In de wereld van attracties, kermises en pretparken is veiligheid altijd van essentieel belang. Toch zijn er momenten geweest waarin dingen fout gingen – soms door slecht ontworpen attracties, andere keren door technische storingen of menselijke fouten. In Nederland, een land waar kermises en pretparken al sinds generaties een grote rol spelen in de vrijetijdssector, zijn er verschillende incidenten geweest die het licht zien van de geschiedenis. Deze incidenten gaan niet alleen over ongelukken, maar ook over ontwerpfouten in attracties of kermisinstallaties die mensen verbaasd, ongerust of zelfs beledigd hebben gemaakt. In dit artikel geven we een overzicht van enkele van de meest opvallende gevallen, zowel in termen van veiligheid als in termen van design.
Veiligheid in kermisattracties: risico’s en incidenten
Kermisattracties zijn een populaire aankooch voor jong en oud. Ze worden in de regel tijdelijk opgebouwd in steden, dorpen en strandgebieden, en bieden een mix van spanning, plezier en vaak ook enig drama. De meeste attracties zijn opnieuw gebouwd of uitgeleend van internationale producenten, wat soms leidt tot onverwachte situaties. In Nederland is de veiligheid op kermisattracties sinds jaren goed gereguleerd, maar dat betekent niet dat er nooit dingen fout kunnen gaan.
Een recent voorbeeld is het ongeluk met een slingshot in Nederland. Een meisje zat in de attractie, maar de veiligheidsbeugel was niet goed vastgemaakt. Gelukkig kon ze zichzelf vrijmaken voordat ze in de lucht geschoten werd. Een gelijkaardig incident in het buitenland had tragische gevolgen: een attractie brak midden in de rit door midden, waarbij 23 mensen gewond raakten.
Een ander voorval gebeurde in Gelderse Wijchen, waar tijdens een kermis een gondel van de attractie Deca Dance loskwam. De gondel kantelde en zakte door de bodem. Het zoon van de betrokkene brak zijn pols, terwijl de vader klem raakte onder de gondel. Hierbij verloren zijn linkerbeen bijna volledig de functie.
Zoals duidelijk uit deze voorbeelden blijkt, is het onvermijdelijk dat dingen soms fout gaan – ondanks de bestaande regels en maatregelen. Het is van belang dat zowel kermisbedrijven als bezoekers alert blijven op dergelijke situaties en dat er een duidelijke klachtenprocedure is voor ongelukken of incidenten.
Pretparkongelukken: risico’s en technische storingen
Pretparken zijn in tegenstelling tot kermises permanent gevestigd en vaak met een sterke focus op veiligheid. Toch zijn er ook hier incidenten geweest. De Efteling, Walibi en Toverland zijn bekende pretparken in Nederland, en ook in deze locaties zijn er al ongelukken gebeurd.
In 2009 gebeurde er een incident in Attractiepark Slagharen, waar een Duitse vrouw en haar neefje werden geraakt door een stalen arm van de draaiende attractie Octopus. Ze werden een paar meter over de grond gesleurd en raakten gewond. Hoewel dit park niet onder de drie grootste pretparken valt, is het een herinnering dat ook kleinere attractieparken risico’s kunnen inhouden.
In 2022 had Sprookjesbos Valkenburg een dodelijk ongeluk bij de attractie Calidius, een ballonnenmolen die pas een jaar geopend was. Een karretje raakte los en viel ongeveer zes meter naar beneden. Twee volwassenen en één kind raakten gewond, maar het andere kind kwam er onbeschadigd vanaf.
Een ander voorbeeld is de Python in de Efteling, waar in 2007 het treintje vastliep op het hoogste punt van de baan. Tijdens de evacuatie begon de achtbaan plotseling opnieuw te rijden, terwijl de veiligheidsbeugel van één passagier nog open was. Gelukkig raakte niemand ernstig gewond, maar het incident toonde aan dat zelfs in toonaangevende pretparken dingen fout kunnen gaan.
In 2018 gebeurde er een ernstig ongeval in de Fata Morgana in de Efteling. Een vrouw brak haar been tijdens het instappen in een scootmobiel. Hoewel de attractie zelf niet schuld was aan het incident, was het een pittige herinnering dat veiligheid in pretparken niet alleen hangt af van de attracties, maar ook van het gedrag van de bezoekers.
