De retailsector in Nederland staat op het punt van een fundamentele transformatie. Traditionele winkelgebieden, waar mensen gingen om te kopen, veranderen op dit moment in centra voor ervaringen, ontmoetingen en betrokkenheid. Deze overgang van "transactie" naar "attractie" heeft grote gevolgen voor zowel de rol van fysieke winkels als voor de stads- en wijkontwikkeling. In dit artikel bespreken we de trends, de uitdagingen en de oplossingen die in het rapport Retail richting 2030 van INretail worden genoemd, en hoe deze veranderingen de toekomst van winkelgebieden vormgeven.
De veranderende rol van fysieke winkels
In de huidige retailomgeving is het fysieke winkelbezoek geen noodzaak meer, maar een keuze. Consumenten zijn steeds bewuster van hun aankopen en zoeken niet alleen naar producten, maar ook naar ervaringen. Hieruit volgt dat winkels hun functie moeten herschikken van plek om te kopen naar plek om te betrokken te raken.
Van transactie naar ervaring
De overgang van een "point of purchase" naar een "point of engagement" betekent dat fysieke winkels meer moeten bieden dan alleen producten. Ze moeten ervaringen creëren die de klant betrekken, zoals interactieve toepassingen, workshops of digitale toegang tot productinformatie. Deze transformatie maakt fysieke locaties aantrekkelijker, maar ook complexer in het beheer.
Voorbeelden van dergelijke ervaringen zijn:
- Workshops en cursussen: Denk aan een kledingwinkel die modeontwerp cursussen aanbiedt of een keukenartikelwinkel die kookcursussen organiseert.
- Digitale integratie: Technologie zoals augmented reality (AR), virtuele proeven of digitale kledingproeven kunnen het winkelervaren verrijken.
- Community-activiteiten: Lokale evenementen, zoals kunsttentoonstellingen of muziekconcerten in winkelgebieden, kunnen het centrum als een ontmoetingsplek positioneren.
Deze ontwikkelingen zijn niet alleen gericht op verkoop, maar ook op het opbouwen van loyaliteit bij consumenten. In dit kader is het essentieel dat winkelbedrijven en vastgoedeigenaren samenwerken om ervaringen te creëren die uniek zijn en zich onderscheiden van de digitale concurrentie.
De invloed op vastgoed
De rol van vastgoed in de retailsector verandert eveneens. Het winkeloppervlak dat nodig is, verandert als gevolg van de toename van digitale verkoopkanalen. Inretail verwacht dat in 2030 circa 30% van de non-food transacties in fysieke winkels niet meer plaatsvinden. Dit betekent dat winkelgebieden groter en flexibeler moeten worden om nieuwe functies aan te kunnen.
Voorbeelden van deze nieuwe functies zijn:
- Mix van functies: Winkelgebieden kunnen gedeeltelijk worden omgevormd tot woningbouwprojecten of zorgcentra.
- Leisure en horeca: De toevoeging van leuke en relaxte plekken, zoals terrassen en restaurants, draagt bij aan het verkeer in het winkelgebied.
- Cultuur en educatie: De combinatie van winkels met culturele activiteiten, zoals kunstprojecten of educatieve programma’s, kan het centrum aantrekkelijker maken.
Daarnaast zijn huurprijzen en huurvoorwaarden waarschijnlijk in beweging. Vastgoedeigenaren zullen moeten aantonen dat hun panden niet alleen geschikt zijn voor verkoop, maar ook voor het creëren van ervaringen.
De rol van de gemeente
Winkelgebieden zijn niet alleen verantwoordelijk voor eigen initiatieven, maar ook afhankelijk van de bredere stadsontwikkeling. De gemeente speelt een cruciale rol bij het stimuleren van innovatie en samenwerking tussen partijen. In het rapport Retail richting 2030 wordt benadrukt dat lokale overheden een belangrijke rol kunnen spelen bij het faciliteren van veranderingen.
Samenwerking tussen stakeholders
Een succesvolle transformatie vereist samenwerking tussen verschillende stakeholders, zoals:
- Retailers en horecaondernemers
- Vastgoedeigenaren en beheerders
- Overheden en stadsontwikkelaars
- Bewoners en lokale gemeenschappen
Door deze partijen actief te betrekken, kunnen winkelgebieden beter aansluiten bij de wensen van de consument en de toekomstige trends in de retailsector. Bijvoorbeeld, een winkelstraat kan samen met een lokale bakker, een kunstenaar en een horecazaak een wekelijks markt- en kunstevent organiseren. Dit soort initiatieven zorgt voor een levendiger centrum en stimuleert het lokaal verkeer.
Flexibiliteit en maatwerk
Ieder winkelgebied heeft zijn eigen kansen en uitdagingen. Daarom is maatwerk en lokale aanpak belangrijk. De gemeente kan hierbij ondersteuning bieden door subsidies, flexibele beleid en faciliteerende samenwerkingen.
De rol van technologie in de retail
Technologie speelt een steeds grotere rol in de retailsector. Niet alleen in het digitale verkoopproces, maar ook in de fysieke winkelruimte. In het rapport wordt benadrukt dat technologie kan worden ingezet om de klantbeleving te verbeteren. Denk bijvoorbeeld aan:
- Digitale bezoekersinformatie: Informatieboards die toegang geven tot evenementen, openingstijden en productinformatie.
- Interactieve toepassingen: AR-technologie die consumenten in staat stelt producten in 3D te bekijken of te testen.
- Personalisatie: Technologie die gebruikt wordt om persoonlijke aanbevelingen te doen of de winkelroute te optimaliseren.
Hoewel technologie krachtig kan zijn, is het ook belangrijk om te weten wat werkt en wat niet. Korte termijn experimenten en pilotprojecten kunnen helpen bij het testen van ideeën en het leren van de consumentenreacties.
De toekomst van winkelgebieden
Hoewel er veel veranderingen komen, is de toekomst van winkelgebieden niet zwartwit. Er zijn zowel kansen als uitdagingen. De overgang van transactie naar attractie vraagt om creativiteit, samenwerking en een open blik op innovatie.
Kansen
- Toenemende bezoekersstromen: Winkelgebieden die zich richten op ervaringen in plaats van alleen op verkoop, kunnen het aantal bezoekers aantrekken.
- Hogere levenskwaliteit: Door combinatie van winkels, horeca en cultuur kan het centrum een aantrekkelijke woon- en werkomgeving worden.
- Sociale cohesie: Gemeenschapsactiviteiten in winkelgebieden versterken de banden tussen bewoners en bezoekers.
Uitdagingen
- Verhoogde eisen aan klantbeleving: Consumenten verwachten steeds meer van hun winkelbezoek.
- Financiële druk: Het transformeren van winkelgebieden vraagt investeringen en innovatie.
- Flexibiliteit van vastgoed: Vastgoed moet zich aanpassen aan nieuwe functies en kleiner winkeloppervlakken.
Conclusie
De overgang van transactie naar attractie is een essentieel onderdeel van de toekomst van winkelgebieden in Nederland. De retailsector verandert van een transactiegerichte naar een ervaringsgerichte industrie, waarbij fysieke winkels hun rol als centrum voor interactie en betrokkenheid moeten herdefiniëren. Dit vraagt om samenwerking tussen stakeholders, slimme technologie en maatwerk in de toepassing van veranderingen. Winkelgebieden die deze transformatie ondergaan, zullen in staat zijn om de toekomstige wensen van consumenten te voldoen en een levendig centrum te blijven.