In Nederland zijn attractie- en speeltoestellen een populaire aantrekker, zowel op kermissen, in speeltuinen als in attractieparken. Voor de veiligheid en regelmaat in gebruik zijn deze toestellen onderworpen aan wettelijke voorwaarden. Het Register Attractie- en Speeltoestellen (RAS), beheerd door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), speelt een centrale rol bij het controleren en registreren van deze toestellen. Dit artikel biedt een overzicht van het RAS, de wettelijke regels, de verantwoordelijkheden van gemeenten en beheerders, en hoe bezoekers en particulieren hiermee om kunnen gaan.
Inleiding
Attractie- en speeltoestellen zijn een onderdeel van het recreatie- en vrijetijdslandschap in Nederland. Ze moeten veilig zijn voor gebruikers en voldoen aan wettelijke eisen. Het Register Attractie- en Speeltoestellen (RAS) is een digitale database waarin de toestellen worden opgenomen en waarvan de status kan worden geraadpleegd. Het RAS helpt bij het toezicht op veiligheid en voldoet aan de wettelijke eisen zoals uitgelegd in het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen (WAS 2023). Dit artikel legt uit hoe het RAS werkt, wie er verantwoordelijk voor is, en wat relevante partijen moeten weten.
Wat is het Register Attractie- en Speeltoestellen (RAS)?
Het RAS is een centraal register waarin informatie over goedgekeurde attractie- en speeltoestellen in Nederland wordt bijgehouden. Het register wordt beheerd door de NVWA en is bedoeld voor gebruik door gemeenten, beheerders en controleurs. Het RAS maakt het mogelijk om snel te controleren of een bepaald toestel is goedgekeurd voor gebruik in Nederland. Voor toegang is eHerkenning met betrouwbaarheidsniveau 2+ nodig.
Aan de slag met RAS
Gebruikers kunnen via het RAS online controleren of een attractietoestel is goedgekeurd. Dit gebeurt door het unieke RAS-nummer in te voeren, dat op het toestel is aangebracht. Maximaal tien individuele nummers kunnen worden ingevoerd per sessie, of via een Excel-bestand wanneer het om meerdere toestellen gaat. De Excel-bestanden moeten aan specifieke formatregels voldoen, zoals het gebruik van het bestandsformaat .XLSX of .XLS en het correcte opstellen van kolommen met RAS-nummers.
Wat zie je in het RAS?
Bij een zoekopdracht in het RAS wordt voor elk ingevoerd nummer de volgende informatie getoond:
- Naam en afbeelding van het toestel
- Keuringsstatus (wettelijke status)
- Geldigheidsduur van het certificaat van goedkeuring
De wettelijke status geeft aan of het toestel op dat moment is goedgekeurd en veilig in gebruik is. Gemeenten gebruiken dit register om te bepalen of een toestel op een kermissen- of evenementterrein mag worden gebruikt. Als een toestel geen geldige keuring heeft, kan de gemeente dit weigeren.
Verantwoordelijkheden van gemeenten
Gemeenten spelen een belangrijke rol in de regelgeving rond attractie- en speeltoestellen. Ze zijn verantwoordelijk voor het verlenen van vergunningen voor kermissen en evenementen, en het aanbieden van geschikte terreinen waarop deze toestellen veilig kunnen worden opgesteld. Voor het afgeven van een vergunning gebruiken gemeenten het RAS om te controleren of een toestel is goedgekeurd.
Buiten het verlenen van vergunningen zorgen gemeenten ook voor de veiligheid op evenementen. Ze houden toezicht op de openbare orde en het bereikbaarheid van hulpdiensten zoals brandweer en ambulance. De NVWA en de gemeente werken samen om ervoor te zorgen dat het gebruik van deze toestellen veilig en wettelijk is.
Inspectie en controle
Inspecteurs van de NVWA kunnen op locatie controleren of de toestellen veilig worden gebruikt. Tijdens een inspectie wordt gekeken naar:
- Goed onderhoud van het toestel
- Veilig gebruik
- Controle op traceerbaarheid van onderhoud en wijzigingen
- Correcte opschriften en leeftijdsaanduidingen
- Actuele dossierinformatie, inclusief eventuele ongevallen of wijzigingen
Als een toestel niet aan de wettelijke eisen voldoet, kan het worden afgekeurd of uit gebruik genomen.
Wettelijke regels voor attractie- en speeltoestellen
De veiligheid van attractie- en speeltoestellen is geregeld via het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023 (WAS 2023) en de Warenwetregeling Attractie- en Speeltoestellen. Deze wetten gelden voor toestellen die op openbare grond, zoals speeltuinen, schoolpleinen of attractieparken, worden gebruikt.