Ontwerpfouten in attracties en hun gevolgen
Niet alle incidenten zijn verweven met veiligheid in de traditionele zin. Soms is het de ontwerpslechte kant van een attractie die aandacht vraagt. In dit opzicht zijn er veel voorbeelden waarin het ontwerp van een attractie of kermisinstallatie controversieel of zelfs absurd is geweest. Deze gevallen gaan niet altijd over veiligheid, maar wel over logica, esthetiek en gebruikerservaring.
Een voorbeeld is een kermisbankje dat geheel zonder afvoer was ontworpen. Hierdoor zat iedereen op een vochtige zitplaats, wat niet alleen ongemakkelijk was, maar ook hygiëneproblemen kon veroorzaken. Andere kritische ontwerpen zijn bijvoorbeeld:
- Een trap die misschien beter een helling was.
- Een glijbaan die te hoog was gemonteerd, wat het risico op letsel verhoogde.
- Een fietspad dat vol lag met obstakels, wat het “bikefriendly” was, maar voor de gebruiker een uitdaging vormde.
- Een kledingverpakking die er uitziet alsof het iets heel ergs toewenst aan de kijker.
- Een paspop die zo verkeerd geplaatst was dat het absurd leek.
Dergelijke ontwerpfouten kunnen niet alleen mensen verbaasd of geïrriteerd maken, maar ook gevaarlijk zijn. Ze zijn vaak het gevolg van gebrekkige communicatie tussen ontwerpers en gebruikers of gebrek aan beoordelingsvermogen tijdens het ontwerpproces.
Veiligheid van parken en bouwongevallen
Bij alle aandacht voor attractieongelukken is het soms vergeten dat ook tijdens de bouw van parken en attracties ongelukken voorkomen. Tijdens de bouw van de Vliegende Hollander in de Efteling in 2005 kwam een externe medewerker van 4 meter hoog omlaag. Ook in 2016 gebeurde er een tragedie in de Efteling, waarbij een medewerker onder de vorken van een heftruck belandde en het ongeluk niet overleefde.
Hoewel dergelijke incidenten niet direct verband houden met het gebruik van de attracties zelf, zijn ze een onderdeel van de bredere veiligheidskwesties rondom pretparken. Het benadrukt hoe belangrijk het is dat ook bij de bouw en onderhoud van attracties veiligheidsmaatregelen worden genomen.
Veiligheid en verantwoordelijkheid
Hoewel Nederland in de afgelopen jaren geen dodelijke attractieongelukken heeft gekend, zijn er wel incidenten geweest die kritisch bekeken moeten worden. De Efteling, Walibi en Toverland zijn de pretparken met de meeste meldingen op deze lijst. De vraag rijst of dit betekent dat ze minder veilig zijn dan andere pretparken of dat de aandacht voor incidenten groter is bij grotere locaties.
Een interessant aspect is dat in veel gevallen de pretparken hun verantwoordelijkheid hebben opgenomen. Zo werden er bijvoorbeeld gratis toegangskaartjes aangeboden aan betrokkene(n) bij een incident in de Efteling. Dit toont aan dat ook bij onverwachte gebeurtenissen, er maatregelen kunnen genomen worden om de klant te helpen.
Conclusie
De wereld van kermisattracties en pretparken in Nederland is een mix van innovatie, plezier en soms ook risico’s. Ongelukken en ontwerpfouten zijn een onderdeel van deze industrie, ook al zijn ze zeldzaam. Zowel bezoekers als pretparkbedrijven spelen een rol in het voorkomen van dergelijke incidenten.
In de meeste gevallen wordt veiligheid serieus genomen, maar het blijft een thema dat niet uit het oog verloren mag worden. Of het nu gaat om een kermisbankje dat nat blijft zitten, een attractie die vastloopt of een incident waarbij iemand gewond raakt – elk van deze gevallen is een herinnering aan de verantwoordelijkheid die zowel ontwerpers, medewerkers en bezoekers dragen.
Hoewel dingen soms fout kunnen gaan, blijven pretparken en kermises een belangrijk deel van het vrijetijdslandschap in Nederland. Voor bezoekers is het verstandig om alert te zijn, veiligheidsrichtlijnen te volgen en in twijfelgevallen de hulp van medewerkers in te roepen. Voor pretparken betekent het dat er altijd ruimte is voor verbetering, zowel qua veiligheid als qua design.