De attractie Commander is een van de meest bekende en controversiële kermisattracties die op de markt zijn geweest. Gemaakt in de jaren negentig door de Nederlandse fabrikant Mondial, is deze attractie een variant van de zogenaamde "shake"-attracties. Ze biedt kermisbezoekers een intensieve, kantelende rit die vergelijkbaar is met een breakdance, waarbij de gondels vrijwel over de kop kunnen vliegen. De Commander is ontworpen voor zowel jongeren als volwassenen die op zoek zijn naar een opwindende kermiservaring.
Ondanks haar populariteit zijn er verschillende incidenten geweest die de veiligheid van deze attractie in twijfel trekken. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de geschiedenis van de Commander, de incidenten die betrokken zijn geweest, en de rol van de Nederlandse ondernemer Hette Knijpstra in de ontwikkeling van deze en andere kermisattracties.
Ontwikkeling en bouw van de Commander
De Commander is ontworpen in de jaren negentig door de Nederlandse kermisattractiefabrikant Mondial. Deze attractie behoort tot de zogenaamde "shake"-attracties, waarbij gondels op een platform worden bevestigd en kantelen in een ritme dat vaak vergeleken wordt met een breakdance. Het doel is om kermisbezoekers een intensieve en opwindende ervaring te bieden, waarbij het gevoel van loslating en kanteling centraal staat. De attractie wordt ook wel genoemd in de context van andere Mondial-attracties zoals Revolution, Gladiator en andere modellen die over de hele wereld zijn gebruikt.
De naam Commander zelf is mogelijk een verwijzing naar de leiding die deze attractie geeft tijdens de rit, of naar een bepaalde technische functie van de gondels. Het is belangrijk om te benadrukken dat de Commander ontworpen is als een attractie met een hoge intensiteit, wat betekent dat ze vooral populair is bij jonge bezoekers die op zoek zijn naar adembenemende ervaringen.
Incidenten en veiligheid
Hoewel de Commander sinds haar introductie veel aandacht heeft gekregen, zijn er verschillende incidenten geweest die de veiligheid van de attractie in twijfel trekken. Een van de meest recente incidenten vond plaats in juni 2022 tijdens een kermis in Neuss, Duitsland. Bij deze gelegenheid brak een onderdeel van een gondel los, waardoor twee meisjes in het bakje kwamen met de schrik vrij. Gelukkig vielen er geen gewonden, maar de attractie werd direct stilgelegd en kon de rest van de kermis niet meer draaien.
Volgens de informatie uit de bron, was het losgeraakte onderdeel normaal gesproken als voetensteun bedoeld. Het kwam tot stilstand op de draaischijf, waardoor een medewerker in staat was om de noodstop te activeren. Deze maatregel beperkte de schade tot een minimum en voorkwam ernstige gevolgen.
Dit incident is niet het eerste van dit soort. In 2010 brak een volledig karretje van de Commander af tijdens een kermis in Lüdenscheid. Bij dat incident vielen negen gewonden. Twee jaar later gebeurde hetzelfde in Bremen, waarbij de twee inzittenden licht gewond raakten. Deze incidenten hebben geleid tot grotere aandacht voor veiligheidsmaatregelen bij kermisattracties, met name bij attracties van het type Commander.
De rol van Hette Knijpstra in de kermisindustrie
De ontwikkeling van de Commander en andere kermisattracties is in grote mate te danken aan Hette Knijpstra, een Nederlandse ondernemer die bekend staat om zijn bijdragen aan de kermisindustrie. Knijpstra begon zijn carrière als technisch ingenieur en bouwer van machines. Hij erfde de handelsgeest van zijn moeder en het technische inzicht van zijn vader. Samen met zijn schoolvriend Johannes Groen begon hij met het ontwerpen en bouwen van kermisattracties onder de naam Mondial Rides.
Een van zijn eerstste projecten was het bouwen van masten voor een reuzenrad voor Herman van der Honing, een kermisexploitant. Deze samenwerking leverde een stroom aan werk op in de kermisindustrie, wat uiteindelijk leidde tot het ontwikkelen van meerdere attracties zoals de Commander.
