De Nederlandse attractie- en themaparksector is momenteel in een fase van uitbreiding en vernieuwing. Naast investeringen in nieuwe attracties en thematische belevingen zet de sector ook in op inclusiviteit, veiligheid en duurzame toegang voor bezoekers. Het afgelopen jaar heeft opnieuw bevestigd dat de markt in ontwikkeling is en dat succes niet alleen afhankelijk is van investeringen, maar ook van strategie, thematiek, prijsbeleid en externe factoren zoals het weer en economische voorwaarden.
Toekomstgerichte ontwikkelingen
De sector is druk met zowel kleine als grote vernieuwingen. In 2024 zagen we het openen van nieuw gevestigde attracties en gebieden, zoals de spectaculaire achtbaan YOY Holland in Walibi Holland en de thematische attractie Danse Macabre in De Efteling. Deze aantallen passen binnen een grotere trend: het ontwikkelen van unieke verhalen en belevingsruimtes om bezoekers te betrekken en te verbluffen.
Toch is het niet altijd eenvoudig om investeringen direct om te zetten in een toename van bezoekersaantallen. Zo noteerde Walibi Holland in 2024, ondanks het openen van YOY Holland, geen significante groei. De Efteling, die het thematische gebied Danse Macabre in oktober 2024 introduceerde, zag ook geen directe toename van bezoekers. Dit suggereert dat succes binnen deze sector afhankelijk is van meerdere variabelen, zoals het tijdstip van de opening, concurrentie, marketingstrategieën en het algemeen vrijetijdsbehoeften van het publiek.
Ook de toekomst lijkt opnieuw gevarieerd en uitdagend. In 2025 en 2026 worden nieuwe parken geopend en bestaande parken uitgebreid. De Tovertuin in Zuidwest-Brabant, bijvoorbeeld, is gepland om te openen met eigen verblijfsaccommodaties en gebaseerd op bekende IP’s zoals Woezel en Pip. Ook in de Achterhoek is in 2025 het indoorpark Bommelwereld gepland, dat gericht is op stripfiguren van Marten Toonder.
Thema’s en belevingswerelden
Een duidelijke trend binnen de sector is de toegenemende aandacht voor thematische beleving. Niet alleen de grote parken zoals De Efteling en Walibi Holland investeren hierin, ook kleinere locaties zoals Molenwaard en Duinrell werken aan unieke, gethematiseerde ruimtes. De Efteling, bijvoorbeeld, breidde in 2024 het Sprookjesbos uit met het sprookje De Prinses op de Erwt, terwijl Duinrell een bestaande attractie transformeerde tot de Duinrell Express, een rit door een trollengrot.
Daarnaast zet het park op innovatie op gebied van shows en belevingen. Kinderpretpark Julianatoren, bijvoorbeeld, koos voor vernieuwing van optredens in plaats van hardware, waardoor een reeks thematische shows rond eigen karakters werd ontwikkeld.
Thematische beleving is niet langer alleen voorbehouden aan de grote spelers. Het is een strategisch middel om het park te differentiëren in een steeds concurrerende markt. Deze ontwikkeling zorgt voor een bredere aansluiting bij het publiek, van jong tot oud, en draagt bij aan een verlengde verblijfsduur.
Investeringen in inclusiviteit
Naast thematiek en entertainment zet de sector in op inclusiviteit. Inclusie is een kernthema geworden, niet alleen voor de toekomst, maar ook om het park aan te passen aan diverse bezoekersgroepen. De Beekse Bergen en Paleis Het Loo zijn in 2024 de eerste in Nederland die een Changing Places Toilet introduceerden, een liggende toiletvoorziening met o.a. plafondlift en brancard voor bezoekers met een ernstige beperking.
Ook andere parken voegen steeds meer voorzieningen toe voor bezoekers met fysieke of mentale beperkingen. Deze ontwikkeling staat niet los van wettelijke verplichtingen. De komst van de nieuwe NEN-norm 9120 en de European Accessibility Act betekent dat vanaf 2025 meer eisen gesteld worden aan toegankelijkheid voor alle ondernemers. Ginder, een organisatie die zich specialiseert in vrijetijdseconomie, heeft hierin een partnerschap aangegaan met Joint Projects, een adviesbureau dat gespecialiseerd is in toegankelijkheid en inclusie.
