Ernstige attractieongelukken in de afgelopen jaren: risico’s, gevolgen en leringen

Ernstige ongevallen op attracties geven regelmatig het nieuws, niet alleen in Nederland maar ook elders in de wereld. In de afgelopen jaren zijn er meerdere incidenten geweest die zowel kermisexploitanten als de overheid met de vraag geconfronteerd hebben: hoe veilig zijn deze attracties, en wat kan er gedaan worden om dergelijke ongevallen in de toekomst te voorkomen?

Deze artikelen richten zich op drie belangrijke gebeurtenissen: het ongeluk met achtbaan The Smiler in Alton Towers in 2015, het incident met kermisattractie Deca Dance in Wijchen, en het ongeval met de attractie in Hilversum waarbij een 14-jarig meisje uit de gondel viel. Binnen deze gebeurtenissen komen zowel de directe gevolgen, als de juridische en maatschappelijke leringen aan de orde.

Ongeval met The Smiler in Alton Towers (2015)

In juni 2015 vond een zware aanslag plaats op de achtbaan The Smiler in Alton Towers, een van de grootste pretparken in Groot-Brittannië. Tijdens een normale rit klapten twee voertuigen van de achtbaan op elkaar. Hierbij raakten vier bezoekers gewond, waarvan twee ernstig. Beide slachtoffers verloren ieder een deel van hun been. Na het incident stond de achtbaan stil, evenals het hele park voor enkele dagen. Het gevolg was een aanzienlijke inkomensverlies voor de eigenaar, Merlin Entertainments Group.

Het ongeluk had niet alleen financiële gevolgen. Het ondernemingsjaar van Merlin werd zwaar beïnvloed. In 2014 had de parkenafdeling nog een winst gemeten van 121 miljoen euro, en in 2015 was een winst van 126 miljoen euro voorspeld. Het incident in Alton Towers zou echter tot een winstverlies van 70 miljoen euro kunnen leiden. De achtbaan bleef maandenlang gesloten voor onderzoek, en alle promotiecampagnes voor de parken werden gestopt.

Hoewel de financiële impact groot was, liet Merlin Entertainments ook weten dat andere vestigingen, zoals Legoland en Madame Tussauds, wel goede bezoekertecijfers noteerden. In 2015 verwachtte de groep 27,7 miljoen bezoekers wereldwijd.

Ongeval met kermisattractie Deca Dance in Wijchen (2019)

Een ander aandachtspunt is het ongeluk met de kermisattractie Deca Dance in Wijchen, dat in september 2019 gebeurde. De Deca Dance, ook wel bekend als de Breakdance, is een attractie waarbij gondels snelle bewegingen maken. Tijdens een rit schoot de gondel los en kwam onder een bodemplaat terecht. Marco van As, een bezoeker, verloor zijn rechterbeen en kreeg ernstige verwondingen aan zijn knie. Zijn 8-jarige zoon raakte ook gewond.

Het incident had grote gevolgen voor de eigenaar van de attractie, Frank Vale. Hij werd vervolgd voor schuld aan zwaar lichamelijk letsel en onvoldoende onderhoud. Het onderzoek wees uit dat de breuk aan de gondel veroorzaakt was door vermoeiingsbreuk in een arm, wat betekent dat de schade zich langzaam had opgebouwd en niet opeens optreedt.

Na elf maanden werd de Deca Dance opnieuw in gebruik genomen, na uitgebreide veiligheidscontroles. De eigenaar benadrukte dat veiligheid zijn prioriteit was, en dat hij veel geld had geïnvesteerd in nieuwe onderdelen en controle in Duitse fabrieken.

Ongeval met attractie in Hilversum (2022)

In 2022, in de lente, gebeurde er een ander zware ongeluk in Hilversum. Een 14-jarig meisje viel uit de attractie Energizer, die tot 20 meter hoog kan schommelen en snel draait. Het incident gebeurde toen het meisje uit de gondel geslingerd werd. Ze raakte op de grond terecht vanaf ongeveer acht meter hoogte. Ze kwam met een gebroken arm terecht en werd spoedig met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht.

