De Efteling is sinds haar oprichting in 1952 een van de meest iconische attractieparken van Nederland. Het park is niet alleen bekend om haar sprookjesachtige sfeer, maar ook om haar educatieve en innovatieve attracties. Een van de meest opmerkelijke attracties was PandaDroom, een 3D-attractie die in 2002 geopend werd in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds. Na 17 jaar was het tijd voor een vernieuwing. In 2019 werd PandaDroom vervangen door Fabula, een nieuwe 4D-theaterbeleving die zich evenals haar voorganger richt op het thema natuur en klimaat, maar nu in een modernere en interactievere vorm. Deze overgang is niet alleen een technologische vooruitgang, maar ook een bewijs van de Efteling’s voortdurende inspanningen om educatieve, maatschappelijk relevante en aansprekende thema’s aan te bieden.
Geschiedenis en ontwikkeling van PandaDroom
PandaDroom werd ontwikkeld op een cruciaal moment in de geschiedenis van de Efteling. Het park was bezig met voorbereidingen voor zijn 50-jarig jubileum in 2002. Het idee voor PandaDroom ontstond in 1999, geïnspireerd door de attractie “It’s tough to be a bug” in Disney World in Florida. Het doel was om een educatieve en interactieve 3D-avontuur te creëren dat kinderen en volwassenen op een speelse manier zou meenemen op een wereldreis door de natuur. In samenwerking met het Wereld Natuur Fonds werd de attractie ontworpen om mensen bewust te maken van de gevolgen van menselijk gedrag op de natuur.
De attractie kostte 23 miljoen euro, waarvan 7 miljoen euro afkomstig was van het WWF. PandaDroom opende op 19 juni 2002 en werd officieel geopend door prins Bernhard. De Efteling wist hiermee een unieke attractie te realiseren, die niet alleen toekomstige bezoekers aansprak, maar ook het park verder verankerde in haar missie om sprookjes en educatie te combineren.
De attractie had vijf hoofdrolspelers: Tjin Ling (de panda), Aura (de zeeschildpad), Ursula (de ijsbeer), Oek (de orang-oetan) en Leopold (de leeuw). Deze figuren speelden een rol in de interactieve tocht door verschillende natuurgebieden op aarde. Na de voorstelling konden bezoekers de Dierenwereld betreden, waar er interactieve spelletjes en educatieve activiteiten stonden om jongeren bewust te maken van fauna en flora.
PandaDroom en de Efteling-esthetiek
Hoewel PandaDroom een educatieve en innovatieve attractie was, was de thematisering niet zonder kritiek. Al vanaf de opening werd er gesteld dat de afwerking en thema van PandaDroom niet volledig pasten in de Efteling-stijl zoals die tot dan toe was ontwikkeld. De Efteling is sinds haar oprichting gekend om haar sprookjesachtige en fabelachtige sfeer. PandaDroom, met haar realistische en educatieve benadering van de natuur, stond in schril contrast met de klassieke thema’s en sprookjesbeelden die het park tot dan had gecreëerd.
De kritiek richtte zich ook op de wachtrij van de attractie. De wachtrij was geplaatst aan het Spookslotplein, en was een van de eerste meandering-vrije wachtrijen in het park. Hoewel het een innovatieve aanpak was, ontbrak hier de typische Efteling-esthetiek. De wachtrij was gelegen tussen rotsen en groen, wat een sfeer creëerde die niet direct aansloot bij het sprookjesachtige karakter van het park.
Eind van de reis: PandaDroom sloot in 2019
Na 17 jaar van draaien sloot PandaDroom in november 2019. Het was een tijdstip waarop technologie en beeldtechniek enorm waren geëvolueerd sinds de opening. De 3D-film was al sinds de jaren 2000 verouderd en niet langer in staat om het niveau van realisme en interactie te bieden dat de bezoekers tegenwoordig gewend waren. Bovendien was de samenwerking tussen de Efteling en het Wereld Natuur Fonds op het einde gekomen. Met deze afscheidsactie was het dus tijd voor een vernieuwing.
