De attractiebouw is een essentieel onderdeil van het pretpark- en kermisscenario. In Nederland, zoals elders in de wereld, zijn er verschillende specialisten die zich richten op het ontwerpen en bouwen van attracties, waaronder achtbanen, dark rides en andere vormen van amusement. Deze bouwers brengen technologie, engineering en entertainment samen om ervaringen te creëren die bezoekers onthouden. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van zowel Nederlandse als internationale attractiebouwers die een rol spelen in de achtbaanwereld, met aandacht voor hun geschiedenis, producten en voorbeelden van hun werk in Nederland.
Nederlandse Attractiebouwers
Een van de meest erkende attractiebouwers in Nederland is Vekoma, gevestigd in Vlodrop. De naam Vekoma is een afkorting van Veldkoning Machinefabriek, opgericht in 1926 door Hendrik op het Veld. Het bedrijf begon oorspronkelijk als fabrikant van landbouwmachines, maar verlegde in de jaren zestig van de 20e eeuw zijn focus naar het vervaardigen van stalen constructies voor de petrochemische industrie. In de jaren zeventig begon Vekoma met het bouwen van attracties, waaronder achtbanen, wildwaterbanen en madhouses. Een bekend voorbeeld van een achtbaan van Vekoma in Nederland is de Python in de Efteling. Vekoma is vooral bekend om de kwaliteit en variatie van zijn achtbanen, hoewel sommige banen na verloop van tijd wat ruwer kunnen raken als ze niet goed worden onderhouden.
Buiten Vekoma zijn er ook andere Nederlandse bedrijven betrokken bij de attractiebouw. Een voorbeeld is Vijselaar, dat nationale en internationale attractiebouwers adviseert en op maat gemaakte producten levert. Het bedrijf is gespecialiseerd in het leveren van elektrische en mechanische oplossingen zoals sleepringpanelen, buffers of loopwielen. Dankzij hun brede netwerk van leveranciers zijn ze in staat om diverse en snelle oplossingen te bieden voor de attractiebouwsector.
Internationale Attractiebouwers
Internationaal gezien is de achtbaanwereld sterk beïnvloed door een aantal sleutelspelers die zich specialiseren in het ontwerpen en bouwen van achtbanen en andere attracties. Deze bedrijven zijn vaak gespecialiseerd in bepaalde soorten attracties, zoals houten of stalen achtbanen, en brengen innovatieve technologieën en ontwerpen in de markt. Hieronder volgt een overzicht van enkele van de bekendste internationale attractiebouwers.
Bolliger & Mabillard (B&M)
Bolliger & Mabillard is een Zwitserse attractiebouwer die in 1988 is opgericht door Walter Bolliger en Claude Mabillard. Het bedrijf is gespecialiseerd in het bouwen van uitsluitend stalen achtbanen. B&M staat bekend om de veiligheid en de soepelheid van de banen die ze maken. Ze zijn ook vooral bekend voor het ontwerpen van hyper coasters (achtbanen tussen 60 en 91 meter). In Nederland is een voorbeeld van een B&M-achtbaan de Baron 1898 in de Efteling. De rails en steunpilaren van B&M-achtbanen zijn uniek en herkenbaar, waardoor het vaak mogelijk is om te identificeren welke achtbaan door welk bedrijf is gemaakt.
Gerstlauer
Gerstlauer is een Duitse attractiebouwer die in 1982 is opgericht door Hubert Gerstlauer. Eerst was het bedrijf meer gericht op het leveren van elektrische onderdelen voor een andere attractiebouwer, Schwarzkopf, maar na de faillissement van Schwarzkopf in 1992 begon Gerstlauer met het bouwen van eigen attracties. Het bedrijf bouwt zowel vaste als transportabele achtbanen. Een bekend voorbeeld in Nederland is de Falcon in Duinrell. Gerstlauer staat bekend voor het ontwerpen van achtbanen met verticale lifthills.
Great Coasters International (CGI)
Great Coasters International, vaak aangeduid als CGI, is een Amerikaanse attractiebouwer die in 1994 is opgericht door Clair Hain en Michael Boodley. Het bedrijf is gespecialiseerd in het bouwen van houten achtbanen. CGI staat bekend als een van de beste leveranciers van houten achtbanen ter wereld. Een voorbeeld van een CGI-achtbaan in Nederland is de Troy in Toverland. Het bedrijf brengt innovatieve en soepele houten achtbanen op de markt, die vaak door ervaren rijders en bezoekers worden geprezen.