Veiligheid en inspecties
Veiligheid blijft een prioriteit binnen de sector. In 2022 inspecteerde de NVWA 55 recreatieparken en constateerde dat 40% van deze locaties bij de eerste inspectie niet aan de wettelijke eisen voldeed. Bij herinspecties was 96% van de locaties in orde. Alleen bij twee locaties werden de gebreken niet verholpen, waarop zwaarder ingegrepen werd. Dit benadrukt de aandacht die de sector moet blijven houden voor veiligheid en naleving van regelgeving.
De NVWA controleert niet alleen attracties, maar ook horecaactiviteiten binnen recreatieparken, omdat deze combinatie een groter risico kan opleveren. Inspecties zijn daarom jaarlijks onderdeel van het beleid. Veiligheid en betrouwbaarheid zijn essentieel voor het vertrouwen van bezoekers in de sector.
Prijsstrategieën en marketing
Prijsstrategieën zijn een belangrijk onderdeel van de toekomststrategie van parken. In de afgelopen jaren is het gebruik van dynamic pricing toegenomen. Dit betekent dat entreeprijzen varieren afhankelijk van seizoenen, schoolvakanties en vraag. Deze strategie is minder complex voor bezoekers dan dagelijkse prijsfluctuaties en wordt breed geaccepteerd.
In juli 2019 waren ticketprijzen gemiddeld met 14% gestegen vergeleken met juli 2014. Ook dierentuinen en musea zagen een prijsstijging. Echter, deze stijging van entreeprijzen betekent niet automatisch hogere inkomsten per bezoeker. Vooral in het voor-COVID-tijdperk was ongeveer 30% van alle tickets met korting verkocht via acties van onder meer Albert Heijn en Kruidvat. Daarnaast konden bezoekers lid worden van parken zoals Artis, wat tot korting leidde.
De combinatie van dynamic pricing, kortingsacties en lidmaatschappen is een strategie die niet alleen de toegankelijkheid vergroot, maar ook de loyaliteit van bezoekers bevordert.
Bezoekersaantallen en groeifactor
De relatie tussen investeringen en bezoekersaantallen blijkt niet altijd lineair. Terwijl de investeringen in 2023 en 2024 fors zijn, zijn de resultaten op het gebied van bezoekersaantallen niet altijd even spectaculair. Walibi Holland en Slagharen zagen hun bezoekersaantallen in 2024 dalen, ondanks investeringen in nieuwe attracties. Ook de Efteling zag geen directe groei na het openen van Danse Macabre in oktober 2024.
De groei van bezoekersaantallen hangt af van veel factoren. Behalve investeringen spelen externe variabelen zoals economische voorwaarden, het weer en de toegang tot vrije tijd een rol. Daarnaast zijn marketingstrategieën, prijsacties en de timing van openingsdagen van invloed op de bezoekersstromen.
Toekomstvisie
De toekomst van de sector lijkt gevarieerd en dynamisch. In 2025 en 2026 zullen nieuwe parken geopend worden, zoals Bommelwereld en Tovertuin. Ook bestaande parken zullen zich verder ontwikkelen. Het thema van beleving en IP’s blijft een kernstrategie, maar ook vernieuwing in technologie en belevingsruimtes wordt steeds belangrijker.
Een andere trend is de toegenemende aandacht voor duurzaamheid. Parken moeten niet alleen investeren in attracties, maar ook in milieuvriendelijke praktijken. Dit kan variëren van duurzame energiebronnen tot recyclingcampagnes en educatieve programma’s voor bezoekers.
Inclusiviteit en veiligheid zullen ook blijven groeien in aandacht. Met de komst van nieuwe wettelijke eisen in 2025 zal de sector zich verder moeten aanpassen. De toekomst van de attractie- en themaparksector in Nederland lijkt dus gevoelig, maar ook vol mogelijkheden.
Conclusie
De Nederlandse attractie- en themaparksector is in een fase van groei en ontwikkeling. Zowel grote als kleine parken investeren in nieuwe attracties, thematische belevingen en inclusieve voorzieningen. De toekomst belooft rijk aan vernieuwing, met nieuwe openingen en uitbreidingen. Toch is het duidelijk dat succes niet alleen afhankelijk is van investeringen, maar ook van strategie, timing en externe omstandigheden.
De combinatie van thematiek, beleving, inclusie, veiligheid en prijsstrategieën vormt de kern van de toekomstvisie. Met de komst van nieuwe parken en verder uitbreiding van bestaande locaties, lijkt de sector zich goed te positioneren voor de komende jaren.