De eigenaar van de attractie, Niek Moonen, benadrukte dat dit een nachtmerrie is voor iedere kermisexploitant. Hij benadrukte dat het incident nooit had mogen gebeuren en dat veiligheid altijd de voorrang is. Na de gebeurtenis werden alle beugels en onderdelen van de attractie opnieuw gecontroleerd. De attractie is nu weer in gebruik, maar voor Moonen en zijn familie is het een zwarte bladzijde.

Onderzoeken en veiligheid

In al deze gevallen is het duidelijk dat veiligheid een centrale rol speelt. De kermis- en pretparkindustrie is regelmatig onder druk geplaatst om zowel technische als menselijke fouten te voorkomen. In het geval van Alton Towers en de Deca Dance is er sprake van onderzoeken die aantonen dat bepaalde defecten zich geleidelijk hadden ontwikkeld, maar niet zijn ontdekt tijdens de gebruikelijke controles.

In Nederland is de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) verantwoordelijk voor het keuren van kermisattracties. Na het incident in Wijchen werd de Deca Dance in beslag genomen voor onderzoek. De machine werd in stukken afgevoerd en sommige onderdelen zijn nog steeds in bezit van de NVWA. Dit toont aan dat er niet alleen een technische oorzaak moet worden onderzocht, maar ook de procedure van onderhoud en controle.

Juridische gevolgen

Bij beide ongevallen in Nederland zijn er juridische gevolgen geweest. In het geval van de Deca Dance werd Frank Vale vervolgd voor schuld aan het incident. Het Openbaar Ministerie stelde dat hij de attractie niet goed had onderhouden en een eerder herstel niet had gemeld in het logboek. Dit onderstreept het belang van documentatie en transparantie bij kermisexploitanten.

In het geval van de attractie in Hilversum is nog geen juridische actie genomen, maar de gevolgen voor de eigenaar zijn duidelijk. Zowel emotioneel als financieel heeft hij te verwerken. Hij benadrukte dat hij en zijn familie elke beugel en onderdeel van de attractie opnieuw controleren voordat het weer in gebruik wordt genomen.

Leringen en toekomst

De ongevallen met achtbanen en kermisattracties tonen aan dat veiligheid niet alleen technisch, maar ook menselijk is. In alle drie gevallen was het duidelijk dat het niet mogelijk was om de ongevallen volledig te voorkomen, maar dat er wel maatregelen zijn genomen om de risico’s te verminderen.

De industrie leert steeds meer van dergelijke incidenten. Na elk ongeval worden controles en procedures herzien, en wordt er gewerkt aan het verhogen van veiligheidsmaatregelen. De kermisexploitanten en de overheid blijven elkaar in de gaten houden om ervoor te zorgen dat dergelijke tragedies zoveel mogelijk worden voorkomen.

Conclusie

De ongevallen met The Smiler in Alton Towers, de Deca Dance in Wijchen en de Energizer in Hilversum zijn drie duidelijke voorbeelden van de gevolgen van attractieongevallen. Deze incidenten hebben niet alleen slachtoffers, maar ook financiële en emotionele gevolgen voor de eigenaren en de maatschappij. Ze tonen aan dat veiligheid, zowel technisch als menselijk, een prioriteit moet zijn bij kermisattracties en pretparken.

Hoewel het niet altijd mogelijk is om dergelijke ongevallen volledig te voorkomen, is het belangrijk dat er maatregelen worden genomen om de risico’s te verminderen. De kermis- en attractieindustrie leert steeds meer van dergelijke incidenten en probeert zowel technisch als procesmatig verbeteringen door te voeren. Voor toekomstige bezoekers betekent dit dat er steeds meer aandacht is voor veiligheid, maar ook dat het belangrijk is om verantwoordelijk te blijven en altijd alert te zijn.