Toepassingsgebied van de wet
De wet geldt voor de volgende toestellen:
- Attractietoestellen met een motor, zoals botsauto’s, draaimolens of achtbanen
- Speeltoestellen die werken op menselijke kracht of zwaartekracht, zoals schommels, glijbanen of trampolines
De volgende uitzonderingen zijn van toepassing:
- Toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt
- Toestellen op privégrond, zoals in een particulier achtertuin
Veiligheidseisen
De wet bevat onder meer regels voor:
- Ontwerp en fabricage
- Eerste en herkeuringen
- Registratie en bijhouden van een dossier
- Gebruikshandleidingen
- Afkeuring en buiten gebruik stellen
- Onderhoud en inspectie
- Prototypegebruik op beurzen
Beheerders van toestellen zijn verantwoordelijk voor het volgen van deze regels en het bewaren van het technische dossier. Dit dossier moet gedurende de technische levensduur van het toestel beschikbaar zijn voor inspecteurs.
Melden van ernstige ongevallen
In het kader van veiligheid moet elk ernstig ongeval met een attractie- of speeltoestel direct worden gemeld bij de NVWA. Dit geldt voor incidenten waarbij een persoon een verwonding heeft opgelopen die professionele medische behandeling vereist of waarbij iemand is overleden.
Ernstige ongevallen kunnen worden gemeld via een formulier of telefonisch via het Klantcontactcentrum van de NVWA. Deze melding helpt bij het voorkomen van herhalingen en het verbeteren van veiligheidsmaten.
Rol van de NVWA
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft de verantwoordelijkheid voor het toezicht op de veiligheid van attractie- en speeltoestellen in Nederland. Dit omvat het controleren van toestellen, het afgeven van keuringscertificaten en het beheer van het RAS.
Keuringsproces
Een attractietoestel moet bij de eerste of eerstvolgende keuring door een aangewezen instelling voorzien worden van een uniek registratienummer. Dit nummer wordt geregistreerd in het RAS op een ministeriële regeling. De instellingen die keuringen uitvoeren zijn bevoegd en worden gecertificeerd door de NVWA.
Fabrikanten en importeurs
Fabrikanten en importeurs zijn verantwoordelijk voor het opstellen van een technisch constructiedossier volgens bijlage II van het WAS. Dit dossier moet gedurende de levensduur van het toestel worden bewaard en beschikbaar zijn voor inspectie. Bij speeltoestellen geldt een bewaartermijn van twintig jaar na de laatste productie.
Veiligheid voor gebruikers
Voor bezoekers van evenementen of attractieparken is het belangrijk om te weten hoe ze zelf bij kunnen dragen aan veilig gebruik van attractie- en speeltoestellen. Er zijn enkele eenvoudige richtlijnen:
- Lees de gebruikshandleiding of instructies die op het toestel of in de omgeving zijn aangebracht
- Respecteer leeftijdsaanduidingen
- Volg instructies van de medewerkers
- Rapporteer ongevallen of problemen aan de beheerder of inspecteur
Bezoekers kunnen ook zelf controleren of een toestel is goedgekeurd via het RAS. Hoewel dit register voornamelijk voor gemeenten en beheerders is ontworpen, is het ook mogelijk voor individuen om via een organisatie of evenementvergunningverlener toegang te krijgen.
Uitzonderingen en vergunningen
Sommige situaties vallen buiten de regulering van het WAS 2023. Dit is bijvoorbeeld het geval bij kleine evenementen of buurtfeesten waar speeltoestellen worden gebruikt, zoals verjaardagen of sportevenementen.
Melding van kleine evenementen
Bij kleine evenementen die in de openbare ruimte plaatsvinden, zoals een buurtfeest of verjaardag, is het soms niet verplicht om een vergunning aan te vragen. Als een speeltoestel op een dergelijk evenement wordt gebruikt, is het belangrijk om te bepalen of de toestelgoedkeuring in het RAS geldt en of het veilig is.
Verhuur en gebruik in het buitenland
Toestellen die in het buitenland worden gebruikt vallen niet onder de Nederlandse regels. Beheerders die toestellen in het buitenland gebruiken, moeten zich wenden tot de relevante autoriteiten in het betreffende land.
Conclusie
Het Register Attractie- en Speeltoestellen (RAS) is een essentieel instrument voor het toezicht op veiligheid en wettelijk gebruik van attractie- en speeltoestellen in Nederland. Het register maakt het mogelijk om snel te controleren of een toestel is goedgekeurd en veilig in gebruik is. Gemeenten, beheerders en gebruikers spelen allemaal een rol bij het naleven van veiligheidsnormen en regelgeving. Voor bezoekers is het belangrijk om bewust om te gaan met deze toestellen en de richtlijnen voor veilig gebruik te volgen. Het RAS, ondersteund door het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023, helpt bij het garanderen van een veilige en plezierige ervaring voor iedereen die gebruikmaakt van deze toestellen in Nederland.