Frankrijk wordt wereldwijd geprezen om zijn rijke gastronomische erfenis, een traditie die diepgeworteld is in de regionale culturen en de lokale 'terroir'. Voor reizigers die op zoek zijn naar een diepgaande culinaire ervaring, biedt een rondreis door diverse Franse regio's een unieke gelegenheid om de veelzijdigheid van de Franse keuken te ontdekken. Deze reis voert langs historische steden, pittoreske dorpjes en wijngaarden, waar gastronomie niet slechts een onderdeel van de cultuur is, maar deze in essentie definieert. Van de gestoofde gerechten in Normandië tot de verfijnde wijnen in de Elzas, elke regio heeft zijn eigen specialiteiten die een bezoek meer dan waard zijn.
De Beginjaren: Lyon en Bourgondië
Een gastronomische reis door Frankrijk begint vaak in Lyon, de onbetwiste culinaire hoofdstad van het land. Lyon staat bekend om zijn 'bouchons', traditionele restaurants die gespecialiseerd zijn in de Lyonnaise keuken. Deze keuken is stevig, rijk en gebaseerd op lokale producten. Een bezoek aan de stad omvat een tastingtour en een ochtendtour over de markt van Les Halles de Lyon, waar de versheid van de producten centraal staat. De culinaire hoofdstad biedt een fundament voor de rest van de reis.
Vervolgens leidt de route naar Bourgondië, een regio die synoniem staat voor wijn en rijke sauzen. Hier kan de reiziger verblijven in een wijnchâteau en proeverijen bij kleine domaines bijwonen. In de herfst en winter is er specifieke aandacht voor truffelwandelingen met lokale gidsen, hoewel het belangrijk is op te merken dat truffeljachten in Bourgondië minder gangbaar zijn dan in bijvoorbeeld de Périgord. Naast wijn is er in Bourgondië ook ruimte voor verfijnde dining, met Michelinrestaurants in steden als Beaune en Dijon. In Dijon is overigens al sinds de XIVe eeuw mosterd een belangrijk product, wat de diepgang van de regionale specialiteiten benadrukt.
De Loirevallei: Kastelen en Kaas
De Loirevallei biedt een combinatie van architectonische pracht en culinaire hoogstandjes. Tijdens een reis door deze regio wordt vaak gekozen voor een verblijf in een gerenoveerd landhuis of kasteel. De focus ligt hier op lokale kaasmakers, zoals te vinden in Selles-sur-Cher, en het volgen van een wijn-spijsworkshop. Het is hierbij essentieel om vooraf te reserveren voor dergelijke activiteiten. De reis wordt afgesloten met een stijlvol slotdiner in een goed aangeschreven restaurant.
Normandië: Cider, Zee en Robuuste Kost
Normandië, gelegen tussen cider, zee en bocage, presenteert een gastronomie die sterk verbonden is met het landschap. In Caen is het gerecht 'Tripes à la mode de Caen' een emblematisch symbool van de regio. Dit is een lang gestoofd stoofpotje van runderbuiken en -poten, uien, wortels en aromaten, bereid met cider en soms calvados. Het gerecht, dat al in de Middeleeuwen bestond, wordt meer dan 12 uur gekookt in een gesloten aardewerken terrine en gloeiend heet geserveerd. Het wordt begeleid door boerenbrood en natuurlijk cider of calvados, de appelbrandewijn van de regio.
Een andere culinaire hoofdstad in Normandië is Rouen, de plaats van herkomst van de 'Canard à la rouennaise', ofwel "eend met bloed". Dit is een nobel gerecht uit de negentiende eeuw. Het recept houdt in dat de eend wordt geroosterd en vervolgens in een zilveren pers wordt geperst om het bloed te onttrekken, wat resulteert in een zeer specifieke smaakbeleving.
Bretagne: Galettes en Cider
In Bretagne, met name in Rennes, draait het om de 'galette-saucisse'. Deze specialiteit bestaat uit een warme, dunne en licht knapperige galette de sarrasin (boekweitpannenkoek) gewikkeld rond een sappige, gegrilde worst. Het is een gerecht voor de lokale bevolking, ambachtslieden en studenten, vaak staand of onderweg gegeten. De galette-saucisse wordt traditioneel begeleid door een 'bolée de cidre brut'. In Bretagne is cider een erfgoeddrank, gemaakt van de fermentatie van lokale appels, en de perfecte begeleider van galettes en crêpes.
