Veiligheid van Attracties en Speeltoestellen in Nederland: Wettelijke Eisen en Praktijk

In Nederland worden de veiligheidseisen voor attracties en speeltoestellen zorgvuldig gereguleerd om zowel bezoekers als gebruikers te beschermen tegen onnodig risico. Deze regelgeving is van toepassing op toestellen in openbare en semi-openbare ruimtes, zoals speeltuinen, schoolpleinen en attractieparken. In dit artikel worden de belangrijkste aspecten van de veiligheid en regelgeving voor attracties en speeltoestellen in Nederland besproken, met aandacht voor wettelijke kaders, eisen voor veiligheid, uitzonderingen, en de praktijk in attractieparken en speelpleinen.

Wettelijke kaders

De veiligheid van attracties en speeltoestellen wordt geregeld via het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 (WAS 2023) en de daarop ingevolge geldende regels. Dit wettelijk kader vervangt het eerdere Warenwetbesluit en bevat uitgebreidere en duidelijkere voorschriften. Het besluit is ontworpen om ervoor te zorgen dat attracties en speeltoestellen veilig zijn voor gebruikers, zowel in openbare ruimte als in semi-openbare ruimtes zoals schoolpleinen of speelcomplexen.

Het WAS 2023 legt uitgebreide eisen op voor het ontwerp, fabricage, inspectie en onderhoud van dergelijke toestellen. Deze regels zijn van toepassing op toestellen die op openbare grond staan, zoals in speeltuinen of in attractieparken. Uitzonderingen gelden voor toestellen die uitsluitend in het buitenland worden gebruikt of op privégrond, zoals in particuliere tuinen.

Veiligheidseisen

Het Warenwetbesluit bevat duidelijke eisen voor de veiligheid van attracties en speeltoestellen. Deze eisen zijn bedoeld om te zorgen dat dergelijke toestellen veilig blijven voor gebruikers tijdens normaal en redelijk te verwachten gebruik. De eisen omvatten onder meer:

Het ontwerp- en fabricageproces
De keuring voordat een attractie- of speeltoestel in gebruik mag worden genomen
Herkeuringen
Registratie van attractietoestellen
Het bijhouden van een actueel dossier
Het opstellen van gebruikshandleidingen
De procedure als toestellen afgekeurd worden of buiten gebruik gesteld
Hoe prototypes op beurzen behandeld moeten worden
Onderhoudswerkzaamheden

Deze eisen zijn bedoeld om het gebruik van attracties en speeltoestellen te maken tot een veilige ervaring voor gebruikers. Tijdens inspecties worden zowel de fysieke staat van de toestellen als de administratieve kant van het beheer gecontroleerd.

Uitzonderingen

Hoewel het WAS 2023 een brede toepassing heeft, zijn er ook uitzonderingen. Zo vallen toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt, of toestellen die op privégrond staan, zoals in particuliere tuinen, niet onder de toepassing van het besluit. Deze uitzonderingen zijn bedoeld om de regelgeving niet te brengen op situaties waarin toestellen enkel privé gebruikt worden en geen risico opleveren voor het publiek.

Praktijk in attractieparken

Inspecties door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) tonen aan dat de meeste attractieparken zich aan de veiligheidseisen houden. In 2022 zijn er 20 attractieparken gecontroleerd, waarbij bijna alle gecontroleerde toestellen akkoord zijn bevonden. Slechts 7 van de ruim 100 onderzochte toestellen hadden fysieke of administratieve onvolkomenheden. Bij de herinspecties werden alle tekortkomingen hersteld.

Ondanks deze positieve trend is er in 2022 wel een ernstig incident gebeurd in een attractiepark in Valkenburg. De NVWA is hierop een bestuurlijk- en strafrechtelijk onderzoek gestart. In het bestuurlijk traject is gekeken of er kans op herhaling is bij soortgelijke attracties in Nederland. Dat bleek niet het geval te zijn. In het strafrechtelijk onderzoek is nader onderzoek gedaan naar de oorzaak en of er sprake was van verwijtbaar handelen.

Risico’s en incidenten

Ondanks de strenge regelgeving en inspecties blijven er incidenten gebeuren. VeiligheidNL heeft in opdracht van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een analyse uitgevoerd van het aantal bezoeken aan de Spoedeisende Hulp (SEH) als gevolg van ongevallen met attractie- en speeltoestellen tussen 2018 en 2022. De belangrijkste bevindingen zijn:

Trampoline staat op nummer 1 van de lijst met toestellen die het meest bij incidenten betrokken zijn, gevolgd door klimrekken, glijbanen, luchtkussens en schommels.
Er is een significante stijging in het aantal SEH-bezoeken door trampoline-ongevallen in de afgelopen 10 jaar.
Andere attractie- en speeltoestellen tonen geen duidelijke trends in het aantal incidenten.

