De kunsttentoonstelling ShadowDance is een bijzondere gelegenheid voor kunstliefhebbers en bezoekers van Nederland om in te duiken in de wereld van schaduw als kunstvorm. Deze tentoonstelling, georganiseerd door de Kunsthal KAdE, is de eerste grote expositie in Nederland die specifiek gericht is op het gebruik van schaduw in de beeldende kunst. Ze maakt duidelijk dat schaduw meer is dan een natuurkundig fenomeen – het is een krachtig beeldmateriaal dat kunstenaars gebruiken om emotionele, filosofische en esthetische thema’s tot leven te wekken. De tentoonstelling brengt het werk van 30 internationaal erkende kunstenaars samen, die elk hun eigen interpretatie geven van de schaduw. Het resultaat is een rijke en meervoudige kijk op hoe schaduw in beweging wordt toegepast in de kunst.
Een tentoonstelling van schaduw in beweging
Het centrale thema van ShadowDance is het gebruik van schaduw als essentieel beeldend middel, met een nadruk op schaduw in beweging. Deze focus benadrukt hoe kunstenaars schaduw niet alleen gebruiken om visuele contrasten te creëren, maar ook om dynamische en emotionele ervaringen op te roepen. Schaduw wordt hierbij zowel als metafoor als als fysiek element benut. De werken verkennen onder andere thema’s als tijd, alterego, kwaad en dood. Toch is de tentoonstelling niet uitsluitend somber; schaduw wordt ook gebruikt voor het creëren van lichtzijdige illusies en speelse kunstwerken.
Bezoekers worden uitgenodigd om de tentoonstelling te betreden met een denkbeeldige kaars in de hand. Dit symboliseert een reis door soms duistere, maar ook speelse werelden die door de kunstwerken worden opgeroepen. In een moment waarin het elektrische licht uitgaat, krijgt het bezoekerservarings een extra dimensie: het vertrouwde verduisterd, en de schaduw speelt centraal.
De betrokken kunstenaars
De tentoonstelling brengt werken van 30 internationaal erkende kunstenaars samen. De lijst bevat zowel Nederlandse als internationale namen, die allemaal een unieke visie hebben op schaduw in de kunst. Enkele van de betrokken kunstenaars zijn:
- Vito Acconci (VS): Bekend om zijn experimentele en interaktieve werken.
- Rafael Lozano-Hemmer (MEX): Gebruikt technologie en licht om interactieve installaties te creëren.
- Viviane Sassen (NL): Haar fotowerk maakt vaak gebruik van schaduw om spanning en contrast te creëren.
- Kara Walker (VS): Bekend om haar schaduwpantomimes die historische en sociale thema’s aanraken.
- Lotte Reiniger (CH): Pionier in de schaduwtheatertechniek.
- David Claerbout (BE): Maakt gebruik van licht en schaduw in zijn audiovisuele installaties.
- Christian Boltanski (FR): Werk vaak met thema’s als tijd en geheugen, waarbij schaduw een centrale rol speelt.
- William Kentridge (ZA): Bekend om zijn animaties en schaduwprojecties die politieke en sociale kwesties aanraken.
- Samuel van Hoogstraten (†NL): Een historicus in de tentoonstelling, wiens werk als context dienst doet.
Deze kunstenaars komen uit verschillende landen en culturen, wat leidt tot een rijke en meervoudige kijk op schaduw. De tentoonstelling toont aan dat schaduw een universeel beeldmateriaal is, dat door verschillende kunstenaars op verschillende manieren wordt gebruikt.
Schaduw als metafoor en beeldmateriaal
De kunstwerken in ShadowDance zijn niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook rijk in betekenis. Schaduw wordt gebruikt als metafoor voor zowel lichte als donkere thema’s. Zo kan schaduw bijvoorbeeld symboliseren het alter ego, de schaduwzijde van de mens. In sommige werken is schaduw een symbool voor verlies, dood of angsten. Anderen gebruiken schaduw om een gevoel van tijdelijkheid of eindigheid te creëren. In weer andere werken wordt schaduw luchtiger gebruikt, bijvoorbeeld om illusies of schaduwspel te creëren.
