Het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023: Veiligheid en Toezicht op Glijpartijen en Speeltuinen

Het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023 (WAS 2023) is een nieuwe regelgeving die de veiligheid van attractie- en speeltoestellen in Nederland verder versterkt. Het betreft een modernisering en uitbreiding van de bestaande wetgeving, met als doel het beperken van risico’s en het verhogen van de kwaliteit van keuringen. Hierdoor worden zowel de regels voor fabrikanten, verhuurders en beheerders als de rol van inspecties en toezicht duidelijker en strikter geregeld. Deze wetgeving is van toepassing op toestellen die op openbare grond of semi-openbare grond worden geplaatst, zoals speeltuinen, kermissen en attractieparken. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste aspecten van het Warenwetbesluit 2023, inclusief verplichtingen, keuringen en toezicht.

Doel en Toepassing van het Warenwetbesluit

Het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023 is opgesteld met het doel de veiligheid van attractie- en speeltoestellen te verhogen. Het beoogt risico’s te beperken en fraude te voorkomen. Hierbij wordt ook het toezicht en de handhaving door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) versterkt. De eisen die worden gesteld, zijn onder andere gericht op het ontwerp en fabricageproces, de keuring van toestellen voor gebruik, herkeuringen, registratie, het bijhouden van dossiers, gebruikshandleidingen en het omgaan met prototypes op beurzen.

Het besluit is geldig voor toestellen die op openbare grond, zoals speeltuinen en kermissen, of op semi-openbare grond, zoals schoolpleinen en recreatiecomplexen, worden gebruikt. Uitzonderingen zijn gemaakt voor toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt of die op privégrond staan, zoals in eigen achtertuinen. Daarnaast vallen bepaalde speeltoestellen die onder toezicht van kinderopvang zijn geplaatst, niet onder het Warenwetbesluit.

Verplichtingen voor Fabrikanten en Verhuurders

Een van de belangrijkste vernieuwingen in het Warenwetbesluit 2023 is dat de verhuurder primair verantwoordelijk is voor het veilig installeren van attractie- en speeltoestellen. Dit is een verandering ten opzichte van de oudere regelgeving. De verhuurder moet ervoor zorgen dat het toestel veilig is geïnstalleerd en dat het in overeenstemming is met de eisen die in het besluit zijn opgenomen.

De fabrikant draagt er zorg voor dat attractie- en speeltoestellen op zo’n manier worden ontworpen en vervaardigd dat ze geen gevaar opleveren voor de veiligheid of gezondheid van mensen bij normaal gebruik. Daarnaast moet het toestel voldoen aan de in bijlage I genoemde voorschriften. Importeurs moeten ervoor zorgen dat het eerste en tweede lid van het besluit door fabrikanten die niet in Nederland zijn gevestigd, in acht worden genomen.

Een Nederlandse gebruiksaanwijzing is verplicht bij elk toestel. Deze moet veiligheidsinstructies, waarschuwingen en andere relevante informatie bevatten die nodig zijn voor het veilig gebruiken en onderhouden van het toestel. Daarnaast moeten opschriften en aanduidingen op of in het toestel onlosmakelijk en onuitwisbaar zijn aangebracht.

Keuringen en Goedkeuring

Voor het gebruik van een attractie- of speeltoestel is een keuring door een aangewezen instelling verplicht. Een dergelijke keuring moet aantonen dat het toestel voldoet aan de regels uit het Warenwetbesluit. Als dit het geval is, wordt een certificaat van goedkeuring afgegeven. Dit certificaat is essentieel voor de gebruiksvergunning van het toestel.

Nieuw in het Warenwetbesluit 2023 is dat de verhuurder of beheerder verplicht is om gebruikstoezicht in te stellen op niet permanent geïnstalleerde attractietoestellen en speeltoestellen. Dit betekent dat er regelmatig controles moeten plaatsvinden om te zorgen dat het toestel in goede staat is en veilig gebruikt wordt.

De keuringen worden uitgevoerd door aangewezen instellingen die door de NVWA zijn goedgekeurd. Deze instellingen moeten aan bepaalde kwaliteitscriteria voldoen. Binnen het Warenwetbesluit wordt ook ingevoerd dat deze instellingen kunnen worden geschorst of hun aangewezen status kan worden ingetrokken in geval van tekortkomingen. Daarnaast is het mogelijk om benchmarktests te houden om de uniformiteit en kwaliteit van de keuringen te waarborgen.