De laatste voorstelling van PandaDroom vond plaats op 3 november 2019. Ongeveer honderd fans waren aanwezig voor deze gebeurtenis, waarbij de medewerkers de laatste show afsloten met een speciale aandacht voor het thema en de beleving van de film. In de wachtrij werd de songtekst van “In This Together” uitgedeeld, een nummer dat door veel bezoekers was geassocieerd met de attractie. De Efteling had inmiddels al plannen gemaakt voor de opvolger van PandaDroom: Fabula.
Fabula: Een 4D-theaterbeleving
Fabula, de opvolger van PandaDroom, opende in december 2019. De nieuwe naam benadrukt het verhaal- en belevingsaspect van de attractie. In tegenstelling tot PandaDroom, waar het thema zich richtte op educatie en bewustwording, richt Fabula zich op een verhaal dat zich speelt rond een beer en een eekhoorn, met een bijrol voor zandkabouter Klaas Vaak. De nieuwe film werd gemaakt in samenwerking met de Britse animatiefirma Aardman, bekend van animaties zoals Wallace & Gromit.
Fabula maakt gebruik van 4D-effecten, inclusief geur-, wind- en watereffecten, die de bezoekers een immersieve ervaring bieden. De film is korter en speelvoller dan haar voorganger, waardoor meer bezoekers per uur kunnen genieten van de attractie. Naast de film is ook het horeca- en souvenirdeel van de attractie vernieuwd. Het restaurant en de souvenirwinkel zijn aangepast om een totaalbeleving te creëren die beter aansluit bij de sfeer van Fabula en de Efteling in het algemeen.
Een belangrijk aspect van de vernieuwing is ook de verplaatsing van de entree. De oude ingang, gelegen achter Danse Macabre, is gesloopt. In haar plaats komt een nieuwe entree aan de Pardoes Promenade, inclusief een brug over het water. Deze verandering is ook bedoeld om de wachtrij te verbeteren en het gehele belevingsproces van Fabula te optimaliseren.
PandaDroom als cultureel erfdeel
Hoewel PandaDroom sinds 2019 gesloten is, is de attractie nog steeds een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van de Efteling. Het was een innovatieve attractie die educatie en entertainment combineerde, en die op een unieke manier een bewustwording oogt voor kwesties zoals klimaatverandering en natuurbescherming.
Om dit culturele erfdeel te herdenken, heeft de Efteling in 2020 een souvenir uitgebracht met een stukje van de oude filmrol van PandaDroom. Tijdens de coronasluiting van het park in 2020 werd ook een monumentje gemaakt in de wachtrij van Fabula, waarbij een aandenken van de opening door Prins Bernhard opnieuw benut werd. Deze acties tonen aan dat PandaDroom niet zomaar verdwenen is, maar dat het een blijvende impact heeft gehad op zowel bezoekers als het park zelf.
Conclusie
De overgang van PandaDroom naar Fabula is een duidelijk voorbeeld van hoe de Efteling blijft evolueren. Zowel qua technologie als qua thema en beleving heeft het park aantoonbaar ingezet op vernieuwing en kwaliteit. PandaDroom was een pionier in het combineren van 3D-technologie en educatieve inhoud, en Fabula is nu de opvolger die deze traditie voortzet in een modernere vorm.
Hoewel PandaDroom gesloten is, blijft ze een belangrijk hoofdstuk in de geschiedenis van de Efteling. De attractie heeft haar sporen nagelaten en heeft vele bezoekers bewust gemaakt van de natuur en het klimaat. Voor toekomstige bezoekers is Fabula nu de nieuwe attractie die deze ervaring verder uitbreidt, maar ook vernieuwt. Het is een getuigenis van de voortdurende inzet van de Efteling om zich aan te passen aan de veranderende maatschappij en technologie, terwijl ze haar kernwaarden van educatie, sprookjes en sfeer behoudt.