Het gebruik van Wmo-uren voor een weekendje weg is een veelvoorkomende vraag voor mensen met een beperking die hulp nodig hebben bij hun dagelijks functioneren. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op de regels, voorbeelden en uitspraken uit de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) en andere relevante jurisprudentie om inzicht te geven in de mogelijkheden en beperkingen rondom het gebruik van maatwerkvoorzieningen tijdens een verblijf buiten de eigen regio of land.
Wat is de Wmo en welke voorzieningen zijn er?
De Wmo is bedoeld om mensen met lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen te ondersteunen, zodat zij zo onafhankelijk mogelijk hun eigen leefomgeving kunnen beheren en deelnemen aan de samenleving. De ondersteuning gebeurt via drie soorten voorzieningen:
- Algemene voorzieningen, die beschikbaar zijn voor iedereen in de gemeente en niet gericht zijn op individuele behoeften.
- Maatwerkvoorzieningen, die specifiek afgestemd zijn op de situatie van de cliënt. Dit omvat bijvoorbeeld individuele begeleiding, aanpassingen in de woning of het gebruik van hulpmiddelen.
- Vervoersvoorzieningen, die gericht zijn op het ondersteunen van verplaatsingen, zodat mensen hun activiteiten kunnen doen.
De toegang tot deze voorzieningen is afhankelijk van de mate waarin de persoon participatie kan realiseren. Participatie betekent hier dat de persoon kan meedoen aan de samenleving in een aanvaardbare mate, bijvoorbeeld door werken, wonen of vrije tijd te hebben. De gemeente bepaalt of een voorziening nodig is om deze participatie mogelijk te maken.
Wmo-voorzieningen en vakantie
Vakantie valt onder de categorie "participatie", omdat het een vrijetijdsactiviteit is. Echter, het gebruik van Wmo-uren of maatwerkvoorzieningen voor vakantie is niet automatisch toegestaan. De gemeente beoordeelt of de voorziening daadwerkelijk nodig is voor een aanvaardbare mate van participatie. Dit betekent dat niet elke aanvraag voor extra hulp tijdens een weekendje weg wordt goedgekeurd.
Voorbeeld: Pepijn en zijn vakantie naar Friesland
Pepijn, die in een rolstoel zit en aangepaste begeleiding nodig heeft, wil met zijn studievrienden een twee weken duren vakantie naar Friesland maken. Hij vraagt aan de gemeente om vergoeding voor extra begeleiding en het gebruik van hulpmiddelen, zoals een douchestoel en een tillift in het vakantiehuis.
De gemeente onderzoekt of deze voorzieningen nodig zijn voor Pepijns participatie. De Rechtbank Gelderland heeft in 2021 bepaald dat het gebruik van hulpmiddelen zoals een douchestoel toegestaan is, mits het nodig is voor een aanvaardbare mate van participatie. De tillift moest echter worden verstrekt, omdat deze niet vanuit huis meegenomen kon worden. De gemeente moest de huurkosten van een tijdelijke tillift voor de duur van de vakantie vergoeden.
Voorbeeld: Pepijn en zijn reis naar Zandvoort
Pepijn wil ook een weekendje naar het strand in Zandvoort. Hij gebruikt een rolstoel en heeft een aangepaste auto vanwege zijn beperkingen. Het is volgens de jurisprudentie toegestaan om deze aangepaste auto te gebruiken voor een reis buiten de eigen regie. De gemeente hoeft geen extra vergoeding te verstrekken voor het gebruik van deze auto, omdat de aanpassingen op zich niet gericht zijn op een specifiek reisdoel, maar op de algemene mobiliteit van de cliënt.
Wanneer is een Wmo-voorziening niet toegestaan?
Niet alle aanvragen voor maatwerkvoorzieningen worden goedgekeurd. De Wmo beoordeelt of de voorziening algemeen gebruikelijk is of niet. Voorzieningen die algemeen gebruikelijk zijn, zoals een elektrische fiets of een traplift, zijn niet automatisch beschikbaar via de Wmo.
Voorbeeld: Harm en de elektrische fiets
Harm, die vanwege een lage spierkracht moeite heeft met fietsen, wil een elektrische fiets aanvragen via de gemeente. Omdat een elektrische fiets algemeen gebruikelijk is en niet specifiek gericht is op mensen met beperkingen, wordt deze aanvraag geweigerd. Harm moet de fiets zelf betalen.
Voorbeeld: Ria en de traplift
Ria, die fysiek beperkt is en moeite heeft met traplopen, komt in aanmerking voor een traplift. Omdat dit een maatwerkvoorziening is die niet algemeen gebruikelijk is, wordt deze verstrekt via de Wmo.
Alternatieve oplossingen
Als een voorziening niet wordt goedgekeurd, kan de gemeente ook kijken naar alternatieve oplossingen. In het geval van Pepijn is bijvoorbeeld het gebruik van een reisorganisatie die gespecialiseerd is in toegankelijke vakanties, een betere oplossing dan het aanvragen van extra begeleiding en hulpmiddelen. Ook is het mogelijk om hulpmiddelen van thuis mee te nemen of tijdelijk uit te lenen.
De Rechtbank Gelderland heeft in de uitspraak duidelijk gemaakt dat het tijdelijk lenen van hulpmiddelen, zoals een douchestoel, toegestaan is. Voor andere middelen, zoals tillifts, is het nodig dat de gemeente de huurkosten vergoedt.
Belang van inclusie en toegankelijkheid
De beste oplossing voor mensen met een beperking is niet alleen het aanvragen van extra voorzieningen, maar ook het creëren van toegankelijke reisdoelen. Volgens de uitspraak van de Rechtbank Gelderland is het belangrijk dat vakantieverblijven toegankelijker worden voor mensen met een beperking. Dit is niet alleen vanwege de kosten voor gemeenten, maar vooral om een inclusieve samenleving te realiseren.
Conclusie
Het gebruik van Wmo-uren of maatwerkvoorzieningen voor een weekendje weg hangt af van een aantal factoren. De gemeente beoordeelt of de voorziening nodig is voor een aanvaardbare mate van participatie en of er alternatieve oplossingen zijn. Niet alle aanvragen worden goedgekeurd, vooral wanneer het gaat om algemeen gebruikelijke voorzieningen. Toch zijn er situaties waarin het gebruik van hulpmiddelen of tijdelijke voorzieningen wel wordt vergoed. Het is belangrijk dat mensen met beperkingen duidelijk maken wat hun behoeften zijn en eventueel hulp zoeken bij een zorgcoördinator of de gemeente om de beste oplossing te vinden.
De Wmo is bedoeld om mensen te ondersteunen bij het realiseren van hun dagelijkse activiteiten, waaronder vrijetijd. Vakantie is daarom een onderdeel van participatie en kan in sommige gevallen worden ondersteund. Het is echter geen eenvoudige keuze en vereist een individuele beoordeling.