In Nederland wordt de veiligheid van attracties en speeltoestellen zorgvuldig gereguleerd via het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 (WAS 2023) en de daarop ingevolge geldende regels. Deze wettelijke kaders zijn ontworpen om ervoor te zorgen dat attracties en speeltoestellen — ofwel in openbare ruimte, op schoolpleinen of in attractieparken — veilig zijn voor gebruikers. Het besluit legt uitgebreide eisen op voor het ontwerp, fabricage, inspectie en onderhoud van dergelijke toestellen.
Deze regelgeving is van toepassing op toestellen die worden gebruikt op openbare grond of semi-openbare grond, zoals in speeltuinen of bij kinderopvangcentra. Uitzonderingen gelden echter voor toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt of op privégrond, zoals in particuliere tuinen. Dit artikel biedt een overzicht van de belangrijkste aspecten van het Warenwetbesluit, inclusief eisen voor veiligheid, uitzonderingen, verantwoordelijkheden en praktische richtlijnen voor gebruikers en eigenaars van dergelijke toestellen.
Veiligheidseisen voor attracties en speeltoestellen
Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 (WAS 2023) legt duidelijke eisen op voor de veiligheid van attracties en speeltoestellen. Deze eisen zijn bedoeld om te zorgen dat dergelijke toestellen veilig blijven voor gebruikers tijdens normaal en redelijk te verwachten gebruik. De regelgeving betreft onder andere het ontwerp- en fabricageproces, inspecties, registratie, onderhoud en gebruikshandleidingen.
Ontwerp en fabricage
Fabrikanten zijn verantwoordelijk voor het ontwerp en de vervaardiging van attracties en speeltoestellen. Volgens de wet moeten deze toestellen zodanig worden ontworpen en vervaardigd dat zij geen gevaar opleveren voor de veiligheid of gezondheid van gebruikers. Daarnaast moeten ze voldoen aan de in bijlage I genoemde voorschriften. De importeur draagt een vergelijkbare verantwoordelijkheid bij het hanteren van toestellen die buiten Nederland zijn vervaardigd.
Keuring en herkeuring
Voordat een attractie- of speeltoestel in gebruik mag worden genomen, moet het ondergaan worden van een inspectie. Deze keuring is bedoeld om te verifiëren of het toestel voldoet aan alle veiligheidsnormen. Daarnaast zijn herkeuringen nodig om continu de veiligheid te waarborgen. Dit proces wordt vaak uitgevoerd door aangewezen instellingen, die volgens artikel 7a van de Warenwet zijn benoemd voor dit doel.
Registratie en dossierbeheer
Elk attractietoestel moet worden geregistreerd en bijgehouden in een actueel dossier. Dit dossier bevat informatie over het bouwjaar, de naam en het adres van de fabrikant of importeur, de serie- of typeaanduiding, en andere relevante gegevens. Het dossier moet worden bijgehouden zodat eventuele wijzigingen of problemen snel kunnen worden geïdentificeerd.
Onderhoud en gebruikshandleidingen
Het onderhoud van attracties en speeltoestellen is verplicht en moet regelmatig worden uitgevoerd. Daarnaast moet elk toestel worden voorzien van een gebruikshandleiding. Deze handleiding bevat instructies over het veilig gebruik, eventuele waarschuwingen en procedure voor het afhandelen van problemen.
Uitzonderingen op het Warenwetbesluit
Niet alle attracties en speeltoestellen vallen onder het Warenwetbesluit 2023. Er zijn specifieke uitzonderingen die van toepassing kunnen zijn, afhankelijk van de locatie, functie en gebruik van het toestel.
Toestellen buiten Nederland
Toestellen die uitsluitend buiten het grondgebied van Nederland worden gebruikt, zijn niet onderworpen aan het WAS 2023. Dit betekent dat dergelijke toestellen niet hoeven voldoen aan de Nederlandse veiligheidsnormen. Wel kan het het geval zijn dat andere landen hun eigen regelgeving hanteren.
Toestellen op privégrond
Speeltoestellen die op privégrond staan, zoals in een particulier achtertuin, vallen ook niet onder het WAS 2023. Dit betekent dat dergelijke toestellen niet onder de wettelijke regels voor veiligheid vallen. Het is aan de eigenaar om ervoor te zorgen dat het toestel veilig is en regelmatig wordt onderhouden.
Specifieke categorieën toestellen
Bepaalde categorieën toestellen zijn uitgesloten van de regelgeving. Dit betreft onder andere:
- Kleine door elektrische energie aangedreven attractietoestellen, die maximaal drie kinderen tegelijkertijd voortbewegen.
- Speeltoestellen die onder toezicht van kinderen worden vervaardigd als onderdeel van hun speelactiviteit.
- Attractietoestellen die bestemd zijn voor gastouderopvang, zoals beschreven in artikel 1.1 van de Wet kinderopvang.
Verantwoordelijkheden van eigenaren en gebruikers
De verantwoordelijkheid voor veiligheid en onderhoud van attracties en speeltoestellen ligt voornamelijk bij de eigenaar of beheerder van het toestel. In de meeste gevallen is de gemeente eigenaar van speeltoestellen in openbare ruimtes. Deze gemeenten moeten ervoor zorgen dat de toestellen correct zijn geïnstalleerd, regelmatig worden geïnspecteerd en volgens de regels worden onderhouden.