Knijpstra’s bedrijf maakte niet alleen kermisattracties, maar ook boottrailers en bootkranen, die wereldwijd werden geëxporteerd onder de naam Roodberg. Zijn motto "gang is alles" reflecteert zijn visie op snelheid en kracht, wat ook zijn keuze voor bedrijfsnamen verklaart.
NSU Legends Museum en andere activiteiten
Naast zijn werk in de kermisindustrie is Hette Knijpstra ook een fervent verzamelaar van NSU-motoren en brommers. Hij heeft een museum opgezet in Haskerdijken, waar hij honderden NSU-voertuigen, memorabilia en andere technische objecten toont. Dit museum is een levendig voorbeeld van zijn passie voor NSU en zijn technische interesses.
In het museum zijn exemplaren van NSU Prinz 3, 4, Sport Prinz, Prinz 1000, Spider en andere modellen te zien. Er is ook een aparte collectie van rotatiemotors en memorabilia van bekende coureurs zoals John Surtees en Mike Hailwood. Deze collectie toont niet alleen de technische voortgang van NSU, maar ook de culturele impact van dit merk op motor- en automobiliste.
Naast het museum is Knijpstra ook betrokken bij organisaties en evenementen. Zo helpt hij bijvoorbeeld een lokale country- en westernband, Early Bird, die zestig jaar bestaat. Hij wil zorgen dat ze opnieuw een groot optreden krijgen, waarbij zijn vriend Hendrik Waringa, een van de oprichters van de band, betrokken is.
Veiligheid en de toekomst van kermisattracties
De incidenten met de Commander onderstrepen de noodzaak van strikte veiligheidsmaatregelen bij kermisattracties. Hoewel de attractie ontworpen is om intensieve ervaringen te bieden, is het ook van het grootste belang dat ze veilig is voor de bezoekers. Autoriteiten en kermisexploitanten zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van regelmatige inspecties, het opleiden van medewerkers en het volgen van veiligheidsprotocollen.
In de loop der jaren zijn er regelgevingen en normen ontwikkeld om de veiligheid van kermisattracties te waarborgen. De incidenten met de Commander zijn een herinnering aan de consequenties van tekortkomingen in deze processen. Het is belangrijk om te erkennen dat kermisattracties, zoals de Commander, gemaakt zijn om plezier te geven, maar dat veiligheid altijd een prioriteit moet blijven.
Conclusie
De attractie Commander is een symbool van het Nederlandse kermisindustrie en toont aan hoe technische innovatie kan worden gebruikt om opwindende en unieke ervaringen te creëren. Gemaakt in de jaren negentig door Mondial, is de Commander ontworpen om een intensieve, kantelende rit te bieden die jonge en oude kermisbezoekers evenwicht en adrenalinetekort kan geven.
Hoewel de attractie sinds haar introductie veel aandacht heeft gekregen, zijn er ook incidenten geweest die de veiligheid in twijfel trekken. In 2022, 2010 en 2012 zijn er incidenten geweest waarbij delen van de attractie zijn losgebroken. Gelukkig zijn de schadebeperkend gebleven, maar deze incidenten benadrukken de noodzaak van regelmatige inspecties en veiligheidsmaatregelen.
De rol van Hette Knijpstra in de ontwikkeling van de Commander en andere kermisattracties is belangrijk om te erkennen. Zijn bijdragen aan de kermisindustrie, zijn technische vaardigheden en zijn passie voor NSU maken hem een unieke figuur in deze sector. Zijn museum en andere projecten tonen aan dat zijn invloed zich uitbreidt buiten het kermisterrein en dat hij een grote impact heeft op de culturele en technische geschiedenis van Nederland.
De toekomst van kermisattracties zoals de Commander hangt af van de samenwerking tussen ondernemers, technici en autoriteiten om veiligheid en innovatie te combineren. Zolang deze doelen worden gerealiseerd, zullen kermisattracties zoals de Commander blijven een centrale plek innemen in de kermiservaring.