In de huidige maatschappij speelt communicatie een centrale rol in het creëren van vertrouwen en betrokkenheid, zowel bij burgers als bij toeristen. In het kader van toeristische aantrekkingskrachten is het van uitzonderlijk belang dat gemeenten duidelijk, accuraat en betrokken communiceren. Dit artikel biedt een overzicht van actuele inzichten, aanbevelingen en praktijkvoorbeelden uit de Nederlandse gemeenten die betrekking hebben op het verbeteren van communicatie als onderdeel van toeristische strategieën.
Inleiding
De communicatiepraktijken van gemeenten zijn in de afgelopen jaren onder de loep genomen, vooral in de context van participatie en burgerbetrokkenheid. Het verbinden van communicatie met burgerparticipatie blijkt echter niet altijd optimaal. Berenschot heeft daarom een onderzoek uitgevoerd naar hoe deze twee disciplines beter samenkunnen werken binnen gemeentelijke organisaties. In dit artikel worden de belangrijkste bevindingen van dit onderzoek besproken, evenals praktijkvoorbeelden van gemeenten die zich inzetten voor jongeren en burgers, zoals gemeente Amsterdam.
Daarnaast worden relevante adviezen en richtlijnen voor communicatie in het kader van energieprojecten besproken, aangevuld met ervaringen uit crisistijd, zoals de coronapandemie. De rol van digitale communicatie en traditionele reclame is hierin eveneens van belang.
De rol van communicatie in burgerparticipatie
De verwevenheid tussen communicatie en burgerparticipatie is een kernthema in het onderzoek van Berenschot. Participatie en communicatie zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, en beide worden steeds belangrijker in de democratische werking van gemeenten. Echter, de samenwerking tussen deze disciplines is nog niet op zijn best. Deels komt dit omdat er onduidelijkheden zijn over wie verantwoordelijk is voor welk aspect van communicatie en participatie. Daarnaast is er vaak sprake van onvoldoende coördinatie en wederzijdse kennisdeling.
Om dit te verbeteren, is het belangrijk dat communicatieafdelingen en participatieteamen van binnen beter met elkaar samenwerken. Daarbij moet aandacht worden besteed aan het opstellen van gezamenlijke strategieën en het delen van doelstellingen. Dit zorgt voor een beter begrip van de behoeften van burgers en helpt bij het versterken van de betrokkenheid van de bevolking in lokale aangelegenheden.
Jongeren en gemeentelijke communicatie
Een specifieke groep die aandacht verdient in de context van gemeentelijke communicatie is de jongere generatie. In een recente case van Young Works is onderzocht hoe gemeenten zoals Amsterdam jongeren beter kunnen bereiken en betrekken. De jongeren die betrokken waren in het onderzoek gaven duidelijk aan dat ze hun ideeën en voorstellen graag willen delen, maar vaak niet weten hoe ze dit op een betrouwbare manier kunnen doen.
Een belangrijk inzicht uit dit onderzoek is dat jongeren vooral YouTube gebruiken als ontspanning en als leerplatform, niet als bron voor informatie over gemeentelijke aangelegenheden. Dit betekent dat gemeenten andere sociale media en intermediairs moeten gebruiken om jongeren op het juiste spoor te zetten. Daarnaast is het essentieel om een feitelijke communicatiestijl toe te passen, zonder te veel entertainmentelementen of informele taalgebruik dat juist verwarring kan veroorzaken.
Concreet uitvoerbaar advies
Gebruik van diverse communicatiekanalen: Tieners gebruiken YouTube, maar ook andere platforms zoals Instagram en TikTok. Deze platforms kunnen worden ingezet om jongeren te informeren en betrekken.
Authentiek en betrouwbaar communiceren: Door te vermijden te vallen in te lichtgewicht communicatie en juist helder en feitelijk te communiceren, kan er vertrouwen ontstaan. Dit is van het grootste belang, aangezien jongeren vaak niet weten wat de rol van de gemeente is.
Inclusiviteit en diversiteit: Het weerspiegelen van de diversiteit van jongeren in de communicatie is belangrijk. Hierbij kunnen jonge presentatoren of rolmodellen uit verschillende culturele achtergronden worden ingezet om de boodschap beter te laten doorklinken.
Communicatie in crisistijd
Tijdens crisissen, zoals de coronapandemie, spelen communicatie en transparantie een cruciale rol. In een interview met een communicatieprofessional uit Zuid-Limburg werd beschreven hoe men te maken had met negatieve reacties en angstzaaiende berichten op sociale media. Het advies hier was om in de meeste gevallen niet te reageren op schreeuwende of kort door de bocht reacties, maar wel om onjuiste informatie snel en duidelijk te corrigeren. Het doel is om paniek te voorkomen en om in het brein van de burgers te laten zien dat de gemeente degelijk en serieus omgaat met de situatie.
Praktijkuitvoering
NL-Alert als communicatiemiddel: In crisistijd wordt gebruikgemaakt van NL-Alert voor acute situaties. Dit systeem zorgt ervoor dat inwoners direct worden geïnformeerd over acties die van belang zijn, zoals het sluiten van een gebied of het evacueren van een gevaarlijke situatie.