Quimper heeft zich door de crêpes en galettes gevestigd als een onmisbare halteplaats in de 'tour de France des saveurs'. De bereiding van de crêpe, waarbij het beslag in een cirkel op de bilig (traditionele gietijzeren bakplaat) wordt uitgespreid, is op zichzelf al een spektakel. De lichte en dunne crêpe belichaamt de Bretonse gastvrijheid.
Bourgogne-Franche-Comté: Worst en Mosterd
Naast de reeds genoemde wijnregio's, omvat Bourgogne-Franche-Comté specialiteiten als de 'Saucisse de Morteau'. Deze worst, beschermd door een BGA (Beschermde Geografische Aanduiding), is afkomstig uit de Haut-Doubs. Hij wordt gerookt in tuyés, traditionele open haarden, wat hem een unieke rooksmaak geeft. In Besançon, de hoofdstad van de Franche-Comté, wordt deze worst vaak geserveerd met gestoomde aardappelen of linzen, begeleid door een Jurawijn.
De Elzas: Wijn en Tarte Flambée
Colmar staat bekend om zijn witte Elzaswijnen, waaronder Riesling, Pinot Gris en Gewürztraminer. Deze wijnen passen uitstekend bij de 'tarte flambée', een regionale specialiteit die zowel de gezelligheid van een boerengerecht als de finesse van een wijngebied uitstraalt.
Een Treinreis door de Franse Gastronomie
Een specifieke manier om deze culinaire regio's te verkennen, is per trein. Deze reis combineert het genot van het Franse landschap met culinaire bestemmingen. Een voorbeeldroute beslaat negen dagen en voert langs onder andere Dijon, Lyon, Nice en Parijs.
Dag 5: Dijon naar Lyon
Na een verblijf in Dijon, waar de mosterdcultuur al sinds de XIVe eeuw dominant is, reist men in ongeveer twee uur naar Lyon. Lyon, als vlaggenschip van de Franse gastronomie, biedt gerechten als snoekkoekjes belegd met gerookte palingballetjes of gegrilde duif met gekaramelliseerde spelt. Naast het dineren kan men deelnemen aan een kookcursus van Atelier Gourmand.
Dag 6: Lyon naar Annecy
De treinreis van Lyon naar Annecy duurt ongeveer twee uur en biedt prachtige landschappen. Annecy, ook wel 'het kleine Venetië van de Alpen' genoemd, is een visueel spektakel.
Dag 9: Nice naar Parijs
De terugreis van Nice naar Parijs duurt ongeveer vijf uur en veertig minuten. Nice, gelegen aan de Côte d'Azur, biedt specialiteiten als gemarineerde scheermessen, sint-jakobsschelpen, reuzegamba's, gemarineerde oesters met crème fraîche, yuzu en forelkuit. Een bezoek aan de haven, het oude kasteel en de Promenade des Anglais behoort tot de activiteiten. Overnachten kan in het hotel Florence, het eerste driesterrenhotel in Nice met een ecolabel.
Praktische Tips voor de Culinaire Reiziger
Voor een optimale culinaire ervaring zijn er enkele praktische aanbevelingen. Om verantwoord te consumeren, zelfs onderweg, kan men eten rechtstreeks op de markt kopen of bij lokale producenten. Dit biedt tevens de gelegenheid om in contact te komen met ambachtslieden. Wanneer men uit eten gaat, is het aan te raden de voorkeur te geven aan restaurants met chef-koks die koken met plaatselijke en seizoensgebonden producten.
Een specifiek aspect van de gastronomische reis is het bezoeken van gastronomische jaarmarkten en festivals. Er bestaan overzichten van deze evenementen per maand, inclusief bijpassende receptuur en toeristische informatie over hotels en restaurants. Zo kunnen reizigers hun planning afstemmen op lokale festiviteiten, zoals het Fête du pain chaud in Carestiemble of de Foire aux Melons in de Provence.
Conclusie
Een gastronomische rondreis door Frankrijk is een diepgaande verkenning van de Franse cultuur, waarbij elke regio zijn eigen unieke smaken en tradities presenteert. Van de robuuste streekgerechten in Normandië en Bretagne tot de verfijnde wijn- en spijscombinaties in de Loire en Bourgondië, de reis biedt een gevarieerd palet aan culinaire ervaringen. Het reizen per trein vergemakkelijkt deze ontdekkingstocht en stelt reizigers in staat om optimaal te genieten van zowel het landschap als de lokale gastronomie. Door lokale markten te bezoeken en te kiezen voor restaurants die werken met streekproducten, krijgt de reiziger een authentieke inkijk in de Franse levensstijl, waar eten centraal staat.