Voor veel werknemers die ziek zijn, is het idee om een weekendje weg te maken met name als rust en ontspanning belangrijk. Hoewel het op vakantie gaan tijdens ziekte niet automatisch problemen oplevert, houdt het meestal wel een reeks overwegingen in die zowel werkgever en werknemer moeten doorgronden. Een weekendje weg kan zowel een stap in de richting van herstel zijn, maar kan de re-integratie vertragen, afhankelijk van de context, de aard van de ziekte en de wensen van de betrokkenen. In dit artikel wordt gesproken over de wettelijke en praktische kanten van een weekendje weg tijdens ziekte, inclusief mogelijke voordelen, afspraken, en de rol van de bedrijfsarts.
Inleiding
Een rustig weekendje weg heeft niet alleen het potentieel om de geest te verfrissen, maar ook om bij te dragen aan het fysieke en mentale herstel van een zieke werknemer. Wettelijk gezien is het mogelijk om vakantie op te nemen tijdens het ziekverlof, mits er geen medische bezwaren zijn. Voor werkgevers is het echter belangrijk om goed te weten hoe en op welke voorwaarden dit kan, en of het gekeurd en wenselijk is vanuit het perspectief van zowel bedrijf als medewerker.
Voor werknemers is het belangrijk te weten dat vakantiedagen tijdens ziekte onder bepaalde voorwaarden gebruikt kunnen worden, zonder dat daarvoor automatisch sprake is van sancties of vertraging in het herstelproces. Tegelijkertijd is het handig om vooraf duidelijke afspraken te maken, zodat eventuele verwachtingen op de juiste manier worden gemanageerd.
Mag je weekendje weg tijdens ziekte?
Goedkeuring en afweging
Volgens de wettelijke regels mag een werknemer in principe vakantie opnemen, ook als deze ziek is met ziekteverlof. Werkgevers zijn echter niet verplicht iedere zoekschrifte vrijelijk goed te keuren. Om dit goed te kunnen beoordelen, wordt meestal de mening van de bedrijfsarts verlangd. De bedrijfsarts is in staat om te bepalen of de ingeslagen vakantie werkelijk positief kan zijn voor het herstel van de medewerker, of juist nadeel kan ondervinden.
Welke uitslag deze medische adviezen precies opleveren, hangt af van de specifieke situatie. Als een medewerker bijvoorbeeld ziek is gegaan door stress of burn-out, kan het aanvragen van een vrij weekend vaak sterk in discussie zijn. Een medewerker die thuist is gezet met een lichte verwonding, zoals een gebroken pols, zou juist kunnen profiteren van rust in een andere omgeving.
Voorwaarden
- De vakantieaanvraag dient in principe vooraf geschied te worden met de werkgever, en in overleg met de bedrijfsarts indien nodig.
- Wanneer er medische bezwaren zijn (zoals gesignaleerd door de bedrijfsarts), mag de werkgever dit als een ‘belangrijke reden’ noemen om de aanvraag af te wijzen.
- Tenzij specifieke afspraken zijn gemaakt in de cao of werknemersovereenkomst, mag een vakantieafspraak geen effect hebben op het opbouwen van vakantiedagen tijdens ziekte, tenzij toestemming hiertoe expliciet gegeven wordt door de werknemer.
Praktijk van vakantie tijdens ziekte
Vakantiedagen en loon
Wanneer een zieke medewerker een weekendje weg wil nemen, komen er vragen op als:
- Worden de vakantiedagen opgenomen?
- Op welke wijze wordt het loon afgerekend?
- Is een toetsing nodig door de werkgever of bedrijfsarts?
In de meeste gevallen worden de vakantiedagen afgeschreven als het weekend effectief is geweest. Echter, de overeenkomsten daarover dienen schriftelijk vast te worden gelegd om misverstand te voorkomen. Medewerkers die re-integreert met beperkte uren zouden bijvoorbeeld toch volledige recht hebben op wettelijke vakantiedagen. Dit betekent dat zelfs op momenten dat een werknemer in re-integratie zit, die persoon kan terecht op 100% van de vakantiedagen uitbetaald worden.
Onafhankelijk van ziekte
Een medewerkers moet geen afgeronde ziekteperiode hebben gekomen om vakantie te kunnen opnemen. Echter, wanneer de medewerker tijdens zijn vakantie weer ziek wordt, dan geldt dat als ziekteverlof. In dat geval hoeven geen vakantiedagen opgeboekt te worden, tenzij er expliciete toestemming voor gegeven is door de werknemer.
Herstel versus re-integratie vertraging
Een van de belangrijkste aandachtspunten voor zowel de medewerker als werkgever is het risico op herstelvertraging bij vakantie tijdens ziekte. Het is immers niet voor niets dat bedrijfsartsen en HR-vertegenwoordigers vaak aandacht besteden aan dit thema.
Positief effect op herstel
Onder bepaalde voorwaarden heeft een kort weekendje weg juist gunstige effecten kunnen hebben op het herstel. Een rustige omgeving, weg van het werk, kan belangrijk zijn voor het afkappen van mentale stress. Dit wordt vooral genoemd bij stressgerelateerde ziekten of emoties die als beladen zouden kunnen worden gezien in de werkcontext.