Intamin AG
Intamin AG is een Zwitserse attractiebouwer die in 1967 is opgericht door Reinhold en Patrick Spieldiener en Ali Saiko. Buiten het bouwen van achtbanen maakt Intamin ook monorails, waterattracties, dark rides en simulators. Het bedrijf staat bekend om hun extreme en grote stalen achtbanen. In Nederland is een voorbeeld van een Intamin-achtbaan de Goliath in Walibi Holland. Intamin is ook actief in industriële toepassingen en het openbaar vervoer, wat hun expertise en diversiteit benadrukt.
MACK Rides
MACK Rides, ook wel bekend als MACK, is een Duitse attractiebouwer met een lange geschiedenis. Het bedrijf begon in 1780 als een wagen- en postkoetsbedrijf. In 1920 startte MACK met het ontwerpen en bouwen van achtbanen. Het bedrijf is familie-eigen en biedt een breed gamma aan attracties, waaronder monorails, bootattracties, dark rides, mega coasters, bobsleebanen en flatrides. MACK heeft ook een eigen attractiepark genaamd Europa-park in Duitsland. In Nederland is een voorbeeld van een MACK Rides-achtbaan de Dwervelwind in Toverland. MACK staat bekend om hun kwaliteit en diversiteit in de attractiebouw.
Rocky Mountain Construction (RMC)
Rocky Mountain Construction is een Amerikaanse attractiebouwer die in 2001 is opgericht door Fred Grubb en Suanne Dedmon. Het bedrijf is gespecialiseerd in het bouwen van Hybrid Coasters, een unieke categorie van achtbanen die gecombineerd zijn van hout en staal. RMC is de enige bouwer die deze soort achtbanen maakt. De achtbanen zijn bekend om hun inversions (omkeerbeelden), wat in de houten achtbaanwereld een relatief nieuwe technologie is. Hoewel RMC nog vrij jong is, is het al sterk opgeklommen in de achtbaanwereld. Op dit moment zijn er nog geen RMC-achtbanen in Nederland, maar de dichtstbijzijnde is de Wildfire in Kolmarden in Zweden.
Vekoma (verder uitgebreid)
Naast de al eerder genoemde achtbanen zoals de Python en Baron 1898, bouwt Vekoma ook andere typen attracties zoals madhouses, wildwaterbanen en panoramasimulatoren. In de Efteling zijn vier Vekoma-attracties te vinden: de Python, Villa Volta, Vogel Rok en de fietsmonorail van het Lavenlaar. Ook de in 2020 gesloopte Polka Marina was een product van Vekoma. Het bedrijf is bekend om zijn betrouwbare en variabele attracties, hoewel sommige banen na verloop van tijd wat ruwer kunnen raken als ze niet goed worden onderhouden.
Toepassingen en Diversiteit in Attractiebouw
De attractiebouwsector is niet enkel gericht op het bouwen van achtbanen. Veel attractiebouwers zoals Intamin en MACK Rides breiden hun activiteiten uit naar andere vormen van entertainment, zoals dark rides en monorails. Ook zijn er bedrijven zoals Vijselaar en Abuco die gespecialiseerd zijn in reparaties, engineering en het leveren van onderdelen voor bestaande attracties. Deze bedrijven spelen een cruciale rol in het onderhouden van de kwaliteit en veiligheid van attracties.
Engineering en Constructie
Een aspect dat vaak minder bekend is, maar essentieel is in de attractiebouw, is het gebruik van staalsoorten en lasconstructies. Bedrijven zoals Abuco zijn gespecialiseerd in het bouwen van kolom- en buisconstructies, die met uiterste precisie worden geconstrueerd. Deze constructies zijn te vinden in pretparken en kermissen over de hele wereld. De expertise in las- en constructiewerk is essentieel voor het creëren van veilige en duurzame attracties.
Toekomst en Trends
De achtbaanwereld blijft evolueren, met bedrijven die continu innovatieve ontwerpen en technologieën introduceren. Bedrijven zoals Rocky Mountain Construction brengen bijvoorbeeld hybrid coasters op de markt, die combineren de kracht van houten achtbanen met de precisie van stalen banen. Ook de integratie van digitale en interactieve elementen in dark rides en andere attracties is een groeiende trend. Deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat de achtbaanwereld steeds interessanter en diverser wordt voor zowel bezoekers als attractiebouwers.
Conclusie
Nederland en de wereld zijn rijk aan attractiebouwers die een essentiële rol spelen in het ontwerpen en bouwen van pretparkattracties. Van nationale bedrijven zoals Vekoma tot internationale specialisten zoals Bolliger & Mabillard, Gerstlauer en Rocky Mountain Construction, elke bouwer brengt zijn eigen expertise en innovaties tot uitdrukking. Deze attracties vormen niet alleen een centraal element van het amusement, maar ook een reflectie van technologische vooruitgang en engineering. Voor bezoekers betekent dit een breed spectrum aan ervaringen, variërend van soepele stalen achtbanen tot unieke houten banen en interactieve dark rides.