Veiligheid en wettelijke eisen voor attracties en speeltoestellen in Nederland

De veiligheid van attracties en speeltoestellen in openbare en semi-openbare ruimtes is een belangrijk onderwerp voor zowel bezoekers als de eigenaars of beheerders van dergelijke toestellen. In Nederland zijn deze veiligheidseisen geregeld in het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 (WAS 2023). Dit besluit vervangt het eerdere Warenwetbesluit en bevat uitgebreidere en duidelijkere voorschriften. In dit artikel worden de belangrijkste aspecten van het WAS 2023 besproken, inclusief toepassing, eisen voor fabrikanten en beheerders, meldplichten en uitzonderingen.

Toepassing van het Warenwetbesluit

Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 is van toepassing op attracties en speeltoestellen die worden geplaatst op openbare grond, zoals in speeltuinen, bij scholen of in kinderdagverblijven. Ook in semi-openbare ruimtes, zoals schoolpleinen of speelcomplexen op het terrein van instellingen, gelden de voorschriften van het WAS 2023. Attracties en speeltoestellen die op privégrond staan, zoals in particuliere tuinen, vallen niet onder de toepassing van het besluit. Daarnaast zijn toestellen die uitsluitend in het buitenland worden gebruikt, ook niet onderworpen aan de eisen van het WAS 2023.

Het besluit beoogt dat dergelijke toestellen veilig zijn voor gebruikers, zodat er geen onnodig risico op letsel of ziekte bestaat bij normaal en redelijkerwijs te verwachten gebruik. De regels zijn bedoeld om de veiligheid in de openbare ruimte te waarborgen, zowel voor kinderen als volwassenen die gebruikmaken van deze toestellen.

Eisten aan fabrikanten en importeurs

Fabrikanten en importeurs spelen een centrale rol in het garanderen van veiligheid. Het Warenwetbesluit bevat duidelijke eisen voor het ontwerp, de vervaardiging en de aanduiding van attracties en speeltoestellen. Fabrikanten moeten zorgen dat de toestellen zijn ontworpen en gemaakt in overeenstemming met de regels. Ze moeten ervoor zorgen dat de toestellen geen gevaar opleveren voor de veiligheid of gezondheid van gebruikers. Daarnaast moeten ze voldoen aan de in bijlage I genoemde voorschriften.

Importeurs, vooral van toestellen die niet in Nederland zijn geproduceerd, zijn verantwoordelijk voor het garanderen dat de fabrikant het besluit in acht neemt. Ze moeten controleren of het toestel voldoet aan de Nederlandse wettelijke eisen. Ook moet er een gedetailleerd technisch dossier worden bijgehouden, inclusief berekeningen, testresultaten en materiaalcertificaten.

Fabrikanten moeten bovendien een gebruiksaanwijzing in het Nederlands meeleveren en de productinformatie onuitwisbaar op het toestel aanduiden. Dit dossier moet gedurende de technische levensduur van het toestel worden bewaard.

Keuring en registratie

Een belangrijk aspect van het Warenwetbesluit is de eis dat attracties en speeltoestellen eerst worden gekeurd voordat ze in gebruik worden genomen. Dit betekent dat een aangewezen instelling of de betreffende autoriteit de toestellen moet controleren om te zorgen dat ze veilig zijn. Voor permanente attracties of speeltoestellen zijn herkeuringen vereist, afhankelijk van de complexiteit en het gebruik.

Bij het in gebruik nemen van een attractie- of speeltoestel moet ook een actueel dossier worden bijgehouden. Dit dossier bevat informatie over het ontwerp, testresultaten, onderhoud en eventuele herkeuringen. De registratie van dergelijke toestellen is verplicht om een overzicht te hebben van welke toestellen in gebruik zijn en of ze voldoen aan de wettelijke eisen.

Meldplichten

Per 1 juli 2023 is er een nieuwe meldplicht ingevoerd voor huurders en beheerders van attractie- en speeltoestellen. Zij zijn verplicht om ernstige ongevallen aan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) te melden. Een ernstig ongeval wordt gedefinieerd als een ongeval dat leidt tot blijvend letsel, directe ziekenhuisopname of overlijden. Deze melding dient teruggebracht te worden binnen 48 uur.

Daarnaast is er een verplichte melding voor attractie- of speeltoestellen uit het buitenland die tijdelijk in Nederland worden gebruikt. Deze toestellen moeten minimaal 48 uur voor de geplande gebruikstermijn worden gemeld bij de NVWA. Deze maatregel is bedoeld om de veiligheid en controle te waarborgen van toestellen die niet in Nederland zijn geproduceerd of gekeurd.

Onderhoud en inspectie

Een goede werking van attracties en speeltoestellen is alleen mogelijk indien ze regelmatig worden onderhouden en geïnspecteerd. De eigenaar of beheerder van het toestel is verantwoordelijk voor het uitvoeren van onderhoudsmaatregelen en het bijhouden van een actueel dossier. Dit dossier moet alle relevante informatie bevatten, inclusief documenten over de keuring, herkeuring, eventuele reparaties en gebruiksinstructies.

De gemeente is in veel gevallen eigenaar van speeltoestellen in de openbare ruimte. Zij zijn dus verantwoordelijk voor het zorgen van goede montage, installatie en het uitvoeren van de nodige inspecties. Als een toestel wordt afgekeurd of uit gebruik gesteld, moet dit worden geregistreerd en aan de NVWA worden gemeld.

Uitzonderingen en niet-geldende regels

Niet alle attractie- en speeltoestellen vallen onder het Warenwetbesluit. Beperkte uitzonderingen zijn gemaakt voor bepaalde categorieën. Zo zijn kleine attractietoestellen die aangedreven worden door elektriciteit en die uitsluitend voor de voortbeweging van maximaal drie kinderen zijn bedoeld, niet onderworpen aan de regels. Ook speeltoestellen die door kinderen onder toezicht worden vervaardigd, vallen niet onder de toepassing van het besluit.

Daarnaast zijn speeltoestellen bij gastouderopvang en in particuliere tuinen buiten de wettelijke eisen van het WAS 2023. Deze toestellen zijn niet gedekt door de regels van de wettelijke veiligheidseisen.

Praktische gevolgen voor eigenaars en beheerders

Het Warenwetbesluit heeft duidelijke praktische gevolgen voor eigenaars en beheerders. Ze moeten ervoor zorgen dat de toestellen voldoen aan de wettelijke eisen, regelmatig worden gekeurd en onderhouden, en dat de nodige documentatie beschikbaar is. In het geval van een ernstig ongeval of het inzetten van een toestel uit het buitenland, moeten meldingen worden gedaan bij de NVWA. De niet-aanpassing aan deze regels kan leiden tot boetes of andere maatregelen, afhankelijk van de ernst van de overtreding.

Conclusie

Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 is een belangrijk instrument om de veiligheid van attracties en speeltoestellen in de openbare ruimte te waarborgen. Het bevat gedetailleerde eisen voor fabrikanten, importeurs, eigenaars en beheerders. Het besluit zorgt voor een duidelijke regelgeving en versterkt de controle door de NVWA en andere betrokken organisaties. Met de ingevoerde meldplichten per 1 juli 2023 is de toezichtsstructuur verder uitgebreid, waardoor de veiligheid voor gebruikers van dergelijke toestellen verder wordt verbeterd.

Zowel voor bezoekers als voor eigenaars van speel- en attractietoestellen is het belangrijk om kennis te maken met de regels van het WAS 2023. Dit helpt om risico’s te vermijden en ervoor te zorgen dat speelplezier veilig en gezond kan worden genoten.