Rischokant en re-integratieprojecten
Als echter sprake is van complexere re-integratieprojecten (zoals beperkt terugkeren in het werk, aangepaste werkregelingen, fysiotherapie of andere behandelingen), kan een vakantie deze gang werkelijk vertragen. In dat geval is het aangeraden om van de vakantie af te zien. Echter, de uiteindelijke keuze ligt dan bij de medewerker, ook al wordt het advies van de bedrijfsarts geacht serieus te worden genomen.
Werkgevers-rol en afspraken
Toestemming voor vakantie
Werkgevers hebben de mogelijkheid om een vakantieaanschip af te wijzen, maar dienen dit te doen op basis van ‘belangrijke redenen’. In het bijzonder wanneer deze redenen medisch in aard zijn (zoals doorgegeven door de bedrijfsarts), is een weigering gerechtvaardigd.
- Vakantiedagen mogen niet zomaar worden afgeschreven tenzij er expliciete toestemming voor is gegeven door de werknemer.
- Werknemers die in een re-integratie verplichting zitten mogen tijdens vakantie geen re-integratieactiviteiten hoeven uitvoeren.
- Het is van groot belang dat vooraf schriftelijke afspraken worden gemaakt over vakantieafschrijving, omdat daarmee mogelijke verwarring op voorkomende momenten wordt geminimaliseerd.
Vakantiedagen tijdens ziekte: wat gebeurt er?
- Wanneer een medewerker wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen beschikbaar heeft, mag deze deze opnemen tijdens het ziekverlof. Echter, er zijn nadrukkelijke voorwaarden.
- De vakantiedagen mogen worden afgeschreven mits de werknemer toestemt.
- Op het moment dat vakantiedagen zijn opgenomen, zijn de werknemers vrijgesteld van hun re-integratierechten, wat betekent dat ze niet moeten participeren in activiteiten gericht op terugkeer in het werk.
Praktisch advies voor de werknemer
Voor werknemers die ziek zijn en overwegen om een weekendje weg te maken, is het belangrijk te weten hoe dit proces verloopt en wat ze kunnen verlangen.
Communicatie
- Laat je vanwege het afnemen van weekendje weg als medewerker van plan weten binnen de reguliere communicatiekanalen.
- Stel vooraf open vragen op naar het gevolg voor je re-integratieproces.
- Gebruik de beschikbare werknemersdocumentatie (zoals caostukken, medische rapporten) om eventuele conflictjes te vermijden of om verwachtingen helder te maken.
Schriftelijke afspraken
- Vraag schriftelijke bevestiging op over de afboeking en verwerking van je vakantiedagen tijdens ziekte.
- Laat op voorhand bepalen of een vakantie invloed heeft op jouw re-integratieproces, en of je deze daardoor eventueel moet vertragen of stopzet.
Vakantie tijdens ziekte in het kader van Ziektewet en UWV uitkeringen
Wanneer een werknemer in het kader van de Ziektewet onderverdeeld is met een regeling waarbij het loon gedeeltelijk of volledig overgaat via het UWV, zijn er nog extra aandachtspunten bij het afnemen van vakantie tijdens ziekte.
- Het verblijfsadres dient binnen 48 uur aan het UWV meegedeeld te worden, mits het genoemd adres binnen Nederland ligt.
- Voor internationale reizen is een korte meldingsfrist: twee weken voordat de vakantie begint.
- Mislukt of vertraagt het delen van dit adres, kan dit leiden tot uitvoeringsproblemen op het gebied van uitkering.
Samenwerking met bedrijfsartsen
De rol van de bedrijfsarts in dit proces is essentieel. Zij kunnen vaststellen of vakantie wel of niet toegestaan mag zijn. Maar ook in sommige gevallen is het niet ondenkbaar dat meerdere partijen – zoals huidige medische partners of ook eventuele re-integratie-inschrijvingen – in het gesprek van betrokken betrokken kunnen zijn. In dit opzicht:
- Meepraten met de bedrijfsarts is vooraf een verstandig kader.
- Op basis van medische redenen kan de bedrijfsarts het gebruik van vakantie tijdens ziekte aanbevelen of deze ontraden.
- Werknemers kunnen uiteindelijk de uitslag aanvaarden of niet aanvaarden; echter wordt het advies geacht te worden serieus genomen.
Veel werkgevers adviseren hun werknemers om overleg te zoeken met de bedrijfsarts, voor ze eindelijk beslissen om een vakantie aan te vragen tijdens ziekte. Een zorgvuldige afweging kan veel verwarring – en vooral moeite – voorkomen.
Conclusie
Hoewel het voor een zieke werknemer mogelijk is om een kort weekendje weg in te plannen, dient dit goed afgesproken te worden met zowel de werkgever als, waar nodig, de bedrijfsarts. Het opnemen van vakantie tijdens ziekte kan positieve effecten hebben op herstel, maar kan ook het re-integratieproces vertragen. Wanneer dus beide partijen het juiste beeld krijgen van de situatie, kan een eventuele afronding op voorzien basis plaatsvinden. De vooraf duidelijke communicatie, afwegen van het medische advies en de schriftelijke afspraken zijn kritisch om eventueel verwarring met betrekking tot vakantiedagen of loonverwerking te voorkomen.
Zowel werkgevers als werknemers moeten hierin het individu en de gezondheid centraal stellen. Het gebruik van vakantiedagen tijdens ziekte kan onder bepaalde voorwaarden nuttig zijn, maar mag nooit in gevaar gebracht worden of de herstelproces op onnodige wijze belemmerd worden.