Transparante communicatie: Het belang van transparantie is groot, ook in crisistijd. Vragen worden altijd beantwoord, ook als deze kritisch zijn. Dit helpt om vertrouwen op te bouwen en te bewaren.
Intermediaire communicatie: In crisistijd is het belangrijk om niet alleen via eigen kanalen te communiceren, maar ook via betrouwbare intermediairs zoals de NOS of lokale kranten om de boodschappen breed te verspreiden.
Communicatie in het kader van energietransitie
In het kader van energieprojecten en de transitie naar duurzame energie spelen communicatieprofessionals een essentiële rol. Documenten en handleidingen zijn beschikbaar voor communicatieprofessionals die betrokken zijn bij deze projecten. Deze documenten omvatten formele communicatiestandaarden, verplichtingen en achtergrondinformatie die relevant zijn voor zowel landelijke programma’s als regionale samenwerkingen.
Belangrijke richtlijnen
Transparantie en betrouwbaarheid: In de energietransitie is het belangrijk dat communicatie transparant en betrouwbaar is. De bevolking moet weten wat er gebeurt, waarom het gebeurt en wat de gevolgen zijn.
Participatie en betrokkenheid: Communicatie in dit kader moet niet alleen gericht zijn op het verstrekken van informatie, maar ook op het betrekken van burgers. Hierbij kunnen workshops, gesprekken en digitale platforms worden ingezet.
Duidelijke taal: De communicatie moet duidelijk en begrijpelijk zijn. Technische termen moeten worden vermeden of uitgelegd, zodat alle burgers, ook die zonder specifieke achtergrondkennis, de boodschap begrijpen.
De rol van digitale en traditionele communicatie
In de moderne tijd speelt digitale communicatie een steeds grotere rol in het bereiken van doelgroepen. Echter, zoals beschreven in Region, is er nog altijd een plaats voor traditionele vormen van communicatie. Deze vormen zijn tastbaar, hebben een langere levensduur en worden vaak nog steeds voorkeur genoten door bepaalde doelgroepen.
Samenwerking tussen oud en nieuw
Digitale strategie: Digitale communicatie is goedkoop, snel en bereikbaar voor een brede doelgroep. Het is daarom een essentieel onderdeel van elke communicatiestrategie.
Traditionele strategie: Brochures, posters en reclameborden blijven relevant, vooral voor doelgroepen die minder actief op sociale media zijn. Deze kanalen worden vaak gebruikt als aanvulling op digitale communicatie.
Synergie: Beide vormen van communicatie versterken elkaar. Een duidelijke boodschap die op meerdere kanalen wordt verspreid, zorgt voor een bredere bereikbaarheid en vertrouwen in de communicatie.
Aanbevelingen voor gemeentelijke communicatie
Op basis van de gegevens uit de diverse bronnen zijn meerdere aanbevelingen voor gemeentelijke communicatie afgeleid:
Integratie van communicatie en participatie: Het verbeteren van de samenwerking tussen communicatieafdelingen en participatieteamen is essentieel. Dit zorgt voor een beter begrip van de behoeften van burgers en helpt bij het versterken van betrokkenheid.
Aanpassing aan jongeren en digitale doelgroepen: Gemeenten moeten hun communicatie aanpassen aan jongeren en digitale doelgroepen. Dit betekent het gebruik van moderne platforms en een feitelijke communicatiestijl.
Transparantie en vertrouwen in crisistijd: In crisistijd is het belangrijk om transparant en betrouwbaar te communiceren. Dit helpt om vertrouwen te bewaren en paniek te voorkomen.
Samenwerking tussen digitale en traditionele communicatie: Beide vormen van communicatie versterken elkaar. Het is belangrijk om een strategisch evenwicht te vinden tussen deze kanalen.
Communicatie in het kader van energietransitie: In energieprojecten is het belangrijk dat communicatie transparant, begrijpelijk en betrokken is. Hierbij moet rekening worden gehouden met de betrokkenheid van burgers en het gebruik van meerdere communicatiekanalen.
Conclusie
Effectieve communicatie is een essentieel onderdeel van elke gemeentelijke strategie, zowel in het kader van burgerparticipatie als in crisistijd of in het kader van energieprojecten. Op basis van de inzichten uit de onderzoeken en praktijkvoorbeelden is duidelijk geworden dat er ruimte is voor verbetering in de samenwerking tussen communicatieafdelingen en andere afdelingen, zoals participatie en energie. Door een duidelijke, feitelijke en betrokken communicatiestijl toe te passen, en door gebruik te maken van zowel digitale als traditionele communicatiekanalen, kunnen gemeenten beter aansluiten bij burgers en toeristen.
Het is belangrijk dat gemeenten hun communicatiestrategieën regelmatig herzien en aanpassen aan de behoeften van de doelgroepen. Hierbij moet aandacht worden besteed aan diversiteit, inclusiviteit en transparantie. Door deze principes in te zetten, kan de communicatie van gemeenten worden versterkt en een positieve bijdrage worden geleverd aan de toeristische ervaring in Nederland.