Toezicht en Handhaving

De NVWA heeft een centrale rol in het toezicht en de handhaving op het toepassen van het Warenwetbesluit. De autoriteit voert regelmatig controles uit op attractie- en speeltoestellen om te controleren of ze voldoen aan de veiligheidsvoorschriften. Tijdens een inspectie let de NVWA bijvoorbeeld op:

Of het toestel goed onderhouden wordt.
Of het veilig gebruikt wordt.
Of de exploitant alle controles heeft uitgevoerd en traceerbaar heeft gemaakt.
Of het toestel in een veilige staat is gehouden.
Of het toestel de juiste opschriften en leeftijdsaanduidingen heeft.
Of bijzonderheden zoals ongevallen of wijzigingen traceerbaar zijn in het dossier.

Gemeenten spelen ook een rol in de regelgeving. Zij verlenen vergunningen voor kermissen en evenementen en zorgen voor de veiligheid op de locatie. Voordat een vergunning wordt verleend, kan de gemeente controleren of het toestel is goedgekeurd via het Register Attractie- en Speeltoestellen (RAS). Als een toestel geen geldige keuring heeft, kan de gemeente het weigeren. De gemeente zorgt ook voor de openbare orde en veiligheid, zoals de bereikbaarheid voor hulpdiensten.

Melden van Ernstige Ongevallen

Een ander belangrijk aspect van het Warenwetbesluit is de verplichting om ernstige ongevallen met attractie- of speeltoestellen direct bij de NVWA te melden. Deze melding is verplicht voor de beheerder of verhuurder van het toestel. Ernstige ongevallen worden gedefinieerd als ongevallen die leiden tot ernstige verwondingen of overlijden van personen. De NVWA gebruikt deze meldingen om mogelijke tekortkomingen in het toestel of in het gebruik te analyseren en eventueel verbetermaatregelen te nemen.

Uitzonderingen en Demonstrationen

Niet alle attractie- en speeltoestellen vallen onder het Warenwetbesluit 2023. Zo zijn er uitzonderingen gemaakt voor toestellen die alleen in het buitenland worden gebruikt of die op privégrond staan. Bovendien zijn er uitzonderingen voor prototypes die tentoongezien worden op beurzen, exposities of demonstraties. In dergelijke gevallen moet aangegeven worden dat het toestel niet in overeenstemming is met het besluit en dat het niet in het verkeer mag worden gebracht totdat het door de fabrikant of importeur aan de eisen is voldaan. Tijdens demonstraties moeten alle passende veiligheidsmaatregelen worden genomen.

Verantwoordelijkheden bij Afkeuring

Als een attractie- of speeltoestel wordt afgekeurd, heeft de verhuurder of beheerder verplichtingen. Het toestel moet zodanig stilgezet of afgesloten worden dat het niet zonder hulpmiddelen kan worden gebruikt. Daarnaast moet een duidelijk opschrift worden aangebracht dat het toestel niet voor gebruik is bestemd. Dit dient om mensen bewust te maken dat het toestel niet veilig is en dat het niet gebruikt mag worden.

Documentatie en keuringsrapportages moeten worden bewaard tot nieuwe keuringsdocumenten zijn afgegeven. Dit zorgt voor een duidelijk en traceerbaar dossier bij de NVWA en andere betrokken partijen.

Samenvatting

Het Warenwetbesluit Attractie- en Speeltoestellen 2023 biedt een uitgebreid kader voor de veiligheid van attractie- en speeltoestellen in Nederland. Het besluit stelt duidelijke eisen aan fabrikanten, verhuurders en beheerders en versterkt het toezicht en de handhaving door de NVWA. Door het verplicht stellen van keuringen, het vastleggen van documentatie en het melden van ernstige ongevallen wordt de veiligheid voor gebruikers verbeterd. Bovendien worden fraudegevoeligheden en risico’s verminderd, wat bijdraagt aan een betere ervaring voor bezoekers van kermissen, speeltuinen en attractieparken.

Het besluit is een belangrijk instrument voor het veilig en verantwoord gebruik van attractie- en speeltoestellen en ondersteunt de toeristische sector in Nederland, waarin dergelijke toestellen vaak een centrale rol spelen bij evenementen en recreatieactiviteiten.