ook uniek. Reizigers kunnen niet alleen van een gratis treinreis genieten, maar ook persoonlijk ontmoetingen met bekende auteurs.
De Invloed en Populariteit van deGratis Reisdag
De gratis reisdag met het Boekenweekgeschenk is een succesvolle traditie die jaarlijks honderdduizenden reizigers aantrekt. In 2020 stapten naar schatting 240.000 mensen in de trein met het Boekenweekgeschenk als vervoerbewijs. In 2023 was het aantal vergelijkbaar met 250.000 reizigers, wat aantoont dat de traditie steeds populairer wordt.
De populariteit van de gratis reisdag is mede te danken aan de samenwerking tussen NS en CPNB, die sinds 2001 jaarlijks een leesplezier aanbieden. NS stelt hiermee niet alleen lezers in staat om gratis te reizen, maar stimuleert ook het lezen in de trein. Dit is een slimme strategie, aangezien reizigers tijdens een treinreis vaak een boek willen lezen om de tijd te verdrijven.
Corona en de Vrij Reizen Dag
De afgelopen jaren, tijdens de coronapandemie, is de Vrij Reizen Dag niet doorgegaan. Dit betekende dat NS en CPNB de gratis reisdag niet konden aanbieden. In 2021 en 2022 was de Boekenweek georganiseerd, maar zonder de traditionele gratis reisdag. Naar verwachting zal deze traditie ook niet meer terugkeren in haar vorige vorm.
In plaats daarvan kiezen NS en CPNB voor een andere vorm van samenwerking. NS blijft zich inzetten voor het lezen, onder andere via initiatieven als Zomerlezen en de NS Publieksprijs. Deze activiteiten geven lezers de kans om nieuwe boeken te ontdekken en auteurs te ondersteunen, zonder de noodzaak van een gratis reisdag.
NS en Lezen: Een Looptijd van Veel Jaar
NS speelt sinds de jaren 2000 een actieve rol in het stimuleren van lezen in Nederland. De samenwerking met CPNB is een voorbeeld van deze inzet. Door het Boekenweekgeschenk en de gratis reisdag stimuleert NS jaarlijks honderdduizenden lezers om te genieten van het lezen. Dit heeft geleid tot een groeiende populariteit van het Boekenweekgeschenk, dat niet alleen een leesplezier is, maar ook een unieke manier om het land te verkennen.
Het idee dat lezen en reizen hand in hand gaan, is niet nieuw. De trein is een ideale plek om een boek te lezen, en NS wil dat idee blijven versterken. Door initiatieven als het Boekenweekgeschenk en gratis reizen, zet NS het lezen op de kaart en maakt het toegankelijk voor een breed publiek.
Conclusie
Het Boekenweekgeschenk en de gratis reisdag met de NS zijn een unieke combinatie van lezen en reizen. Sinds 2001 is dit een jaarlijks terugkerende traditie, waarbij lezers de kans krijgen om gratis door het land te reizen met een boek in de hand. De auteur van het Boekenweekgeschenk reist meestal mee en verrast reizigers met een lezing of een signeersessie, wat de ervaring nog extra maakt.
Deze traditie is niet alleen een manier om lezers te stimuleren, maar ook een manier om het lezen in de trein te populariseren. NS en CPNB blijven zich inzetten voor deze traditie, ook al is de Vrij Reizen Dag in de afgelopen jaren niet doorgegaan. In plaats daarvan ontwikkelen zij nieuwe manieren om lezers te inspireren en het lezen in Nederland te versterken.
Bronnen
- Gratis reizen per trein met het Boekenweekgeschenk
- Zondag 15 maart gratis reizen met het Boekenweekgeschenk bij NS
- Gratis treinen met Boekenweekgeschenk, Esther Gerritsen reist mee
- 250 duizend reizigers reizen gratis met trein
- Gratis reizen met NS-boekenweekgeschenk
- 250.000 treinreizigers met Boekenweekgeschenk
- Boekenweek