Een citaat uit een bijgevoegd essay benadrukt de kracht van schaduw:
“Schaduwen spreken tot ons. Ze prikkelen onze fantasie, spelen in op onze angsten en verlangens. Ze lopen achter ons aan, met ons mee en voor ons uit. Ze imiteren, persifleren en misvormen. Ze beangstigen, verduisteren, laten ons zo goed als verdwijnen, de ene keer gewild, de andere keer ongewild, en hinten in lichtzinniger ogenblikken op een ander, uiterst vluchtig bestaan, waarin niets nog van enig belang lijkt te zijn dan de gestalte die ze toevallig hebben gekregen.”
Dit citaat benadrukt de emotionele en psychologische kracht van schaduw in de kunst. Het laat zien dat schaduw niet alleen een visueel effect is, maar ook een krachtige betekenis draagt.
Een multidisciplinaire tentoonstelling
ShadowDance is niet alleen een visuele kunsttentoonstelling, maar ook een multidisciplinair project. Naast schilderijen, sculpturen en installaties, zijn er ook andere activiteiten die schaduw als thema omarmen. Een van deze activiteiten is een concert door het zangkoor Saudade, dat een repertoire presenteert dat grotendeels bestaat uit a-capella muziek. De muziek is geïnspireerd door de werken in de tentoonstelling en is gratis toegankelijk. Dit maakt de tentoonstelling toegankelijker en breidt de ervaring uit naar ook luisteraars.
Daarnaast is er een filmavond georganiseerd, waarbij schaduw in film en architectuurfilm centraal staat. Jan Salden, een bekende filmhistoricus, presenteert fragmenten die tonen op welke manieren schaduw een rol speelt in films. Deze activiteit benadrukt dat schaduw niet alleen een rol speelt in beeldende kunst, maar ook in andere vormen van kunst.
Een catalogus en extra activiteiten
De tentoonstelling bevat ook een catalogus, die beschikbaar is voor bezoekers. De catalogus bevat een flipboekanimatie van Tomas Schats, een Nederlandse kunstenaar die bekend is om zijn werk met beweging en licht. Bovendien bevat de catalogus een bloemlezing van citaten en tekstfragmenten over schaduw, van klassieke auteurs zoals Plato tot populaire culturele figuren zoals Peter Pan en Lucky Luke. Deze tekstuele bijdrage verrijkt de tentoonstelling en geeft bezoekers een extra context.
Toegankelijkheid en openingstijden
De tentoonstelling is geopend op vaste openingstijden, waarvan de exacte data en uren op de website van de Kunsthal KAdE te vinden zijn. De toegang is mogelijk met een ticket, dat online of op locatie te koop is. De Kunsthal KAdE is goed bereikbaar uit de regio, en er zijn voldoende faciliteiten voor bezoekers, waaronder parkeergelegenheid, toegankelijkheid voor bezoekers met een beperking, en een winkel en koffiebar op het terrein.
Conclusie
ShadowDance is een unieke tentoonstelling die schaduw centraal stelt in de beeldende kunst. Ze toont aan dat schaduw meer is dan een passief element: het is een krachtige metafoor en een actieve kunstvorm. De tentoonstelling brengt werken van 30 internationale kunstenaars samen, die elk hun eigen interpretatie geven van schaduw. De tentoonstelling is niet alleen visueel indrukwekkend, maar ook emotioneel en filosofisch rijk. Met activiteiten zoals een concert en een filmavond, wordt de ervaring verrijkt en breder gemaakt. Voor bezoekers is het een unieke kans om in te duiken in de magie van schaduw, zowel als kunstvorm als als symbolisch fenomeen.