Montage en installatie
Het speeltoestel moet goed worden gemonteerd en geïnstalleerd. Dit betekent dat het toestel moet voldoen aan de voorschriften en veiligheidsnormen. De eigenaar is verantwoordelijk voor het aansluiten van elektriciteit, het bevestigen van onderdelen en het zorgen voor een veilige omgeving rond het toestel.
Inspectie en onderhoud
Een regelmatige inspectie is verplicht. Deze inspectie moet worden uitgevoerd door een aangewezen instelling of erkende professional. De inspectie moet controleren of het toestel nog steeds voldoet aan alle veiligheidsnormen en of er eventueel herstellingen of verbeteringen nodig zijn.
Daarnaast is onderhoud een essentieel onderdeel van het beheer van dergelijke toestellen. Onderhoud moet worden uitgevoerd volgens de instructies in de gebruikshandleiding. Dit kan bijvoorbeeld omvatten het controleren van bevestigingen, het reinigen van onderdelen en het vervangen van slijtageonderdelen.
Afkeuring en buiten gebruik stellen
Als een attractie- of speeltoestel wordt afgekeurd of buiten gebruik wordt gesteld, moet dit formeel worden geregistreerd. De eigenaar is verantwoordelijk voor het rapporteren van dergelijke situaties aan de relevante instanties. Ook moet er een actieplan worden opgesteld om eventuele problemen op te lossen of het toestel te vervangen.
Praktische richtlijnen voor eigenaars en gebruikers
Omdat het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 een uitgebreid kader biedt, zijn er praktische richtlijnen beschikbaar voor eigenaars en gebruikers. Deze richtlijnen helpen bij het naleven van de regelgeving en het waarborgen van veiligheid.
Gebruikshandleidingen
Elk toestel moet voorzien zijn van een gebruikshandleiding. Deze handleiding moet instructies bevatten over het veilig gebruik van het toestel. Daarnaast moet de handleiding ook duidelijke waarschuwingen bevatten over mogelijke gevaren en proceduren bij incidenten.
Veiligheidssymbolen en aanduidingen
Attracties en speeltoestellen moeten voorzien zijn van duidelijke veiligheidssymbolen en aanduidingen. Deze symbolen moeten onlosmakelijk aangebracht zijn en onuitwisbaar zijn. Voorbeelden hiervan zijn het bouwjaar, de naam en het adres van de fabrikant of importeur, en eventuele waarschuwingen.
Prototypes op beurzen
Prototypes van attracties en speeltoestellen die worden getoond op beurzen of tentoonstellingen, zijn onderworpen aan extra regelgeving. Deze prototypes moeten duidelijk gemarkeerd zijn als zodanig, en er moeten extra maatregelen worden genomen om de veiligheid te waarborgen.
Extra informatie en ondersteuning
Er zijn diverse bronnen beschikbaar voor eigenaars en gebruikers die meer willen weten over het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023. Deze bronnen bevatten praktische informatie, voorbeelden en toelichtingen op de regelgeving.
Gidsen en publicaties
Een van de beschikbare bronnen is het handboek "Spelen met ruimte", dat uitgebreide informatie bevat over het bouwen en beheren van speeltoestellen in openbare ruimtes. Dit handboek is een waardevolle bron voor gemeenten en andere eigenaars.
Daarnaast is er een brief van Minister Van Rijn beschikbaar, waarin hij melding maakt van extra maatregelen die hij heeft genomen om de veiligheid van dergelijke toestellen te verbeteren. Deze brief biedt een overzicht van de huidige situatie en toekomstige plannen.
Overheid en instellingen
De Nederlandse overheid en aangewezen instellingen spelen een cruciale rol bij de implementatie en toezicht op het Warenwetbesluit. De Afdeling advisering van de Raad van State heeft bijvoorbeeld een advies uitgebracht over het besluit, wat betekent dat het juridisch onderbouwd is en toepasbaar is.
Daarnaast is er een nader rapport van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport beschikbaar. Dit rapport bevat verdiepende informatie over het besluit en de regelgeving die erop is gebaseerd.
Internationale samenwerking
Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 is ook gecoördineerd met internationale regelgeving. Dit betekent dat er gemeenschappelijke normen zijn met andere landen in de Europese Unie, zoals bepaald in Besluit nr. 764/2008 (PbEU 2019, L 91). Deze coördinatie helpt bij het waarborgen van een hoge veiligheidsstandaard voor gebruikers.
Conclusie
Het Warenwetbesluit attractie- en speeltoestellen 2023 is een essentieel onderdeel van de regelgeving voor veiligheid in Nederland. Het legt uitgebreide eisen op voor het ontwerp, fabricage, inspectie, registratie en onderhoud van attracties en speeltoestellen. Deze regelgeving is van toepassing op toestellen die worden gebruikt in openbare ruimtes, op schoolpleinen of in attractieparken. Uitzonderingen gelden voor toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt of op privégrond staan.
De verantwoordelijkheid voor veiligheid ligt voornamelijk bij de eigenaar of beheerder van het toestel. Het is belangrijk dat dergelijke personen ervoor zorgen dat de toestellen correct worden geïnstalleerd, regelmatig worden geïnspecteerd en volgens de regels worden onderhouden. Daarnaast zijn er praktische richtlijnen en bronnen beschikbaar om hen te ondersteunen bij het naleven van de regelgeving.
De implementatie van het Warenwetbesluit is ondersteund door aangewezen instellingen, de overheid en internationale samenwerking. Deze samenwerking zorgt voor een coherente en effectieve aanpak van veiligheid in het gebruik van dergelijke toestellen in Nederland.