Deze stijging in SEH-bezoeken kan wijzen op zowel toegenomen gebruik als onveilig gebruik van bepaalde toestellen. Het benadrukt ook het belang van risicovol spelen voor de ontwikkeling van kinderen, zoals het leren van risico-afweging en het ontwikkelen van motorische vaardigheden.

Inspecties en onderhoud

Een essentieel onderdeel van veiligheid is het uitvoeren van regelmatige inspecties en onderhoud. Attractieparken zijn verantwoordelijk voor het naleven van de wettelijke eisen en moeten regelmatig controleren of de toestellen in goede staat verkeren. Bij onvolkomenheden of tekortkomingen moeten deze snel worden hersteld.

In de praktijk worden inspecties uitgevoerd door de NVWA. Deze inspecties zijn bedoeld om te controleren of de toestellen aan de veiligheidseisen voldoen. Tijdens deze inspecties worden zowel fysieke als administratieve aspecten onderzocht. In het geval van ernstige tekortkomingen kan de NVWA ook terechtstellingen uitvoeren, zoals het stoppen van het gebruik van een toestel tot de problemen zijn opgelost.

Verantwoordelijkheden

Beheerders van attracties en speeltoestellen zijn verantwoordelijk voor het naleven van de veiligheidseisen. Dit betekent dat zij regelmatig controle moeten uitvoeren op de staat van het toestel, onderhoud moeten uitvoeren en ervoor moeten zorgen dat er een actueel dossier is beschikbaar. Dit dossier moet onder andere het ontwerp, de inspecties en eventuele herstellingen bevatten.

Ook gebruikers van attracties en speeltoestellen kunnen bijdragen aan de veiligheid. Zo kan het opsporen en melden van ongevallen of tekortkomingen helpen om risico’s te verminderen. Gebruikers kunnen ongevallen direct melden bij de NVWA, wat helpt bij het opsporen van eventuele tekortkomingen in het beheer van de toestellen.

Veiligheid voor kinderen

Speeltoestellen worden vaak gebruikt door kinderen, en daardoor is veiligheid bijzonder belangrijk. Het gebruik van speeltoestellen moet ervoor zorgen dat kinderen veilig kunnen spelen en leren. Tegelijkertijd moet het spelen ook uitdagend zijn om de fysieke en mentale ontwikkeling van kinderen te stimuleren.

Speeltoestellen zoals trampolines, klimrekken en glijbanen moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen. Tijdens de ontwikkeling en fabricage van dergelijke toestellen moet rekening worden gehouden met de risico’s die gepaard gaan met gebruik. Buiten de regelgeving is het ook belangrijk dat ouders en beheerders ervoor zorgen dat kinderen veilig en op een verstandige manier met deze toestellen omgaan.

Praktische tips voor gebruikers en beheerders

Zowel gebruikers als beheerders van attracties en speeltoestellen kunnen op verschillende manieren bijdragen aan de veiligheid:

Regelmatige inspecties uitvoeren om te controleren of de toestellen in goede staat verkeren.
Een actueel dossier bijhouden, inclusief inspectierapporten en herstellingen.
Gebruikshandleidingen opstellen en beschikbaar maken, zodat gebruikers weten hoe het toestel veilig gebruikt moet worden.
Ongevallen en tekortkomingen melden, zodat eventuele risico’s snel worden hersteld.
Veiligheidsonderwijs bieden, vooral voor kinderen die met dergelijke toestellen omgaan.

Veiligheid en verantwoordelijkheid

De veiligheid van attracties en speeltoestellen is niet alleen een kwestie van regelgeving, maar ook van verantwoordelijkheid. Beheerders, gebruikers en overheden hebben allemaal een rol te spelen in het creëren van een veilige omgeving waarin mensen kunnen genieten van attracties en speeltoestellen zonder onnodig risico te lopen.

De NVWA en andere autoriteiten spelen een belangrijke rol in het toezicht op het naleven van de veiligheidseisen. Tijdens inspecties worden controles uitgevoerd om te zorgen dat toestellen veilig blijven voor gebruikers. In het geval van incidenten of tekortkomingen wordt er snel actie ondernomen om het risico te beperken.

Conclusie

De veiligheid van attracties en speeltoestellen in Nederland wordt zorgvuldig gereguleerd via het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 (WAS 2023). Deze regelgeving legt duidelijke eisen op voor het ontwerp, fabricage, inspectie en onderhoud van dergelijke toestellen. De eisen zijn bedoeld om ervoor te zorgen dat gebruikers veilig kunnen genieten van attracties en speeltoestellen, zowel in openbare ruimte als in semi-openbare ruimtes.

Ondanks deze regelgeving en inspecties blijven er incidenten gebeuren, zoals met trampoline-ongevallen. Dit benadrukt het belang van zowel regelgeving als verantwoordelijkheid voor veiligheid. Beheerders, gebruikers en overheden moeten samenwerken om risico’s te verminderen en ervoor te zorgen dat het gebruik van attracties en speeltoestellen veilig en plezierig is.